Çfarë është mungesa e TSH-së? Simptomat dhe metodat e trajtimit

TSH (hormoni stimulues i tiroides) është hormoni që stimulon gjëndrën tiroide për lirimin e hormoneve. TSH-ja, e prodhuar nga gjëndra hipofizë, stimulon gjëndrën tiroide dhe ka rol në prodhimin e hormoneve tiroksinë (T4) dhe triiodotironinë (T3). Këto dy hormone janë shumë të lidhura me shpejtësinë e metabolizmit të trupit dhe kanë role të rëndësishme në ruajtjen e ekuilibrit energjetik të trupit. Ndryshimet në nivelet e TSH-së mund të ndikojnë në lirimin e T4- T3 dhe të sjellin simptoma të ndryshme.

Mungesa e TSH-së zakonisht zhvillohet si pasojë e hipertiroidizmit, i njohur si puna e tepërt e gjëndrës tiroide. Prandaj, nivelet e ulëta të TSH-së zakonisht shfaqen si simptoma të hipertiroidizmit. Simptomat, që mund të zhvillohen në shumë sisteme të ndryshme, nga sistemi tretës deri te shëndeti i zemrës, mund të ndikojnë në jetën e pacientëve në masa të ndryshme.

Çfarë është mungesa e TSH-së?

Mungesa e TSH-së në gjak përcaktohet si vlerë e hormonit stimulues të tiroides, të prodhuar nga gjëndra hipofizë, që është poshtë intervaleve ideale. Mungesa e TSH-së takohet më shpesh te personat me hipertiroidizëm. Meqenëse gjëndra tiroide lëshon hormone tiroide pa kontroll, gjëndra hipofizë e kufizon prodhimin e hormonit TSH.

Për të planifikuar një trajtim për mungesën e TSH-së, shqyrtohen shkaqet themelore dhe ashpërsia e mungesës. Studimet e kryera sugjerojnë se disa faktorë mjedisorë gjithashtu mund të ndryshojnë nivelet e TSH-së. Ilaçet e përdorura periodikisht, suplementet e marra, konsumi i tepërt i jodit, pirja e duhanit dhe ekspozimi ndaj faktorëve të dëmshëm mund të çojnë në rënie të niveleve të TSH-së.

Nivelet ideale të TSH-së ndryshojnë sipas grupmoshës. Por, nëse vlera e TSH-së te një individ i shëndetshëm është nën 0,4 mU/L, kjo sjell dyshimin për hipertiroidizëm. Është shumë e rëndësishme që kjo gjendje të hetohet dhe, kur është e nevojshme, të trajtohet, për të shmangur probleme shëndetësore që mund të ndikojnë negativisht në jetën e përditshme.

Cilat janë simptomat e mungesës së TSH-së?

Simptomat e mungesës së TSH-së janë të njëjta me simptomat që zhvillohen si rezultat i hipertiroidizmit. Prodhimi i tepërt i hormoneve tiroide mund të ndikojë në sisteme të ndryshme të trupit dhe, në afat të gjatë, mund të çojë në probleme serioze shëndetësore. Simptomat e hipertiroidizmit që mund të shoqërojnë mungesën e TSH-së mund të renditen si më poshtë:

Përshpejtim i rrahjeve të zemrës,

Ndjenja e shqetësimit,

Nervozizëm,

Dobësi muskulore,

Probleme me gjumin,

Mos-shtim peshe edhe kur oreksi rritet, ose humbje e pavullnetshme peshe,

Përshpejtim i lëvizjeve të zorrëve,

Diarre,

Ënjtje e strukturës së syrit,

Anomali në funksionet e shikimit,

Strukturë e lëkurës më e ngrohtë dhe më e lagësht,

Zmadhimi i gjëndrës tiroide, i quajtur sëmundja guatër, dhe ënjtje në zonën e qafës e lidhur me sëmundjen,

Çrregullime të ciklit menstrual.

Si ndodh mungesa e TSH-së?

Shkaqet e mungesës së TSH-së përfshijnë hipertiroidizmin dhe sëmundjet që mund të shkaktojnë hipertiroidizëm. Hipertiroidizmi, i njohur si puna e tepërt e gjëndrës tiroide, rezulton në prodhimin e tepërt të hormoneve tiroide nga trupi. Normalisht, TSH-ja e lëshuar për prodhimin e T3, T4 fillon të prodhohet më pak kur ka prani të lartë të hormonit tiroide. Hipertiroidizmi, që prek të dy gjinitë, por më shpesh gratë, është një nga çrregullimet e funksionit tiroide që takohen shpesh në mbarë botën.

Gjendje të ndryshme mjekësore mund të luajnë rol në zhvillimin e hipertiroidizmit. E para prej tyre është sëmundja e Graves. Kjo sëmundje, që zhvillohet kur sistemi imunitar sulmon gjëndrën tiroide, çon në prodhimin e tepërt të hormonit në gjëndrën tiroide. Sëmundja e Graves është gjenetike dhe mund të kalojë nga brezi në brez. Zakonisht, në themel të zhvillimit të hipertiroidizmit qëndron kjo sëmundje.

Një gjendje tjetër që mund të shkaktojë mungesë indirekte të TSH-së në hipertiroidizëm janë nodulat tiroide. Shumimi i qelizave që gjenden në gjëndrën tiroide dhe formimi i një guge të ngjashme me një gungë mund të rrisë sasinë e lirimit të hormonit. Nodulat tiroide janë zakonisht të mira dhe, në raste të rralla, paraqesin rrezik kanceri.

Një tjetër gjendje që mund të çojë në mungesë të TSH-së është tabloja e tiroiditit. Ky është një inflamim jo-mikrolobular i gjëndrës tiroide, dhe zakonisht takohet te të rriturit. Tiroiditet janë sëmundje kalimtare, por te 10% deri në 20% e pacientëve mund të rezultojnë me hipotiroidizëm të përkohshëm ose të përhershëm.

Mungesa e TSH-së mund të shkaktohet edhe nga zakonet ushqimore. Jodi është një mineral që gjendet në strukturën e hormoneve tiroide. Konsumi i madh i jodit mund të rrisë lirimin e hormonit tiroide te personat me dyshim për hipertiroidizëm. Disa ilaçe të përdorura gjithashtu mund ta shkaktojnë këtë gjendje.

Edhe pse rrallë, prodhimi i TSH-së mund të zvogëlohet si rezultat i funksionimit të pamjaftueshëm të gjëndrës hipofizë, dhe kjo mund ta ulë nivelin e TSH-së në gjak. Mungesa e hipofizës ndikon jo vetëm në TSH-në, por edhe në nivelet e hormoneve të tjera (si ato të gjëndrave mbiveshkore, testikujve dhe vezoreve).

Si hetohet mungesa e TSH-së?

Nëpërmjet analizës së mostrave të gjakut në laborator, mund të përcaktohen vlerat e TSH-së në gjak. Vlerat e TSH-së që duhet të ketë gjaku ndryshojnë sipas grupmoshës. Nivelet ideale të TSH-së për personat e shëndetshëm mund të renditen si më poshtë (1):

Foshnjat e sapolindura: 0,7- 10 uIU/ml

Foshnjat 4 javë – 2 vjeç: 0,7- 5,9 uIU/ml

2 vjeç e lart dhe të rritur: 0,4 – 4 uIU/ml

Te gratë shtatzëna;

Trimestri i parë (3 muajt e parë): 0,1 – 2,5 uIU/ml

Trimestri i dytë: 0,2- 3.0 uIU/ml

Trimestri i tretë: 0,3 – 3,0 uIU/ml

Pas përcaktimit të problemit kryesor që shkakton mungesën e TSH-së, mund të zbatohen analiza më gjithëpërfshirëse. Në këtë fazë, meqenëse ekziston dyshimi për hipertiroidizëm, kryhen analiza për të shqyrtuar funksionet e gjëndrës tiroide. Brenda diagnozës së hipertiroidizmit, mjeku kryen ekzaminim fizik. Gjatë ekzaminimit kontrollohet nëse ka ënjtje në gjëndrën tiroide, ënjtje apo skuqje në strukturën e syrit. Përveç kësaj, zemra dëgjohet me stetoskop për të përcaktuar ritmin e rrahjeve të zemrës. Mjeku mund ta vlerësojë nivelin e lagështisë në lëkurë duke ekzaminuar duart dhe strukturën e lëkurës.

Kur gjenden gjetje që lidhen me hipertiroidizmin, përdoren teste imazherike për të hetuar shkaqet që mund ta shkaktojnë sëmundjen. Me testin e marrjes së jodit radioaktiv përcaktohet sa jod thithin gjëndrat tiroide. Sasi e tepërt e jodit radioaktiv mund të tregojë se gjëndra tiroide punon intensivisht. Përveç kësaj, mund të përdoren edhe teknika të tjera imazherike, si ultratingulli i tiroides dhe antitrupat e tiroides.

Trajtimi i sëmundjeve që shkaktojnë mungesën e TSH-së

Trajtimi i mungesës së vlerës së TSH-së synon të kontrollojë punën e gjëndrës tiroide dhe të sigurojë që hormonet e prodhuara të mbeten në intervalet ideale. Me këtë mund të parandalohen komplikimet e ndryshme që mund të zhvillohen në afat të gjatë. Për hipertiroidizmin përdoren zakonisht beta-bllokuesit dhe ilaçet antitiroide. Doza dhe kohëzgjatja e përdorimit të këtyre ilaçeve përcaktohen nga mjeku. Zakonisht, gjatë periudhës së përdorimit të ilaçit, mjeku rekomandon matjen e niveleve të T₃, T₄ dhe TSH në intervale të caktuara dhe rregullimin e dozës përkatëse.

Në disa raste, për trajtimin e hipertiroidizmit mund të zbatohet terapia me jod radioaktiv. Me këtë trajtim arrihet zvogëlimi i numrit të qelizave që prodhojnë hormonin tiroide. Një substancë kimike radioaktive e quajtur jod-131 i jepet pacientit në formë të lëngshme ose kapsulë. Është shumë e rëndësishme që ky trajtim të zbatohet nga një mjek me ekspertizë në këtë fushë.

Në raste të rënda, nëse konsiderohet se trajtimi me ilaçe do të jetë i pamjaftueshëm, mund të zbatohen edhe ndërhyrje kirurgjikale. Me operacionin që do të kryhet, gjëndra tiroide hiqet nga trupi.

Pyetje të shpeshta

Në shtatzëni, kur mungesa e TSH-së zhvillohet për shkak të hipertiroidizmit, mund të krijojë rreziqe të ndryshme. Mund të shkaktojë lindje të parakohshme dhe lindjen e foshnjës me peshë të ulët lindjeje. Hipertiroidizmi mund të rrisë gjithashtu nivelet e hipertensionit të zhvilluar për shkak të shtatzënisë.

Mungesa e TSH-së në gjak është prania e një sasie të pamjaftueshme të hormonit TSH, që e bën gjëndrën tiroide të punojë. Mund të zhvillohet si rezultat i hipertiroidizmit, i njohur si puna e tepërt e gjëndrave tiroide, ose si rezultat i mungesës që ndodh në gjëndrën hipofizë, përgjegjëse për prodhimin e TSH-së. T4 i lirë i ulët është një gjendje që zhvillohet për shkak të hipotiroidizmit. Meqenëse gjëndrat tiroide nuk punojnë mjaftueshëm, T4 prodhohet në sasi të pamjaftueshme. Mungesa e T4 mund të çojë në ndjenjën e rraskapitjes, rënie të ritmit të rrahjeve të zemrës, ndjeshmëri ndaj ndryshimeve të temperaturës së mjedisit dhe shtim peshe.

Nivelet e TSH-së ndryshojnë sipas grupmoshës. Por, nëse nivelet e TSH-së janë nën 0.1 mU/L, kjo gjendje pranohet si shenjë e hipertiroidizmit ose tiroiditit. Nëse vlerat e marra nga analizat e gjakut janë mbi 10 mU/L, atëherë ekziston hipotiroidizmi. Vlerat e ulëta dhe të larta mund të sjellin probleme shëndetësore. Personat që kanë hipertiroidizëm ose predispozitë gjenetike dhe konsumojnë shpesh ushqime me përmbajtje të lartë jodi mund të ndikojnë negativisht në funksionet e tiroides dhe të shkaktojnë rënie të niveleve të TSH-së. Ushqimet me përmbajtje të lartë jodi përfshijnë: merluci, algat detare, kripën me jod, vezët, kafshët detare me guaskë, ofalet si mëlçia. Gjithashtu, jodi i tepërt gjendet në multivitaminat, në substancat kontrastuese dhe në antiseptikë si Baticon.

Nivelet e TSH-së janë një parametër i rëndësishëm i gjakut, që tregon se gjëndra tiroide dhe ajo hipofizë vazhdojnë të punojnë në mënyrë të shëndetshme. Nëse vërehet një rënie në nivelet e TSH-së, kjo gjendje duhet të hetohet dhe, kur është e nevojshme, të planifikohet trajtimi. Përndryshe, mund të zhvillohen komplikime të ndryshme, para së gjithash në shëndetin e enëve të gjakut dhe të zemrës. Kur vërehet ndonjë anomali në nivelet e hormoneve tiroide ose një simptomë që lidhet me mungesën e TSH-së, duhet të kërkohet mbështetje nga një mjek endokrinolog.