Çfarë është Hepatiti A?

Nga A në Z: HEPATITI A (Sëmundja e verdhë infektive)

Veçanërisht me fillimin e shkollës, higjiena personale, të cilës fëmijët duhet t'i japin më shumë rëndësi, është shumë e rëndësishme për këtë sëmundje, ashtu si për sëmundjet e tjera infektive. Sëmundja e verdhë infektive, ose në terminologjinë mjekësore hepatiti viral, është emri i dhënë sëmundjes së zakonshme inflamatore të mëlçisë të shkaktuar nga viruset. Ka shumë lloje hepatiti; por ato që vijnë më parë në mendje janë Hepatiti A dhe Hepatiti B, sepse janë të shpeshta dhe infektive...

Biseduam për Hepatitin A, një sëmundje infektive, nga A në Z, me Dr. Ramazan Gözüküçük, specialist i Sëmundjeve Infektive dhe Mikrobiologjisë Klinike në Hisar Hospital Intercontinental.

Çfarë është Hepatiti A?

Është hepatit i shkaktuar nga virusi i hepatitit A. Ai mund të transmetohet nëpërmjet ujit dhe ushqimeve të kontaminuara dhe të shkaktojë epidemi. Është veçanërisht i përhapur në zonat ku infrastruktura është e pamjaftueshme. Afërsisht 99%-i i rasteve shërohen spontanisht dhe plotësisht, pa shkaktuar dëmtim të përhershëm të mëlçisë. Pasi është kaluar një herë, rreziku i ri-infektimit është shumë i ulët.

Si transmetohet?

Hepatiti A transmetohet kur gëlltitet, nëpërmjet ujit dhe ushqimeve (perime dhe fruta) të kontaminuara me feçe që përmbajnë virusin. Virusi mund të mbijetojë në duar për orë të tëra, prandaj duart kanë një rol shumë të madh në transmetim. Bankat e shkollave, dorezat e dyerve dhe kraneve në tualete mund të kontaminohen me feçe që përmbajnë virusin; nga këto sipërfaqe, transmetimi në gojë përmes duarve bëhet më i lehtë dhe më i përhapur. Për këtë arsye, në mjedise me shumë njerëz, si shkollat, vendet e punës apo spitalet, rreziku i transmetimit të Hepatitit A rritet, veçanërisht kur kushtet higjienike nuk sigurohen.

Sa e përhapur është?

Sëmundjet e verdha infektive të shkaktuara nga virusët A dhe B janë shumë të përhapura në vendin tonë. Në Turqi, deri në vitet 2000, rreth 80–90% e të rinjve që kishin arritur moshën e universitetit e kishin kaluar Hepatitin A në fëmijëri, edhe pa e ditur. Megjithatë, për shkak të rritjes së jetës urbane dhe përmirësimit të kushteve higjienike, shumë njerëz sot nuk e kanë kaluar Hepatitin A në fëmijëri dhe për këtë arsye nuk kanë imunitet natyral; kështu, në moshën e rritur zhvillohen infeksione simptomatike që zakonisht kërkojnë shtrim në spital.

Cilat janë simptomat e Hepatitit A?

Te personi që ka hepatit, ndonjëherë mund të mos ketë asnjë simptomë. Veçanërisht, te shumica e fëmijëve dhe te një pjesë e të rriturve, verdhëza mund të mos shfaqet ose të jetë e lehtë. Për këtë arsye, sidomos te fëmijët në grupmoshat e vogla, sëmundja mund të kalojë pa u diagnostikuar. Për më tepër, te fëmijët simptomat janë më të lehta dhe kanë kohëzgjatje më të shkurtër. Herë pas here mund të shfaqet një gjendje e ngjashme me gripin, si temperaturë dhe dhimbje nyjesh. Megjithatë, simptomat që shfaqen më shpesh janë:

Lodhje

Mungesë oreksi

Dhimbje barku

Ndjenjë e përzierjes

Verdhësi e lëkurës dhe e syve

Errësim i ngjyrës së urinës

Si diagnostikohet?

Te hepatitet virale, diagnoza e saktë vendoset me analizat e gjakut. Prandaj, në rast dyshimi për hepatit, duhet të drejtoheni sa më shpejt te institucioni shëndetësor më i afërt, pa humbur kohë. Me anë të testeve mund të merret informacion si për diagnozën e sëmundjes dhe fazën në të cilën ndodhet, nëse po përparon apo jo, sasinë e virusit që qarkullon në gjak dhe rrjedhën e mëtejshme.

Trajtimi

Në fazën akute të sëmundjes që sapo ka filluar, trajtimi dhe ndjekja mund të bëhen me shtrim në spital, ashtu si edhe me pushim në shtëpi. Pacientëve që kanë probleme me ushqyerjen për shkak të ndjenjës së përzierjes dhe të vjellave u jepet mbështetje me serum. Gjithashtu, në këtë periudhë sigurohet që pacienti të ushqehet me ushqime që tretën lehtësisht. Rekomandohen ushqime me pak yndyrë. Është e përshtatshme që në menu të përfshihen ushqime të pasura me glukozë, si rrushi, pekmezi dhe mjalti. Në këtë periudhë, është e rëndësishme që pacienti të pushojë. Gjithashtu, meqenëse reagimi inflamator në mëlçi mund ta rrisë sëmundjen dhe ta përkeqësojë atë, duhet të shmangen ilaçe të ndryshme, ushqime shumë yndyrore dhe çdo lloj ushqimi që përmban aditivë; alkooli nuk duhet përdorur absolutisht. Sëmundja akute zakonisht shërohet vetvetiu brenda 4–6 javësh.

Parandalimi dhe këshillat:

Kundër Hepatitit A duhet bërë vaksinimi rutinë në fëmijëri. Nëse personi nuk është vaksinuar apo nuk e ka kaluar hepatitin, duhet të bëjë test, pasi te të rriturit sëmundja zhvillohet në formë më të rëndë; nëse nuk ka imunitet, duhet të mbrohet patjetër duke u vaksinuar.

Zakoni i larjes së duarve, ashtu si në të gjitha infeksionet, ka gjithashtu rol të rëndësishëm në transmetimin e sëmundjes te hepatitet virale. Duart duhet larë patjetër pas çdo përdorimi të tualetit, para se të fillojë përgatitja e ushqimit dhe para e pas ngrënies. Sepse ky virus transmetohet me ujë dhe ushqime të kontaminuara me feçe. Sidomos gjatë udhëtimeve në vende ku kushtet higjienike janë të pamjaftueshme, si Afrika, te personat pa imunitet mund të zhvillohet lehtësisht infeksioni. Si përfundim, duhet mbajtur mend se hepatitet janë sëmundje të zakonshme, infektive, me pasoja të rëndësishme; trajtimi nuk jep gjithmonë rezultat të suksesshëm, por për t'u mbrojtur ekzistojnë vaksina efikase kundër Hepatitit A dhe B. Sidomos për Hepatitin A, që aktualisht nuk është në kalendarin rutinë të vaksinimit të Ministrisë së Shëndetësisë, por që është në agjendë për t'u futur në kalendar, duhet të mbrohemi duke u vaksinuar.