Çfarë është kondrosarkoma? Cilat janë simptomat? Si bëhet diagnoza dhe trajtimi?

Kondrosarkoma, një lloj i rrallë kanceri që zhvillohet në kocka, e ka origjinën nga qelizat që prodhojnë kërcin. Kjo sëmundje mund të shfaqet në çdo grupmoshë, por zakonisht është më e shpeshtë tek personat 40-70 vjeç. Gjithashtu haset më shpesh te meshkujt sesa te femrat.

Midis simptomave të kondrosarkomës, dhimbja, ënjtja dhe ngurtësia në kocka janë ankesat që hasen më shpesh. Ky lloj kanceri mund të shfaqet në forma të ndryshme. Ndër to, kondrosarkoma klasike është më e përhapura dhe përbën rreth 85% të të gjitha rasteve. Në këtë artikull, duke filluar nga pyetja se çfarë është kondrosarkoma si kancer, do të trajtojmë shumë tema të rëndësishme, nga llojet dhe metodat e diagnozës deri te opsionet e trajtimit për ata që i nënshtrohen operacionit të kondrosarkomës.

Çfarë është kondrosarkoma si kancer?

Kondrosarkoma është një tumor malinj i kockave që e ka origjinën nga qelizat e kërcit. Ky lloj kanceri zhvillohet nga kondrocitet që prodhojnë indin kërcor dhe shkakton prodhim jonormal të indit kërcor. Kondrosarkomat shfaqen në indin kockor, por në disa raste të rralla mund të zhvillohen edhe brenda indit të butë.

Kondrosarkoma zë një vend të rëndësishëm midis kancereve primare të kockave. Në disa vende, për shkak të rritjes së rasteve të diagnostikuara rastësisht, tashmë konsiderohet si kanceri primar më i shpeshtë i kockave.

Këta tumore mund të zhvillohen në dy mënyra: në mënyrë primare (drejtpërdrejt) ose në mënyrë sekondare (mbi bazën e tumoreve beninje të kërcit që ekzistonin më parë, si enkondroma dhe osteokondroma). Gjithashtu ka nëntipe të ndryshme, ku nëntipi më i shpeshtë është kondrosarkoma klasike.

Në cilat grupmosha shfaqet më shpesh?

Kondrosarkoma shfaqet zakonisht te të rriturit në moshën 40-70 vjeç. Shumica e rasteve janë mbi 50 vjeç. Në Amerikë mosha mesatare e diagnozës është raportuar 51 vjeç, dhe më shumë se 70% e pacientëve janë mbi 40 vjeç në momentin e diagnozës.

Megjithatë, kjo sëmundje, që shfaqet rrallë para moshës 30 vjeç, është shumë e rrallë para moshës 20 vjeç dhe në fëmijëri. Veçanërisht një nëntip i rrallë i quajtur kondrosarkomë mezenkimale shfaqet më shpesh në dekadën e dytë dhe të tretë të jetës (midis 20-30 vjeç).

Sa i përket shpërndarjes sipas gjinisë, kondrosarkoma shfaqet më shpesh te meshkujt sesa te femrat. Raporti meshkuj/femra është përafërsisht 1.4/1.

Zonat e kockave ku kondrosarkoma shfaqet më shpesh

Kondrosarkoma mund të shfaqet në kockat e pjesëve të ndryshme të trupit, por në disa zona haset më shpesh. Vendet ku shfaqet më shpesh janë këto:

• Zona e pelvisit: Rreth 25% e të gjitha rasteve shfaqen në kockat e pelvisit
• Kockat e gjata: Veçanërisht femuri proksimal (ijë), femuri distal, humerusi proksimal (shpatull) dhe tibia proksimale
• Kockat e brinjëve
• Brezi i shpatullave

Është interesante që ka dallime edhe në shpërndarjen e kockave sipas boshtit të trupit. Kondrosarkoma apendikulare (që shfaqet në kockat e krahëve dhe këmbëve) haset më shpesh te femrat, ndërsa kondrosarkoma aksiale (që shfaqet në kockat e trungut) më shpesh te meshkujt.

Diagnostikimi dhe përcaktimi i stadit të kondrosarkomës mund të jetë i vështirë. Prandaj, kur shfaqen simptoma si dhimbja dhe ënjtja në kocka, është e rëndësishme t'i drejtoheni menjëherë një specialisti të shëndetësisë.

Cilat janë simptomat e kondrosarkomës?

Simptomat e kondrosarkomës zakonisht fillojnë në mënyrë dfinje dhe për një kohë të gjatë mund të kalojnë me ankesa të lehta. Në fazat e hershme të sëmundjes simptomat mund të mos jenë shumë të dukshme, por kur tumori rritet fillojnë të shfaqen ankesa të ndryshme. Koha midis fillimit të simptomave dhe diagnozës ndonjëherë mund të zgjasë me vite.

Dhimbja, ënjtja dhe ngurtësia

Simptoma më e shpeshtë e kondrosarkomës është dhimbja. Kjo dhimbje:

• Me kalimin e kohës intensifikohet dhe ka karakter progresiv
• Zakonisht është e mpirë dhe nuk kalon me pushim
• Përkeqësohet veçanërisht natën dhe mund ta prishë gjumin
• Mund të mos i përgjigjet siç duhet qetësuesve të dhimbjes

Përveç dhimbjes, mund të ndjeni një masë ose ënjtje që rritet në zonën e prekur [81]. Kjo masë zakonisht është e fortë dhe e palëvizshme, dhe ka tendencë të rritet me kalimin e kohës. Ndryshe nga lezionet beninje të kërcit (enkondromat), te kondrosarkomat prania e dhimbjes është një tregues i rëndësishëm në dallimin beninj/malinj.

Kufizimi i lëvizjes dhe çalimi

Kur kondrosarkoma zhvillohet në zona pranë nyjeve, mund të shkaktojë kufizim të lëvizjes. Kjo situatë mund të shfaqet me këto shenja:

• Pamundësia për ta lëvizur plotësisht nyjen e prekur
• Ecje me çalim te kondrosarkomat e kockave të këmbës
• Ulje e funksioneve të krahut te kondrosarkomat e kockave të krahut
• Me kalimin e kohës në gjymtyrën e prekur mund të shfaqet tkurrje e muskujve (atrofi)

Ndërsa tumori rritet, mund të ushtrojë presion mbi indet përreth dhe kjo mund ta kufizojë edhe më shumë aftësinë tuaj për lëvizje. Te disa pacientë, për shkak të presionit mbi nervat, mund të zhvillohen edhe simptoma neurologjike si mpirja ose dobësia.

Frakturat patologjike

Kur kondrosarkoma e dobëson kockën, ajo mund të thyhet në mënyrë të papritur edhe gjatë aktiviteteve normale të përditshme. Kjo gjendje quhet frakturë patologjike. Frakturat patologjike:

• Ndonjëherë mund të jenë simptoma e parë e sëmundjes
• Shkaktohen nga prania e tumorit që dobëson strukturën e kockës
• Mund të ndodhin pas një force ose traume shumë më të vogël se zakonisht
• Kërkojnë ndërhyrje urgjente mjekësore

Në disa raste, pacientët mund të përjetojnë papritur një frakturë patologjike pa asnjë simptomë në kocka dhe në këtë mënyrë diagnostikohen me kondrosarkomë.

Simptomat e përgjithshme: humbje peshe, ethe, djersë natën

Në kondrosarkomë, përveç simptomave lokale, mund të shfaqen edhe simptoma të përgjithshme që prekin gjithë trupin:

• Lodhje dhe humbje e oreksit
• Humbje e pavullnetshme e peshës
• Ethe të pashpjegueshme dhe dridhje
• Djersitje natën

Megjithatë, simptoma të tilla sistemike shfaqen më rrallë dhe zakonisht dalin në fazat e avancuara të sëmundjes. Shumica e pacientëve me kondrosarkomë zakonisht nuk e ndjejnë veten të sëmurë.

Simptomat mund të ndryshojnë sipas zonës ku ndodhet tumori. Për shembull, te kondrosarkomat e vendosura në shtyllën kurrizore, si pasojë e presionit të tumorit mbi rrënjën e nervit ose palcën kurrizore, mund të shfaqen simptoma neurologjike. Në mënyrë të ngjashme, te tumoret e vendosur në kockën e legenit mund të shfaqen dhimbje e ijës dhe probleme në kontrollin e zorrëve ose të fshikëzës.

Meqenëse simptomat e kondrosarkomës mund të ngjajnë me sëmundje të tjera, është e rëndësishme që në prani të këtyre ankesave t'i drejtoheni patjetër një mjeku specialist.

Llojet e kondrosarkomës

Hulumtimet mjekësore kanë përshkruar lloje të ndryshme të kondrosarkomës me karakteristika të ndryshme. Secili nga këto lloje ka veçoritë e veta, grupmoshat ku haset më shpesh dhe vendndodhjet në trup. Më poshtë përshkruhen katër llojet më të përhapura të kondrosarkomës.

Kondrosarkoma klasike

Kondrosarkoma klasike është lloji më i shpeshtë ndër të gjitha llojet e kondrosarkomës dhe përbën rreth 85% të rasteve. Ky lloj shfaqet zakonisht te personat mbi 50 vjeç dhe haset më shpesh në humerus (kocka e krahut), femur (kocka e kofshës) dhe kockat e brinjëve.

Kondrosarkoma klasike, sipas karakteristikave histologjike, mund të klasifikohet në shkallë të ndryshme. Kjo klasifikim luan rol të rëndësishëm në planifikimin e trajtimit. Kondrosarkoma klasike zakonisht është rezistente ndaj radioterapisë dhe kimioterapisë, prandaj metoda më efektive e trajtimit është ndërhyrja kirurgjikale.

Kondrosarkoma e dediferencuar

Kondrosarkoma e dediferencuar është një lloj që përbën rreth 10% të të gjitha kondrosarkomave dhe ecën në mënyrë më agresive se kondrosarkoma klasike. Në këtë lloj, brenda një kanceri kërcor më të diferencuar zhvillohet një lloj tjetër kanceri me diferencim të ndryshëm.

Ky lloj shfaqet më shpesh te personat 50-60 vjeç dhe diagnoza zakonisht vendoset në zonën e femurit (kocka e kofshës) dhe të pelvisit (kocka e legenit). Midis simptomave të tij janë dhimbja dhe ënjtja në kockën përkatëse. Tumoret më të mëdhenj mund të çojnë në thyerje të kockës dhe në pamundësi përdorimi të zonës së prekur.

Kondrosarkoma mezenkimale

Kondrosarkoma mezenkimale është një lloj i rrallë që përbën më pak se 2% të të gjitha llojeve të kondrosarkomës. Ndryshe nga kondrosarkoma klasike, shfaqet në mosha më të reja (midis 20-40 vjeç) dhe zakonisht del në kockat e kokës dhe në zonën e shtyllës kurrizore.

Ky lloj karakterizohet nga prania e qelizave primitive mezenkimale në zonat me densitet të lartë qelizor, përveç indit kërcor. Meqenëse kondrosarkoma mezenkimale mund të ngatërrohet me sarkomën e Ewing-ut, është e rëndësishme që të vendoset diagnoza e saktë. Në trajtimin e këtij lloji, bashkë me kimioterapinë dhe radioterapinë mund të zbatohet eksicioni kirurgjikal.

Kondrosarkoma Clear Cell (me qeliza të qarta)

Kondrosarkoma me qeliza të qarta është një lloj që përbën më pak se rreth 2% të të gjitha kondrosarkomave dhe shfaqet kryesisht te personat rreth moshës 20-30 vjeç. Emrin e merr nga pamja e qartë e qelizave tumorale nën mikroskop.

Ky lloj karakterizohet nga rritje e ngadaltë dhe potencial i ulët metastazash. Vendet ku haset më shpesh janë zonat e epifizës së kockave të gjata, veçanërisht preken shpesh femuri proksimal (68%) dhe humerusi proksimal (23%).

Megjithëse kondrosarkoma me qeliza të qarta njihet si e shkallës së ulët, sipas një studimi është gjetur se 78,6% e pacientëve kishin tumor të shkallës së mesme ose të lartë. Trajtimi i saj është kirurgjik me margjina të gjera dhe është rezistente ndaj kimioterapisë dhe radioterapisë.

Si përfundim, njohja e llojeve të ndryshme të kondrosarkomës ka rëndësi të madhe për diagnozën e saktë dhe planifikimin e trajtimit. Veçoritë e secilit lloj kërkojnë qasje të veçantë për pacientët.

Si vendoset diagnoza e kondrosarkomës?

Diagnoza e kondrosarkomës është një proces gjithëpërfshirës që kryhet në disa faza. Për të vendosur diagnozën e saktë vlerësohen së bashku ekzaminimi i mjekut, metodat e imazherisë dhe testet laboratorike. Ja fazat e këtij procesi.

Ekzaminimi fizik dhe historia e pacientit

Procesi i diagnozës fillon më parë se gjithçka duke dëgjuar ankesat tuaja. Mjeku juaj:

• Do të vlerësojë praninë e dhimbjes, ënjtjes ose masës
• Do të pyesë se kur ka filluar dhimbja dhe çfarë e shtshton atë
• Do të mësojë nëse ka histori kanceri në familjen tuaj
• Do të marrë informacion për lëndimet e mëparshme dhe gjendjen tuaj të përgjithshme shëndetësore

Gjatë ekzaminimit fizik, mjeku kontrollon ngurtësinë, ënjtjen ose kufizimin e lëvizjes në zonën e prekur. Me metodën e ekzaminimit me dorë (palpacion) vlerësohen struktura e masës dhe marrëdhënia e saj me indet përreth.

Imazheria me rreze X, MR dhe CT

Teknikat e imazherisë luajnë rol shumë të rëndësishëm në diagnozën e kondrosarkomës:

Rreze X (X-ray): Është metoda e parë e imazherisë ku i drejtohemi. Tregon ndryshimet në kockë dhe përcakton vendndodhjen dhe madhësinë e tumorit. Kondrosarkomat në rreze X shfaqen zakonisht si kalcifikime me pamje "kokrra kokoshkash".

Imazheria me rezonancë magnetike (MR): Është teknika që e tregon më mirë përhapjen e tumorit në palcën e kockës dhe në indin e butë. MR i paraqet qartë kufijtë dhe madhësinë e tumorit. Në imazhet e peshuara T2 shfaqet si masë lobulare me pamje të ndritshme.

Tomografia e kompjuterizuar (CT): Duke e ekzaminuar në detaje strukturën e kockës, tregon veçori si shkatërrimi i kockës dhe kalcifikimi. Gjithashtu është e dobishme në vlerësimin e pranisë së skalopit endosteal (gropëzat në sipërfaqen e brendshme të kockës).

Llojet e biopsisë dhe rëndësia e saj

Për diagnozën e sigurt është e domosdoshme të bëhet biopsia. Me biopsi merret një mostër nga indi tumoral dhe bëhet ekzaminimi patologjik. Ka dy lloje metodash biopsie:

• Biopsia me gjilpërë: Me ndihmën e imazherisë, me një gjilpërë të hollë merret një mostër nga indi. Është më pak invazive dhe mund të zbatohet në mënyrë ambulatore.
• Biopsia e hapur: Mostra e indit merret me procedurë kirurgjikale. Jep rezultat më të besueshëm veçanërisht te tumoret e kërcit.

Planifikimi dhe zbatimi i biopsisë duhet të bëhet nga një onkolog ortoped specialist në trajtimin e kondrosarkomës. Biopsia që nuk kryhet siç duhet mund të shkaktojë përhapjen e tumorit dhe të ulë gjasat e shërimit të pacientit.

Teste të avancuara për përcaktimin e stadit

Pasi diagnoza e kondrosarkomës të konfirmohet, zbatohen teste të avancuara për përcaktimin e stadit të sëmundjes:

• CT e mushkërive: Meqenëse kondrosarkoma përhapet më shpesh në mushkëri, bëhet CT e mushkërive për të kërkuar metastaza.
• PET-CT i të gjithë trupit ose scintigrafia e kockave: Këto teste tregojnë nëse kanceri është përhapur në zona të tjera të trupit.
• Skanimi i kockave: Përdoret për përcaktimin e fokuseve metastatike në kockë.

Përcaktimi i stadit të kondrosarkomës zakonisht bëhet duke përdorur klasifikimin Enneking ose klasifikimin e Komitetit të Përbashkët Amerikan për Kancerin (AJCC). Në këtë klasifikim vlerësohen shkalla e tumorit, madhësia, përhapja në indin e butë dhe prania e metastazave.

Diagnoza dhe përcaktimi i stadit të kondrosarkomës duhet të vlerësohen nga një ekip multidisiplinar, ku bëjnë pjesë specialisti i ortopedisë, onkologu, radiologu dhe patologu.

Si bëhet trajtimi i kondrosarkomës?

Qasja themelore në trajtimin e kondrosarkomës është heqja e plotë e tumorit. Ky proces trajtimi duhet të planifikohet dhe të menaxhohet nga një ekip specialist i onkologjisë ortopedike. Në vendimin për trajtimin rol përcaktues luajnë lloji i tumorit, vendndodhja, stadi dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore e pacientit.

Opsionet kirurgjikale për ata që i nënshtrohen operacionit të kondrosarkomës

Trajtimi kirurgjikal është metoda më efektive për kondrosarkomën dhe synohet heqja e plotë e tumorit. Qëllimi themelor i ndërhyrjes kirurgjikale është heqja e plotë e tumorit me margjina kirurgjikale të shëndosha. Te tumoret e shkallës së ulët mund të zbatohen kuretazhi intralezional dhe trajtimet ndihmëse (adjuvante), ndërsa te tumoret e shkallës së lartë preferohet rezeksioni i gjerë en-bloc.

Teknikat kryesore kirurgjikale që zbatohen te pacientët me kondrosarkomë:

• Heqja e tumorit me margjina të pastra përmes rezeksionit të gjerë
• Rikonstruksioni me protezat e nyjeve
• Zbatimi i graftit kockor
• Kombinimi i allograftit me protezë

Kirurgjia që ruan gjymtyrën kundrejt amputimit

Para së gjithash, kirurgjia që ruan gjymtyrën është metoda e preferuar te të gjithë pacientët me kondrosarkomë. Falë teknologjisë në zhvillim, shumë pacientë mund të trajtohen pa pasur nevojë për amputim.

Megjithatë, në disa raste mund të jetë e nevojshme amputimi. Veçanërisht kur tumori është përhapur në një zonë shumë të gjerë, kur ka rrethuar nervat dhe enët e gjakut, ose te tumoret që përsëriten pas një kirurgjie të paplotë, amputimi mund të jetë më i përshtatshëm.

Përdorimi i radioterapisë dhe kimioterapisë

Qelizat e kondrosarkomës zakonisht janë rezistente ndaj kimioterapisë dhe radioterapisë. Këto metoda nuk përdoren rutinë në trajtimin e kondrosarkomës klasike. Megjithatë, në raste të veçanta mund të vlerësohen si trajtim ndihmës:

• Te tumoret që nuk mund të hiqen plotësisht me kirurgji
• Te nëntipet e kondrosarkomës së dediferencuar dhe mezenkimale
• Për të ulur rrezikun e rikthimit pas një rezeksioni të pamjaftueshëm
• Me qëllim paliativ në sëmundjen metastatike

Procesi i rehabilitimit

Rehabilitimi pas trajtimit është shumë i rëndësishëm që pacienti të kthehet në jetën normale. Për ata që i nënshtrohen operacionit të kondrosarkomës, procesi i rehabilitimit përfshin këto faza:

• Mobilizimi i pacientit në periudhën e hershme
• Ruajtja dhe rritja e amplitudës së lëvizjes në nyjet e prekura
• Rifitimi i forcës muskulore
• Trajnim për kthimin në aktivitetet e jetës së përditshme

Procesi i rehabilitimit, sipas madhësisë së kirurgjisë që ka kaluar pacienti dhe zonave të prekura, mund të zgjasë nga 6 muaj deri në 1 vit. Në këtë proces merr pjesë një ekip i përbërë nga specialisti i mjekësisë fizike dhe rehabilitimit, fizioterapisti, terapisti okupacional, psikologu dhe specialistë të tjerë.

Në përmbledhje, trajtimi i kondrosarkomës kërkon një qasje multidisiplinare dhe duhet të planifikohet në mënyrë specifike për pacientin. Megjithëse trajtimi kirurgjikal është metoda kryesore, në raste të veçanta duhet të vlerësohen edhe opsione të tjera trajtimi.

Kondrosarkoma në përmbledhje

Si përfundim, kondrosarkoma është një lloj i rrallë kanceri të kockave që e ka origjinën nga qelizat e kërcit. Shfaqet zakonisht te personat 40-70 vjeç dhe është më e përhapur te meshkujt. Kjo sëmundje mund të shfaqet në kockat e pjesëve të ndryshme të trupit.

Kur vini re simptoma si dhimbja, ënjtja dhe ngurtësia, duhet t'i drejtoheni mjekut pa humbur kohë. Veçanërisht dhimbjet e kockave që shtohen natën dhe nuk kalojnë me pushim mund të jenë një shenjë e rëndësishme.

Për diagnozën e sëmundjes përdoren ekzaminimi i mjekut dhe metoda imazherie si rrezet X, MR dhe CT. Diagnoza e sigurt vendoset me biopsi. Në këtë fazë vlerësimi i një ekipi specialist është shumë i rëndësishëm.

Metoda më efektive e trajtimit është kirurgjia. Kirurgjia që ruan gjymtyrën zbatohet sot me sukses te shumë pacientë. Procesi i rehabilitimit pas operacionit ka rëndësi të madhe për shërimin.

Pa dyshim, marrja e diagnozës së kondrosarkomës mund të shkaktojë shqetësim. Megjithatë, me zhvillimet në fushën e mjekësisë opsionet e trajtimit po shtohen gjithnjë e më shumë. Me mbështetjen e një ekipi specialist dhe me qasjen e duhur të trajtimit është e mundur të ruhet cilësia e jetës suaj.

Mos harroni se diagnoza e hershme është një nga faktorët më të rëndësishëm në suksesin e trajtimit. Prandaj, kur ndjeni dhimbje ose ënjtje të pazakontë në kockat tuaja, t'i drejtoheni një institucioni shëndetësor ka rëndësi jetike.

Pyetjet më të shpeshta

Kemi përmbledhur për ju pyetjet që pacientët i kureshtin më shumë rreth kondrosarkomës. Në këtë pjesë do të trajtojmë disa pika të rëndësishme që duhet t'i dini.

Kondrosarkoma e shkallës 1 është një lloj tumori me rritje të ngadaltë dhe të shkallës së ulët. Në këtë lloj ndryshimet qelizore janë minimale dhe rreziku i përhapjes në organe të largëta është shumë i ulët. Megjithatë, shprehja "e shkallës së ulët" nuk do të thotë se sëmundja është e parëndësishme. Këta tumore me kalimin e kohës mund të rriten, ta dobësojnë strukturën e kockës dhe të shkaktojnë humbje funksioni. Në trajtim zakonisht preferohen metodat kirurgjikale dhe kontrollet e rregullta kanë rëndësi të madhe.

Te kondrosarkomat e shkallës së ulët, shkalla e mbijetesës 5-vjeçare është përafërsisht 83%. Te llojet e shkallës së lartë ky përqindje është rreth 53%. Prognoza ndryshon sipas shkallës dhe vendndodhjes së tumorit.

Në zhvillimin e kondrosarkomës luajnë rol këta faktorë:

• Mosha e shtyrë (shumica e pacientëve janë mbi 50 vjeç)
• Gjinia (haset pak më shpesh te meshkujt)
• Tumoret beninje të kockave si enkondroma dhe osteokondroma
• Gjendja gjenetike e quajtur ekzostoza të shumëfishta

Procesi i shërimit pas operacionit ndryshon nga personi te personi, por zakonisht zgjat nga 6 muaj deri në 1 vit. Fizioterapia dhe ushtrimet e rregullta mund ta shpejtojnë procesin e kthimit në jetën normale. Procesi i shërimit është i ndryshëm për çdo pacient, prandaj është e rëndësishme t'u përmbaheni rekomandimeve të mjekut tuaj.

Plotësoni formularin për informacion të detajuar dhe kontakt!