Çfarë është Uremia? Simptomat, Shkaqet dhe Metodat e Trajtimit

Uremia

Uremia është një gjendje klinike që shfaqet kur veshkat nuk mund të filtrojnë mjaftueshëm substancat e mbeturinave në gjak, duke çuar në akumulimin e këtyre toksinave në trup. Ajo shihet më shpesh në fazat e avancuara të dështimit kronik të veshkave, por dëmtimet akute të veshkave gjithashtu mund të jenë ndër shkaqet e uremisë. Akumulimi i substancave si urea, kreatinina dhe fosfati çon në një numër të madh simptomash në nivel sistemik.

Çfarë është Uremia?

Uremia është një gjendje serioze dhe sistemike që formohet nga akumulimi i substancave të dëmshme të mbeturinave në gjak si rezultat i pamundësisë së veshkave për të kryer funksionin e tyre. Normalisht, veshkat filtrojnë dhe nxjerrin jashtë përmes urinës urenë, kreatininën, kripërat e tepërta dhe acidet që dalin si rezultat i aktiviteteve metabolike të trupit, por kur ndodh një rënie serioze në funksionet e veshkave, këto substanca grumbullohen në trup dhe përhapen në të gjitha sistemet e organeve përmes gjakut. Kjo gjendje quhet "uremi". Uremia nuk është vetëm një rritje e vlerave të gjakut që zbulohet përmes testeve laboratorike; ajo është gjithashtu një sindromë që shfaqet me simptoma fizike, neurologjike, gastrointestinale dhe dermatologjike të shkaktuara nga këto akumulime në trup.

Si ndodh Uremia?

Uremia shfaqet me dëmtimin serioz të funksionit të filtrimit të veshkave. Kur shkalla e filtrimit glomerular (GFR) bie nën një prag të caktuar, këto substanca të mbeturinave fillojnë të grumbullohen në gjak. Ky akumulim nuk është i dëmshëm vetëm në nivel kimik, por edhe fiziologjik, sepse substancat në fjalë ndikojnë negativisht në shumë sisteme, duke përfshirë sistemin nervor, zemrën, sistemin e tretjes dhe lëkurën. Toksinat uremike prishin funksionimin e qelizave, duke çuar në përgjigje inflamatore, neurotoksicitet dhe çrregullime metabolike. Ky proces zakonisht përparon ngadalë dhe në mënyrë tinëzare, por në raste akute, simptoma serioze mund të zhvillohen brenda orëve ose ditëve. Shkaqet kryesore të uremisë janë:

Sëmundja kronike e veshkave (SKV),

Nefropatia diabetike,

Hipertensioni,

Glomerulonefriti,

Sëmundja polikistike e veshkave,

Bllokimi afatgjatë i rrugëve urinare,

Dëmtimi akut i veshkave,

Sëmundjet sistemike,

Barnat nefrotoksike.

Cilat janë Simptomat e Uremisë?

Komplikacionet e uremisë përhapen në një gamë shumë të gjerë, varësisht nga sistemet që preken nga mbeturinat toksike të akumuluara në trup. Ndërsa në fillim mund të jenë të lehta dhe të paqarta, kur dështimi kronik i veshkave është shkaku i uremisë, simptomat bëhen më të theksuara dhe multisistemike. Këto simptoma zakonisht zhvillohen ngadalë dhe pacientët mund të jetojnë për një kohë të gjatë pa e kuptuar. Në uremine e avancuar, trupi jep alarmin dhe formohet një tablo sistematike. Simptomat e shpeshta në uremie:

Lodhje dhe këputje,

Humbje e oreksit, të përziera, të vjella,

Shije metalike në gojë, erë amoniaku në frymëmarrje,

Kruajtje (pruritus),

Ndryshim i ngjyrës së lëkurës,

Dridhje muskulore dhe ngërçe,

Dhimbje koke, çrregullime të përqendrimit, mjegullim mendor,

Probleme me gjumin,

Vështirësi në frymëmarrje,

Çrregullime menstruale,

Humbje e dëshirës seksuale.

Si vihet diagnoza e Uremisë?

Diagnoza e uremisë vihet me një proces vlerësimi të kujdesshëm që fillon me ankesat e pacientit. Sidomos kur vërehen simptoma të përgjithshme por jo specifike si këputje, humbje oreksi, të përziera dhe kruajtje, dyshohet për një mosfunksionim të veshkave. Baza e diagnozës përbëhet nga testet laboratorike. Nivelet e uresë (BUN) dhe kreatininës në serum shumë mbi normalen në analizat e gjakut tregojnë se kapaciteti i veshkave për të filtruar substancat e mbeturinave është zvogëluar. Përveç kësaj, llogaritet shkalla e filtrimit glomerular (GFR). Një rënie e dukshme e kësaj vlere mbështet tablonë uremike. Në të njëjtën kohë, ekzaminohen nivelet e elektroliteve në gjak. Gjetje të tilla si rritja e kaliumit, rritja e fosforit dhe ulja e kalciumit tregojnë se veshkat janë të pamjaftueshme për të siguruar ekuilibrin. Lidhja nefron-uremi përbën bazën për të kuptuar patofiziologjinë e sëmundjes. Ndërsa humbja e nefroneve rritet, simptomat uremike gjithashtu ashpërsohen.

Për të kuptuar nëse është zhvilluar acidoza metabolike, mund të bëhet analiza e gazrave të gjakut. Në rezultatet e numërimit të gjakut shpesh haset anemia, sepse veshkat nuk mund të prodhojnë mjaftueshëm eritropoietinë. Testet e urinës të kryera për të mbështetur diagnozën zbulojnë praninë e humbjes së proteinave ose substancave jonormale në urinë. Metodat e imazherisë, veçanërisht ultrasonografia e veshkave, japin ide për gjendjen strukturore të veshkave. Duke vlerësuar të gjitha këto të dhëna së bashku, diagnoza e uremisë qartësohet dhe përcaktohet ashpërsia e sëmundjes. Ky vlerësim është gjithashtu udhëzues për atë se cila qasje trajtimi do të preferohet.

Si bëhet Trajtimi i Uremisë?

Metodat e trajtimit të uremisë formësohen sipas ashpërsisë së sëmundjes, shkakut të dëmtimit të veshkave dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit. Qëllimi kryesor është ulja e nivelit të substancave toksike në gjak, lehtësimi i simptomave dhe mbështetja e funksioneve të veshkave sa më shumë që të jetë e mundur. Në tablotë e lehta uremike, simptomat mund të lehtësohen me ekuilibrin e lëngjeve, korrigjimet e elektroliteve, kontrollin e tensionit dhe rregullimet e të ushqyerit. Nëse dështimi i veshkave është në nivel të avancuar dhe shkalla e filtrimit glomerular është zvogëluar ndjeshëm, trajtimi me dializë bëhet i pashmangshëm. Dializa merr përsipër përkohësisht detyrën e veshkave duke larguar toksinat e akumuluara në gjak dhe lëngjet e tepërta nga trupi. Njëra nga metodat e hemodializës (filtrimi i gjakut me makinë) ose dializës peritoneale (membrana e barkut që shërben si filtër) preferohet sipas gjendjes së pacientit. Në kërkimin e një zgjidhjeje afatgjatë dhe të përhershme, transplanti i veshkës vjen në rendin e ditës. Kur gjendet një dhurues i përshtatshëm dhe pacienti është i gatshëm nga ana mjekësore, cilësia e jetës pas transplantit rritet ndjeshëm. Përveç kësaj, trajtimet mbështetëse kanë gjithashtu një rëndësi të madhe.

Komplikacionet si anemia, çrregullimet minerale dhe të kockave, dhe hipertensioni, të cilat janë të shpeshta te pacientët uremikë, mbahen nën kontroll me barna mjekësore. Gjithashtu, dieta për uremine, e cila përfshin kufizime të proteinave, natriumit, kaliumit dhe fosforit të planifikuara me ndihmën e një dietologu, është një pjesë e pandashme e trajtimit. Procesi i trajtimit kërkon një qasje multidisiplinare dhe përfshin ndjekjen nga shumë profesionistë të shëndetit, kryesisht specialisti i nefrologjisë.

Pyetjet e Bëra Shpesh

Uremia, më shumë se një sëmundje në vetvete, shpreh një tablo ku veshkat nuk mund t'i kryejnë funksionet e tyre mjaftueshëm. Ajo shfaqet në fazat e avancuara të dështimit kronik të veshkave ose dëmtimit akut të veshkave që zhvillohet papritur dhe formohet me akumulimin e produkteve të mbeturinave në gjak (veçanërisht uresë dhe kreatininës). Është një sindromë klinike sistemike që prek shumë sisteme organesh si rezultat i pamundësisë për t'i larguar këto substanca nga trupi. Lidhja e sistemit të ekskretimit me uremine është gjithashtu e drejtpërdrejtë dhe humbja e aftësisë filtruese të veshkave është shkaku kryesor i kësaj tabloje. Ajo nuk ndikon vetëm në sistemin e ekskretimit, por krijon simptoma në shumë sisteme të trupit si sistemi nervor, zemra, sistemi i tretjes, lëkura dhe ekuilibri hormonal. Në këtë aspekt, është një proces sëmundjeje që zhvillohet për shkak të sistemit të ekskretimit, por që shkakton rezultate multisistemike. Shkaku kryesor i zhvillimit të anemisë në uremie është se veshkat nuk prodhojnë sasi të mjaftueshme të eritropoietinës. Eritropoietina është një hormon që stimulon palcën e kockave për të siguruar prodhimin e qelizave të kuqe të gjakut (eritrociteve). Kur funksionet e veshkave dëmtohen, prodhimi i këtij hormoni zvogëlohet dhe si rezultat, palca e kockave nuk mund të prodhojë mjaftueshëm qeliza të kuqe të gjakut. Në të njëjtën kohë, në mjedisin uremik, përgjigja e palcës së kockave dobësohet, jetëgjatësia e qelizave të kuqe të gjakut shkurtohet dhe përdorimi i hekurit gjithashtu dëmtohet. Kur të gjitha këto mekanizma bashkohen, shfaqet një tablo e anemisë kronike dhe zakonisht progresive. Prirja për gjakderdhje në uremie buron kryesisht nga dëmtimi i funksioneve të trombociteve. Edhe pse numri i trombociteve (rruazat e gjakut) është zakonisht brenda kufijve normalë, aftësitë e këtyre qelizave për t'u ngjitur dhe për të formuar mpiksje zvogëlohen seriozisht. Ky çrregullim shfaqet kur toksinat e akumuluara në gjak (veçanërisht urea) prishin strukturën sipërfaqësore të trombociteve dhe ndërveprimin e tyre me njëri-tjetrin. Si rezultat, përgjigja e koagulimit që duhet të ekzistojë normalisht kundër dëmtimeve të murit të enëve të gjakut nuk zhvillohet mjaftueshëm. Përveç kësaj, përshkueshmëria e enëve të gjakut mund të rritet dhe mund të shihen gjakderdhje sipërfaqësore në sipërfaqet mukoze. Mund të shfaqen mavijosje në lëkurë, gjakderdhje nga hundët, gjakderdhje nga mishrat e dhëmbëve dhe në raste serioze, gjakderdhje gastrointestinale ose intrakraniale. Rreziku i gjakderdhjes bëhet i dukshëm veçanërisht te pacientët që nuk janë futur në dializë ose që kanë dializë të pamjaftueshme. Uremia shfaqet me simptoma që prekin shumë sisteme si rezultat i akumulimit të substancave toksike në gjak. Këto gjetje zakonisht zhvillohen ngadalë dhe rriten paralelisht me ashpërsinë e sëmundjes. Ndër simptomat më të shpeshta janë këputja e përgjithshme, vështirësia në përqendrim, pagjumësia, humbja e oreksit, të përziera dhe të vjella si ankesa të sistemit të tretjes. Gjithashtu, shija e keqe në gojë, era e ngjashme me amoniakun në frymëmarrje, kruajtja në lëkurë, ngjyra e zbehtë ose gri e lëkurës janë gjithashtu të shpeshta. Në fazat e avancuara mund të shfaqen ndryshime të gjendjes mendore, mjegullim i vetëdijes, dridhje muskulore, ngërçe dhe gjetje më serioze sistemike si perikarditi. Kur uremia fiton seriozitet nga pikëpamja klinike, ajo shkakton jo vetëm anomali laboratorike, por edhe shumë simptoma fizike dhe neurologjike që ndikojnë drejtpërdrejt në cilësinë e jetës. Dallimi midis përdhesit (gut) dhe uremisë është gjithashtu i rëndësishëm sepse në të dyja rastet akumulohen mbeturina metabolike. Por në njërin është acidi urik, ndërsa në tjetrin janë urea dhe toksinat në plan të parë. Sindroma uremike është një tablo klinike sistemike dhe shumëdimensionale që shfaqet si rezultat i dëmtimit të avancuar të funksioneve të veshkave. Në këtë sindromë, rol të rëndësishëm luan jo vetëm akumulimi i toksinave në gjak, por edhe çekuilibri i lëngjeve dhe elektroliteve, çrregullimet hormonale dhe proceset inflamatore.

Anoreksia është një nga simptomat e hershme të procesit të uremisë dhe zakonisht shkakton humbje peshe së bashku me humbjen e oreksit. Ndër gjetjet neurologjike janë letargjia, konfuzioni, agjitacioni, konvulsionet dhe rrallë koma. Në sistemin kardiovaskular mund të shihen hipertensioni, perikarditi dhe çrregullimet e ritmit të zemrës. Ndër gjetjet që i përkasin sistemit të tretjes janë humbja e oreksit, tharja e gojës, të përziera, të vjella, gjakderdhje gastrointestinale dhe zhvillimi i ulçerës peptike. Hematologjikisht, prirja për gjakderdhje si rezultat i anemisë dhe çrregullimeve të funksionit të trombociteve është në plan të parë. Në të njëjtën kohë, sistemi imunitar dobësohet dhe rreziku i infeksionit rritet. Tharja e lëkurës, kruajtja, hiperpigmentimi dhe lezionet kalcifikuese janë gjithashtu ndër gjetjet që bien në sy.

Sindroma uremike është një gjendje sistemike kërcënuese për jetën që nuk kufizohet vetëm me një simptomë dhe zakonisht kërkon dializë urgjente. Dallimi midis azotemisë dhe uremisë ka një rëndësi themelore në të kuptuarit e ndarjes midis aspekteve biokimike dhe klinike të dështimit të veshkave. Azotemia përshkruan rritjen e substancave të mbeturinave azotike si urea dhe kreatinina në gjak dhe zakonisht përcaktohet me gjetje laboratorike. Uremia është gjendja e avancuar e azotemisë. Nuk bëhet fjalë vetëm për rritjen e substancave të mbeturinave në gjak, por edhe për krijimin e simptomave sistemike në trup. Tabloja e azotemisë dhe uremisë zakonisht shfaqet në humbjen e funksionit të veshkave në fazën e avancuar dhe te pacienti vërehen si çrregullime biokimike ashtu edhe klinike.

Nëse jeni duke përjetuar simptoma të uremisë ose jeni të shqetësuar për funksionet tuaja të veshkave, është e rëndësishme të konsultoheni me një specialist të nefrologjisë pa humbur kohë.

Duke kontaktuar Departamentin e Nefrologjisë së Hisar Hospital Intercontinental, mund të krijoni një plan të detajuar ekzaminimi dhe trajtimi dhe të lini një termin.