Простата обыры

Простата – еркек денесінде сперматозоидтарды қоректендіретін және олардың қозғалуы үшін қажетті сұйықтықты өндіретін кішкентай, жаңғақ тәріздес без. Простата обыры – осы безде пайда болатын обыр, ол ең жиі кездесетін обыр түрлерінің бірі. Простата обырының түріне байланысты кейбір жағдайларда емдеу қажет болмайды, ал кейбір жағдайларда ерте диагноз қою және анықтау өмірді сақтап қалуы мүмкін. Ерте диагноз қойылған простата обыры, дұрыс және тиімді емдеу арқылы емделу мүмкіндігіне ие.

Простата обыры дегеніміз не?

Простата обыры – еркектерде кездесетін простата безінде дамитын обыр түрі. Дүние жүзінде таралу жиілігі өте жоғары обыр. Әдетте, обырлы клеткалардың дамуы простата безімен шектеледі. Басқа тіндерге зиян келтірмей, тек простата безіне араласу арқылы бақылауға алынатын бұл обыр түрі баяу өседі және кейбір жағдайларда емдеу қажет болмауы мүмкін. Алайда, агрессивті және тез таралатын простата обыры түрлері де бар. Мұндай жағдайларда тек простата безіне араласу арқылы обырды бақылауға алу мүмкін болады. Тез таралатын және агрессивті обыр клеткелері болған жағдайда науқастың өмірі қауіпке ұшырауы мүмкін. Кешіктірілген емдеу немесе кеш диагноз қойылған обыр жағдайларында метастаз жасап, дененің басқа тіндеріне таралу қаупі болуы мүмкін.

Қазіргі уақытта простата обырын емдеуде қолданылатын көптеген емдеу әдістері бар. Науқастың денсаулық жағдайы мен обыр кезеңі анықталып, жеке емдеу жоспары жасалуы тиіс.

Простата обырының белгілері қандай?

Простата обырының алғашқы кезеңдерінде әдетте ешқандай белгі немесе симптом болмайды. Алайда, обырдың дамуы кезінде төмендегі белгілермен кездесуге болады.

• Зәр шығаруда қиындықтар
• Зәр ағымында күштің азаюы
• Зәрде қанның болуы
• Семинде қанның болуы
• Сүйек ауруы
• Кездейсоқ салмақ жоғалту
• Эректильді дисфункция (қатты болмау)

Простата обырына қатысты белгілер байқалған жағдайда міндетті түрде медициналық мекемеге жүгіну қажет. Обырлы клеткалардың болуы жағдайында қажетті тексерулер жүргізіліп, қажеттілігіне қарай емдеу басталуы тиіс. Обырда ерте диагноз қоюдың маңызы ұмытылмауы тиіс.

Простата обыры неден болады, себептері қандай?

Простата обырының неден пайда болатыны қазіргі уақытта әлі де белгісіз. Алайда, простата безіндегі клеткаларда ДНҚ өзгерістері пайда болуы простата обырының дамуына себепкер болады. ДНҚ өзгерістері клеткалардың қалыптыдан тезірек өсуіне және бөлінуіне әкелуі мүмкін. Осы себептен, басқа клеткалар өлгенде, аномальды клеткалар өмір сүруін және көбеюін жалғастырады. Аномальды клеткалардың санының артуымен жақын тіндер де басып алына бастайды және бұл тіндерде ісіктер дамиды. Дамыған аномальды клеткалардың бөлінуі және басқа аймақтарға таралуы метастаз деп аталады. Простата обырының дамуы және басқа клеткелерге таралуы ДНҚ өзгерістерінен туындайды деп есептеледі.

Простата обырының қауіп факторлары қандай, кімдер қауіпте?

Еркектердің простата обырына шалдығу қаупін арттыратын бірнеше факторлар бар. Бұл факторлардың арасында ең бірінші орында жастың болуы. Зерттеулер 50 жастан асқан адамдарда простата обырының қаупінің артқанын көрсетеді. Жастан асуымен клетка құрылымындағы өзгеріс деңгейі артуы мүмкін.

Нақты себептері белгісіз болғанымен, нәсіл факторы да простата обырына шалдығу қаупіне әсер етеді. Зерттеулерде қара нәсілді адамдардың басқа нәсілдерден адамдарға қарағанда простата обырына шалдығу қаупінің жоғары екендігі байқалған. Сондай-ақ, қара нәсілділерде простата обырының түрі агрессивті немесе обырдың дамыған болуы ықтималдылығы жоғары.

Простата обырына шалдығу қаупін арттыратын тағы бір жағдай – отбасылық тарих. Жақын туыстарында простата обыры диагнозы қойылған адамның болуы, адамның да простата обырына шалдығу қаупін арттыруы мүмкін. Отбасында өте күшті сүт безі обыры тарихы болса, бұл да адамның простата обырына шалдығу ықтималдылығын арттыруы мүмкін.

Простата обырына шалдығу қаупі арасында соңғы тақырып – семіздік. Семіз адамдарда простата обыры қаупінің жоғары екендігі байқалған. Алайда, жүргізілген зерттеулер әлі де жеткіліксіз болғандықтан, нақты ақпарат беру мүмкін емес.

Отбасылық тарихында простата обыры немесе көптеген сүт безі обыры диагнозы бар адамдарға, әсіресе елу жастан бастап, тұрақты түрде клиникалық тексеруден өтуі және уролог дәрігері тарапынан простата безінің тексерілуі ұсынылады. Осылайша, ықтимал теріс жағдайда ерте диагноз қою және анықтау әдісімен науқас простата обырын жеңу мүмкіндігіне ие болады.

Простата обырын диагностикалау әдістері қандай?

Жүргізілетін ректальды тексеру кезінде тіндердің өзгерісі сезілсе, қан талдауларында (ПСА жоғарылауы) белгілі параметрлердің нормадан жоғары шығуы жағдайында простата диагнозы қою үшін биопсия әдісіне жүгінеді. Биопсия – простатадан кішкене тін бөліктерін алып, бұл тіндерде обыр клеткаларының бар-жоғын анықтау үшін микроскоппен тексеру процедурасына негізделген. Микроскоппен тексеру кезінде алынған тіннің глеасон баллы тексеріледі. Тінде обыр клеткаларының болуы жағдайында бағалау жүргізіледі және бағалау 2-ден 10-ға дейін болады. Бағасының төмен болуы обырдың таралу ықтималдылығының да төмен екенін көрсетеді. Биопсия әдісі обыр диагнозын қоюдың негізгі құралы болып табылады. Кейбір жағдайларда биопсияға бағыт беру үшін магнитті-резонанстық бейнелеу (МРТ) немесе ультрадыбыстық әдістеріне жүгіну мүмкін. Осылайша, биопсия үшін қажетті тіннің дұрыс жерден алынуы қамтамасыз етіледі.

Простата обырында емдеу әдістері қандай?

Простата обырын емдеу науқастың обыр кезеңі мен түріне байланысты жеке жоспарланады. Медицина саласындағы жетістіктермен жыл сайын емдеу процесінде қолданылатын әдістер саны артып келеді. Хирургиялық араласулар, радиациялық терапия, гормон, иммунотерапия және химиотерапия емдеудің көпжақты әдістерімен жүзеге асырылуы мүмкін. Әрбір емдеу әдісі бойынша таңдалатын әдіс түрі де өзгеріп отырады.

Хирургиялық емдеулер қандай?

Простата обыры диагнозы қойылған және ісіктің тек простата безінде орналасқан жағдайда хирургиялық араласуларға жүгінеді. Простата обырында қолданылатын хирургиялық әдістер жалпы алғанда простатэктомия деп аталады. Роботтық, лапароскопиялық және ашық хирургиялық әдістері бар. Операцияның қамтитын аймағына және қандай тіндердің алынуы қажет екендігіне байланысты қолданылатын хирургиялық әдіс анықталады.

Роботтық хирургия дегеніміз не, қалай қолданылады?

Роботтық простата хирургиясы, іш қабырғасынан бірнеше кесу жасап, жүзеге асырылады. Операцияда қолданылатын роботтық қолдар арқылы операция жүргізіледі. Ашылған кесулердің бірінен камералы құрал, қалғандарынан хирургиялық құралдар енгізіледі. Камера арқылы хирург простата мен айналасындағы құрылымдарды 3D түрде көре алады. Хирург операция үстелінің жанында компьютер мониторы арқылы мұндағы тіндерді бақылап, роботтық қолдарды пайдаланып операцияны жүзеге асырады. Операция барысында простата безі, айналасындағы тіндер және семинал бездері денеден алынып тасталады. Кейбір жағдайларда жақын лимфа түйіндері де бір уақытта алынып тасталуы мүмкін. (Роботтық хирургия технологиясы ең қысқа мерзімде ауруханамызда қызмет көрсетуге кіріседі.)

Лапароскопиялық хирургия дегеніміз не, қалай қолданылады?

Лапароскопиялық операцияларда да роботтық хирургияға ұқсас іш қабырғасында бірнеше кішкентай кесу жасалады. Жасалған кесулерден лапароскопиялық құрылғылар тиісті аймаққа енгізіледі. Операцияны жүргізу үшін хирургиялық құралдар да басқа кесулерден енгізіліп, простата айналасындағы тіндер мен семинал бездері денеден алынып тасталады.

Ашық хирургия дегеніміз не, қалай қолданылады?

Ашық хирургияда ретропубикалық аймақ деп аталатын төменгі іштің аймағынан кесу жасалады. Ашылған кесуден операция жүргізіледі. Ашық хирургияда да басқа әдістерде алынған тіндер алынып тасталуы мүмкін. Ашық хирургия мен роботтық хирургияның онкологиялық және функционалдық (зәр шығарудағы қиындықтар мен эректильді дисфункция) нәтижелері ұқсас.

Онкологиялық емдеулер қандай? Қалай емдеу жүргізіледі?

Онкология емдеулері, обыр клеткаларын өлтіру немесе олардың өсуін тоқтату үшін қолданылатын емдеулер. Науқастың жағдайы мен обыр кезеңіне байланысты бір немесе бірнеше емдеу бір уақытта қолданылуы мүмкін. Онкологиялық емдеулер аясында химиотерапия, иммунотерапия, гормон терапиясы және радиациялық терапияларға жүгіну мүмкін.

Химиотерапия дегеніміз не, простатада қалай қолданылады?

Химиотерапия, обыр клеткаларының өсуін тоқтату, обырлы клеткаларды өлтіру немесе олардың бөлінуін тоқтату үшін қолданылатын дәрілік емдеулер. Химиотерапия аясында қолданылатын дәрілер ауыз арқылы, тамырға немесе бұлшықетке енгізу арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Дәрілер қан айналымына енеді және денедегі обыр клеткаларына жетіп, клеткалардың өлуін немесе функцияларының төмендеуін қамтамасыз етеді.

Иммунотерапия дегеніміз не?

Иммунотерапия – обыр емдеулерінде науқастың иммундық жүйесін пайдалану арқылы жүзеге асырылатын емдеулер. Дененің табиғи қорғанысын күшейту және клеткаларды бұрынғы қалпына келтіру үшін дене немесе зертхана жағдайында өндірілген заттар пайдаланылады. Иммунотерапия биологиялық емдеу болып табылады.

Гормон терапиясы дегеніміз не?

Гормон терапиясы, гормон әсерлерін тоқтату және обыр клеткаларының өсуін тоқтату үшін жүгінетін емдеу. Гормондар денедегі бездермен өндіріледі және қан айналымында айналады. Простата обыры бар адамдарда еркек жыныс гормондары простата обырының өсуін қоздыруы мүмкін. Гормон терапиясы аясында еркек гормондарының денеде бар мөлшерін азайту қамтамасыз етіледі. Мұны қамтамасыз ету үшін дәрілер мен гормондық қосымшалар пайдаланылады.

Радиациялық онкология дегеніміз не?

Радиациялық онкология аясында обыр клеткаларын өлтіру немесе олардың өсуін тоқтату үшін жоғары энергиялы рентген сәулелері немесе басқа радиация түрлері пайдаланылады. Қазіргі уақытта простата обырында қолданылатын радиациялық терапияның әртүрлілігі артты. Адамның денсаулық жағдайы мен простата обыры кезеңіне байланысты жеке радиациялық терапия жоспары жасалуы тиіс.

MR Linac дегеніміз не?

MR Linac әдісі арнайы бейнелеу және өлшеу техникасымен дәл мақсаттау жасап, ісікті сәулелермен жоюға арналған радиотерапия әдісі. Ақылды радиотерапия деп те аталады. Классикалық радиотерапияға қарағанда дамыған жүйесімен маңызды жетістіктер береді. Панкреас обыры бастаған көптеген обыр түрлерінің емдеуінде пайдаланылады.

1. Imrt әдісі дегеніміз не?

Радиациялық емдеулердегі ең заманауи әдіс. Доза тығыздығының реттелуі арқасында обыр клеткаларына максималды деңгейде радиация жеткізеді. Қоршаған тіндерге зиян келтіру деңгейі минималдыға дейін төмендетілген әдіс.

2. Igrt әдісі дегеніміз не?

Бейнелерді пайдалана отырып жүзеге асырылатын радиациялық емдеу. Бейнелер арқылы радиациялық сәулелердің дұрыс жерге жеткізілуі қамтамасыз етіледі. Сеанс алдында алынған жоғары сапалы бейнелер радиациялық емдеудің тиімділігін арттыруға, ал жанама әсерлерін минималды деңгейге төмендетуге бағытталған.

Локальды радиотерапия дегеніміз не?

Тікелей обырлы тінге радиотерапия сәулелерінің жеткізілуі үшін қолданылатын әдістерге берілген жалпы атау.

1. Брахитерапия дегеніміз не?

Брахитерапия әдісі обырлы клеткалардың орналасқан аймағына тікелей сәуле беруге мүмкіндік беретін әдіс. Бұл әдісте денеге кішкентай радиоактивті көздер орналастырылады.

2. Криотерапия дегеніміз не?

Мұздату әдісі ретінде де аталып, хирургиялық араласуларды қажет етпейтін әдіс. Теріден жұқа инемен простатаға жетеді. Обырлы тіндерді мұздату үшін аймаққа газ айдалады.

Сұрақ-жауап

Простата обыры диагнозы мен емдеуінде осы салада маманданған дәрігерлерден көмек алу емдеу табыстылығын жақсартады. Hisar Hospital Intercontinental-да қызмет көрсететін урология дәрігерлері заманауи деректер негізінде кәсіби жұмыстар жүргізеді. Hisar Hospital Бүтіндік Онкология‘да науқастың қажеттіліктеріне сәйкес барлық емдеу әдістері ұсынылады.