Nga Dr. Yunus Nas, specialist i pediatrisë në Hisar Hospital Intercontinental, morëm informacionin e fundit mbi ikterin e të porsalindurit...

Ikteri është një sëmundje e karakterizuar nga ngjyrosja e verdhë e lëkurës dhe e të bardhës së syve, si rezultat i rritjes në trup të substancës së quajtur bilirubinë në gjak. Shumë shkaqe mund të shkaktojnë ikter. Ashpërsia e ikterit varet nga shkaqet dhe nga niveli i tij. Ikteri i të porsalindurit është ikteri që shfaqet gjatë muajit të parë të jetës. Në këtë periudhë ai shihet te shumica e foshnjave: te 60-70% e foshnjave të lindura në kohë dhe te 80-85% e foshnjave të lindura para kohe. Megjithëse ikteri është shumë i shpeshtë në periudhën e porsalindurit, shumica e tij është fiziologjik (normal). Ikteri fiziologjik nuk kalon kufij të caktuar dhe zhduket vetvetiu brenda 2 javësh. Kur ikteri zgjat më shumë se 2 javë te foshnjat e lindura në kohë, ose më shumë se 3 javë te prematurët, përshkruhet si ikter i zgjatur. Shkaqet e ikterit të zgjatur ndryshojnë nga ato të dy javëve të para.

Ikteri i të porsalindurit është pamundësia e largimit nga trupi i bilirubinës që formohet në të, për shkak se mëlçia e foshnjës nuk është pjekur mjaftueshëm. Ikteri normal fiziologjik zakonisht fillon në ditën e 3-të, arrin nivelin më të lartë në ditët 5-6 dhe, duke u zvogëluar, zhduket brenda 2 javësh.

Te foshnjat e porsalindura, diagnostikimi dhe monitorimi i hershëm i ikterit është shumë i rëndësishëm. Megjithëse ikteri zakonisht zhduket vetvetiu, në raste të rralla dhe me rrezik, bilirubina mund të arrijë nivele të larta dhe të shkaktojë dëmtim të trurit. Mospërputhja e grupit të gjakut midis nënës dhe foshnjës, lindjet para kohe, foshnjat me peshë të ulët në lindje, ushqyerja e pamjaftueshme, foshnja e nënës diabetike, grumbullimet e gjakut (hematomat) në trup që mund të ndodhin gjatë lindjes, infeksioni i rrugëve urinare, guata dhe disa sëmundje të lindura përbëjnë rrezik për ikterin te foshnjat.

Ikteri fillon së pari te fytyra dhe e bardha e syve, dhe ndërsa niveli i bilirubinës në gjak rritet, përparon me radhë drejt gjoksit, barkut, krahëve dhe këmbëve. Që ikteri të shfaqet në krahë dhe këmbë tregon se ashpërsia është e madhe. Ikterin e foshnjës e vë re familja, ose zbulohet gjatë kontrollit të mjekut. Ikteri në lëkurë shihet më mirë në dritën e ditës ose nën dritë fluoreshente. Kur lëkura shtypet lehtë me gisht dhe më pas lirohet, ngjyra e verdhë mund të përcaktohet më qartë. Vlerësimi i ikterit bëhet me bilirubinën e matur në gjak. Përveç ikterit, te foshnja vërehet ulje e thithjes dhe gjumë i tepërt. Kur ikteri rritet edhe më shumë, duke ndikuar në tru, mund të shkaktojë të qara me zë të hollë dhe konvulsione. Meqenëse në periudhat e mëvonshme mund të shkaktojë shurdhim, duhet bërë test dëgjimi për ata që kanë rrezik prekjeje të trurit. Kur niveli i ikterit është mbi kufirin e rrezikut, zbatohet trajtimi me fototerapi (dritë fluoreshente). Përveç kësaj, mbështetet ushqyerja. Fototerapia shkakton rrallë efekte anësore. Sytë e foshnjës mbulohen që të mos preken nga drita. Ndonjëherë si efekt anësor mund të shkaktojë skuqje të kuqe në lëkurë, bronzim ose defekim të shpeshtë e të lëngët. Pas fototerapisë, pas një a dy ditësh, shfaqet rritje e nivelit të bilirubinës, e quajtur rebound. Foshnja thirret për kontroll dhe kjo gjendje duhet vlerësuar. Në mospërputhjet e grupit të gjakut, te pacientët e përshtatshëm përdoren ilaçe që parandalojnë shkatërrimin e qelizave të kuqe të gjakut. Te ata me ikter shumë të lartë dhe dyshim për prekje të trurit, mund të nevojitet shkëmbim gjaku. Ikteri i zgjatur mund të shkaktohet nga shumë sëmundje. Prandaj shkaqet e ikterit duhet të hetohen. Në shumicën e rasteve shkaku është qumështi i nënës, por qumështi i nënës nuk duhet ndërprerë, por vazhduar. Zakonisht zvogëlohet dhe përmirësohet brenda 2-3 muajsh.