Çfarë është testi i pazbritur? Pse ndodh? Si trajtohet?

Testet e pazbritura, të karakterizuara nga mos-ndodhja e testeve në vendin e tyre normal, janë një sëmundje e zakonshme fëmijërore që prek afërsisht 1 në çdo 25 fëmijë. Çdo fëmijë i lindur me problemin e testit të pazbritur nuk ka nevojë për trajtim. Në disa raste testet mund të zbresin vetvetiu në vendin e duhur brenda disa muajve. Megjithatë, nëse testet nuk zbresin brenda disa muajve pas lindjes, mund të shfaqen disa komplikacione në periudhat e mëvonshme. Diagnoza dhe trajtimi i hershëm mund të ndihmojnë në shmangien e komplikacioneve afatgjata të testeve të pazbritura.

“Çfarë shkakton testi i pazbritur?”, “Si diagnostikohet, cilat janë metodat e diagnostikimit?” Të gjitha këto pyetje rreth problemit të testit të pazbritur trajtohen në detaje në vazhdim të artikullit.

Çfarë është testi i pazbritur?

Një nga funksionet kryesore të testeve, që janë pjesë e rëndësishme e anatomisë mashkullore, është prodhimi i hormoneve dhe i spermës. Normalisht, foshnjat meshkuj lindin me dy teste, dhe testet fillojnë të zhvillohen ndërsa foshnja është ende në mitrën e nënës. Para lindjes ose pak kohë pas lindjes, testet zbresin në një qese të quajtur skrotum, e cila ndodhet nën penis. Për të prodhuar spermën, qelizën riprodhuese mashkullore, nevojitet një interval i caktuar temperaturash. Temperatura e trupit njerëzor, 37 gradë, nuk e siguron mjedisin e përshtatshëm për prodhimin e spermës. Për këtë arsye, testet, përgjegjës për prodhimin e spermës te meshkujt, duhet të ndodhen dhe të mbahen brenda skrotumit, i cili ndodhet në pjesën e jashtme të trupit.

Një nga detyrat më të rëndësishme të skrotumit është të sigurojë që testet të qëndrojnë në temperaturë 35,5-36 gradë. Megjithatë, në disa raste testet nuk mund ta përfundojnë zbritjen në skrotum siç duhet. Te shumica e rasteve të testit të pazbritur vërehet që vetëm njëri nga testet nuk zbret në skrotum, ndërsa në disa raste të dy testet mund të mos ndodhen brenda skrotumit. Problemi i testit të pazbritur, i quajtur edhe kriptorkidizëm në literaturën mjekësore, është një anomali kongjenitale që vërehet tek afërsisht 3% e foshnjave. Studimet e kryera tregojnë se kjo shifër mund të jetë më e lartë tek foshnjat e parakohshme.

Cilat janë shenjat e testit të pazbritur?

Shenja më e rëndësishme e testit të pazbritur është mos-shfaqja ose mos-ndjeshmëria e testit brenda skrotumit. Afërsisht 80% e rasteve të testit të pazbritur vërehen gjatë ekzaminimit fizik manual nga mjeku. Normalisht, testet ndodhen në fund të kanalit inguinal, në secilën anë të penisit, brenda qeses së quajtur skrotum. Në anën ku ndodhet testi i pazbritur, skrotumi zakonisht duket më i vogël krahasuar me anën tjetër.

Çfarë e shkakton testin e pazbritur?

Procesi që siguron zbritjen e saktë të testeve në skrotum quhet zbritje testikulare. Procesi i zbritjes testikulare zakonisht zhvillohet në dy faza. Në fazën e parë aktivizohet INSL3, një lloj hormoni që siguron qëndrimin e testit në skrotum. Në fazën e dytë, me anë të hormonit testosteron, stimulohet lirimi i CGRP's, një peptid që e mundëson zbritjen e testit drejt skrotumit. Ndërveprimi i testosteronit dhe i CGRP's është i rëndësishëm për zbritjen e testeve në skrotum.

Nëse procesi i zbritjes testikulare nuk përfundon siç duhet, shfaqet problemi i testit të pazbritur. Mutacionet ose ndryshimet në gjene mund ta pengojnë procesin testikular dhe të shkaktojnë që testi të mbetet në bark pa mundur të zbresë në skrotum. Megjithatë, disa studime shkencore të kryera tregojnë se mutacioni i gjeneve mund të shkaktojë rrallë testin e pazbritur. Përveç kësaj, besohet se faktorët mjedisorë luajnë rol në shfaqjen e problemit të testit të pazbritur. Faktorë mjedisorë që prishin sistemin endokrin, pra çrregullime hormonale, anomalitë kromozomale dhe shkaqe të tjera të ngjashme mund të shkaktojnë testet e pazbritura.

Sipas disa studimeve shkencore, pesha e lindjes është një nga shkaqet më të rëndësishme të testeve të pazbritura. Fakti që problemi i kriptorkidizmit hasët më shpesh tek foshnjat e parakohshme, krahasuar me foshnjat e lindura në kohë, tregon ndikimin e peshës së lindjes në procesin e zbritjes testikulare. Edhe tek foshnjat e lindura në kohë, kriptorkidizmi është një problem shëndetësor i zakonshëm, por te foshnjat e lindura në kohë burimi i problemit shpesh nuk mund të përcaktohet plotësisht. Gjithashtu, rreziku për shfaqjen e kriptorkidizmit mund të jetë më i lartë te personat që kanë në familje raste të testit të pazbritur. Në pajtim me këto informacione, shkaqet kryesore të testit të pazbritur mund të renditen si më poshtë:

Lindja e parakohshme (lindja që ndodh pa kohë të mjaftueshme për zbritjen e testeve),

Pesha e ulët në lindje,

Ekspozimi ndaj substancave kimike që ndikojnë në sistemin endokrin,

Obeziteti i nënës,

Diabeti i nënës,

Ekspozimi ndaj pesticideve,

Konsumimi i alkoolit gjatë shtatzënisë (5 gota ose më shumë pije alkoolike në javë mund ta rrisin rrezikun 3 herë),

Pirja e duhanit nga nëna para dhe gjatë shtatzënisë,

Historiku i testit të pazbritur në familje,

Përdorimi i produkteve kozmetike,

Përdorimi nga nëna i ilaçeve që përmbajnë ibuprofen gjatë shtatzënisë,

Preeklampsia (toksemia e shtatzënisë),

Anomali kongjenitale si sindroma e Down-it, sindroma Prader-Willi.

Testet e pazbritura mund të shkaktojnë probleme të ndryshme shëndetësore në periudhat e mëvonshme, para së gjithash probleme riprodhuese. Diagnoza dhe trajtimi i hershëm mund të ndihmojnë në parandalimin e komplikacioneve që mund të shfaqen në periudhat e mëvonshme. Prandaj, për shëndetin e fëmijës tuaj, mos neglizhoni marrjen e takimit me një mjek specialist dhe kryerjen e kontrolleve të rregullta shëndetësore.

Si diagnostikohet testi i pazbritur, cilat janë metodat diagnostikuese?

Testi i pazbritur zakonisht vihet re lehtësisht nga profesionistët e shëndetit gjatë ekzaminimeve rutinë fizike. Mjeku specialist, gjatë ekzaminimit, mund ta identifikojë testin e pazbritur duke ekzaminuar me kujdes skrotumin, testin e pazbritur, zonën inguinale, eminencën pubike dhe kanalin inguinal. Megjithatë, afërsisht 30% e rasteve të testit të pazbritur mund të mos identifikohen me ekzaminimin fizik. Në rastet kur testi i pazbritur nuk mund të identifikohet me vështrim ose me prekje, mund të përdoren teknika imazherike si ultratingulli, tomografia e kompjuterizuar (BT) ose resonanca magnetike (MR). Diagnoza e hershme është e rëndësishme për trajtimin e testit të pazbritur. Nëse dyshoni se fëmija juaj ka problemin e testit të pazbritur, mos humbni kohë dhe merrni takim me një mjek specialist.

Si kryhet operacioni i testit të pazbritur?

Qëllimi i trajtimit të testit të pazbritur është zhvendosja e testit në pozicionin e duhur brenda skrotumit. Në trajtimin e testit të pazbritur përdoren kryesisht metodat kirurgjikale. Përveç teknikave kirurgjikale, në disa raste mund të preferohen edhe opsione të tjera trajtimi, si terapia hormonale ose përdorimi i protezës testikulare. Nëse kriptorkidizmi nuk trajtohet në fazën e hershme, mund të shkaktojë probleme shëndetësore më serioze në periudhat e mëvonshme. Për këtë arsye, zakonisht rekomandohet që trajtimi kirurgjikal të kryhet para se foshnja të mbushë 18 muaj. Për prindërit, mund të jetë shqetësuese që foshnja e tyre të kalojë një operacion, qoftë edhe i vogël. Pas trajtimit kirurgjikal, i kryer nga mjekë specialistë në një mjedis steril, në shumicën e madhe të rasteve testi mund të vendoset në pozicionin e duhur.

Pra, si kryhet operacioni i testit të pazbritur, i quajtur edhe orşiopeksi? Para orşiopeksisë, mjeku specialist mund të kryejë disa analiza për të vlerësuar gjendjen e përgjithshme shëndetësore të fëmijës. Para operacionit, mjeku u jep prindërve informacion se për sa kohë fëmija duhet të qëndrojë pa ngrënë dhe pa pirë. Gjithashtu, për të zvogëluar rrezikun e infeksionit, mund të jetë e dobishme që prindërit ta pastrojnë zonën inguinale të fëmijës para operacionit. Operacioni kryhet në anestezi të përgjithshme. Disa institucione shëndetësore përdorin më pak ilaçe gjatë anestezisë, për të minimizuar rrezikun. Nëse prindërit kanë shqetësime, mund t'u drejtojnë pyetjet e tyre specialistëve për këtë temë.

Gjatë operacionit, kirurgu specialist bën një prerje të vogël në zonën inguinale të fëmijës dhe arrin tek testi. Më pas kontrollon nëse testi është i shëndetshëm. Në rastet kur testi është i sëmurë, mjeku, pasi të ketë marrë edhe miratimin e prindërve, mund ta heqë testin dhe të vendosë në vend të tij një protezë testikulare. Në rastet kur nuk ka problem shëndetësor te testi, ai vendoset brenda skrotumit me ndihmën e qepjeve që shpërndahen vetvetiu, duke përdorur një instrument kapës.

Nëse mjeku specialist e konsideron të përshtatshme, fëmija mund të shkojë në shtëpi afërsisht 2 orë pas operacionit. Pas operacionit, përdorimi i ilaçeve me veti analgjezike gjatë kohës që rekomandon mjeku mund t'i ndihmojë fëmijës të ndihet më rehat. Përveç kësaj, mjeku mund të përshkruajë edhe disa ilaçe për të zvogëluar rrezikun e infeksionit në vendin e operacionit.

Pas operacionit, prindërit duhet t'i kushtojnë kujdes kujdesit të fëmijës edhe në shtëpi. Para se të prekin zonën e operacionit, lahen duart me ujë dhe sapun, gjë që mund të ndihmojë në parandalimin e rrezikut të infeksionit. Pas operacionit, rekomandohet që fëmija të shmangë për një kohë aktivitete si kërcimi, vrapimi, bërja e kurorave etj.

Pyetje të shpeshta

Problemi i testit të pazbritur është një nga anomalitë kongjenitale më të shpeshta tek fëmijët meshkuj. Me diagnozë dhe trajtim të hershëm, mund të jetë e mundur parandalimi i komplikacioneve që mund të shfaqen në periudhat e mëvonshme. Disa nga pyetjet që shpesh bëhen rreth testeve të pazbritura janë shpjeguar më poshtë. Operacioni i testit të pazbritur, si çdo operacion tjetër, ka disa rreziqe. Megjithatë, shumica e madhe e operacioneve të kryera nga mjekë specialistë përfundojnë me sukses. Kundër rreziqeve, rekomandohet që operacioni të kryhet në institucione shëndetësore që kanë njësi intensive për foshnje të sapolindura dhe njësi intensive pediatrike. Pas operacioneve të përfunduara me sukses, pacientët mund të lëshohen nga spitali po atë ditë. Nëse është e nevojshme, në disa raste mund të kërkohet një natë qëndrimi në spital. Nëse gjendja e përgjithshme shëndetësore e fëmijës është e përshtatshme, mjekët specialistë të kirurgjisë pediatrike mund të kryejnë operacionin e testit të pazbritur dhe rrethprerjen në të njëjtën seancë. Përveç testeve të pazbritura, edhe ënjtja e testit është një problem i zakonshëm te fëmijët. Ënjtja e testit zakonisht ndodh kur lidhja midis kanalit inguinal dhe skrotumit nuk mbyllet, dhe si rezultat lëngu i zgavrës së barkut rrjedh në skrotum. Hidrosela, ose siç njihet ndryshe në popull “kila me ujë”, mund të përmirësohet vetvetiu në disa raste. Në rastet kur nuk përmirësohet vetvetiu, trajtimi i testit të ënjtur është i mundshëm me metoda kirurgjikale. Nëse ka problem te njëri nga testet dhe ai nuk përmirësohet vetvetiu, mund të jetë e nevojshme që operacioni të kryhet nga mjekë specialistë në një spital të pajisur plotësisht. Problemi i testit të pazbritur është një anomali kongjenitale e shpeshtë. Nëse ju mendoni se fëmija juaj ka problemin e testit të pazbritur, mos humbni kohë dhe mos neglizhoni marrjen e takimit me një mjek specialist dhe kryerjen e kontrolleve.