Çfarë është Mungesa e Hekurit? Simptomat, Shkaqet dhe Metodat e Trajtimit

Çfarë është Mungesa e Hekurit? Cilat janë Simptomat?

Mungesa e hekurit është një mangësi ushqyese që shihet me nivel të ulët të hekurit në trup, të lidhur me të ushqyerit e pamjaftueshëm dhe një gjendje patologjike. Zakonisht fillon pa simptoma në fazën fillestare. Në rast se nuk sigurohet hekur i mjaftueshëm për trupin, shfaqen simptoma të mungesës së hekurit si lodhja dhe marrja e frymës. Në rast se nuk merret trajtim, në mungesën afatgjatë të hekurit zhvillohet anemi. Për diagnozën e mungesës së hekurit, mjeku i drejtohet ekzaminimit fizik dhe analizeve të gjakut. Trajtimi bëhet në dy mënyra të ndryshme si suplement hekuri dhe terapi me hekur intravenoz, në varësi të dozës dhe metodës së aplikimit. Për t'u mbrojtur nga mungesa e hekurit, në ushqyerje duhet t'i jepet vend burimeve bimore dhe shtazore të hekurit.

Çfarë është Mungesa e Hekurit?

Mungesa e hekurit zhvillohet në rastet kur hekuri është i pamjaftueshëm në indet e trupit dhe në qarkullim. Anemia është një çrregullim i zakonshëm i gjakut që prek qelizat e kuqe të gjakut. Hekuri merr pjesë në strukturën e proteinës së hemoglobinës, e cila ka detyrën e transportimit të oksigjenit në qelizat e kuqe të gjakut. Ai siguron lidhjen e oksigjencit me strukturën e hemoglobinës. Në mungesë të hekurit, oksigjeni nuk mund të lidhet me qelizat e kuqe të gjakut. Për këtë arsye, oksigjeni nuk mund të transportohet në indet e trupit. Mungesa e hekurit shpesh shkakton anemi. Për këtë arsye, anemia nga mungesa e hekurit dhe mungesa e hekurit shihen si e njëjta koncept.

Si Zhvillohet Anemia nga Mungesa e Hekurit?

Me ushqyerjen e shëndetshme dhe të mjaftueshme, merret hekur në trup nga ushqimet. Trupi i ruajt hekurin e tepërt dhe e përdor kur ka nevojë. Megjithatë, në rast se nuk sigurohet hekur i mjaftueshëm me anë të të ushqyerit, depot e hekurit në trup pakësohen ngadalë. Anemia nga mungesa e hekurit ndodh në tre etapa:

Etapa e parë: Është periudha pa simptoma ku depot e hekurit pakësohen dhe janë afër shterjes. Në këtë etapë, struktura e qelizave të kuqe të gjakut dhe e hemoglobinës nuk preket. Vetëm sasia e hekurit ekzistuese në trup pakësohet.

Etapa e dytë: Prodhimi i qelizave të kuqe të gjakut ndryshon dhe qelizat e kuqe të gjakut prodhohen pa nivel të mjaftueshëm të hemoglobinës. Kjo gjendje bën që qelizat e kuqe të gjakut të jenë më të vogla dhe më të zbehta në ngjyrë krahasuar me normalen.

Etapa e tretë: Për shkak të rënies së nivelit të hemoglobinës, nuk sigurohet oksigjencit i mjaftueshëm për qelizat në trup. Vërehen veçanërisht simptoma si lodhja, marrja e frymës dhe marramendja. Zhvillohet anemi nga mungesa e hekurit.

Cilat janë Simptomat e Mungesës së Hekurit?

Simptomat e mungesës së hekurit janë një gjendje patologjike që zhvillohet ngadalë. Simptomat e saj tregojnë pamjaftueshmërinë e pranisë së oksigjenit në trup. Simptomat e mungesës së hekurit dhe anemisë nga mungesa e hekurit janë të njëjta. Simptomat që shfaqen janë:

Lodhja dhe këputja

Marramendja

Marrja e frymës

Thonj të brishtë

Lëkurë e zbehtë

Duar dhe këmbë të ftohta

Dhimbje gjoksi

Rënie e flokëve

Vështirësi në kujtesë

Humbje e përqendrimit

Përjetimi i shpeshtë i sëmundjeve infektive

Simptomat e Mungesës së Hekurit tek Fëmijët

Mungesa e hekurit shfaqet shpesh tek fëmijët për shkak të të ushqyerit të pamjaftueshëm dhe rritjes së kërkesës për hekur që lidhet me rritjen. Lodhja, marramendja dhe marrja e frymës ngjajnë me simptomat e mungesës së hekurit tek të rriturit. Përveç kësaj, simptomat e mungesës së hekurit që shihen tek fëmijët janë:

Ngrënia e substancave jo-ushqyese si pika

Mungesa e oreksit

Prapambetje në rritje

Çrregullime sjelljeje

Nervozizëm

Si Bëhet Diagnoza e Mungesës së Hekurit?

Kur i drejtoheni mjekut për mungesën e hekurit, diagnoza vendoset me ekzaminim fizik dhe analiza gjaku. Për përcaktimin e shkakut të mungesës së hekurit mund të zbatohen teste ultrazëri, endoskopie dhe kolonoskopie. Parametrat në analizat e gjakut që kontrollohen në mungesën e hekurit janë:

Hematokriti (Hct): Shpreh sasinë e qelizave të kuqe të gjakut në përqindje në volumin e gjakut.

Hemoglobina (Hb): Nivel i hemoglobinës më i ulët se normalja është tregues i anemisë nga mungesa e hekurit.

Hekuri serik (Fe): Tregon sasinë e hekurit në qarkullim.

Ferritina: Është proteina që ruan hekurin. Nivel i ulët i ferritinës është tregues i nivelit të ulët të sasisë së hekurit të depozituar.

Transferrina ose kapaciteti total i lidhjes së hekurit (TIBC): Transferrina është një proteinë që ruan hekurin.

Receptori i tretshëm i transferrinës (sTFR): Vlerësimi i sTFR së bashku me ferritinën serike mundëson vlerësimin e prodhimit të gjakut të kuq dhe niveleve të hekurit.

Madhësia dhe ngjyra e qelizave të kuqe të gjakut: Madhësia dhe ngjyra e qelizave të kuqe të gjakut ekzaminohen me ndihmën e mikroskopit. Në mungesën e hekurit, qelizat e kuqe të gjakut janë më të vogla se normalja dhe me ngjyrë të zbehtë.

Si Bëhet Trajtimi i Mungesës së Hekurit?

Çdo gjendje që shkakton mungesë hekuri duhet të trajtohet veç e veç dhe të eliminohet. Në mangësinë e lehtë të hekurit, depot e hekurit mund të rinovohen me rekomandime dietetike. Për trajtimin e mungesave të rënda të hekurit, trupit i jepet suplement hekuri. Për rinovimin e depot e hekurit, duhet të merret suplement hekuri për disa muaj ose kohë më të gjatë. Suplementi për mungesën e hekurit jepet në rrugë nga goja ose në rrugë intravenoze. Përbërësi i hekurit dhe rruga e aplikimit që do të zbatohen në trajtimin e hekurit varen nga rëndësia e mungesës së hekurit, faktori shkaktar dhe gjendja klinike e pacientit.

Suplementi i hekurit: Përdoren kripërat e hekurit sulfat, fumarat dhe glukonat. Për të rritur përthithjen e suplementeve të hekurit, ato duhet të merren me stomak bosh dhe së bashku me pije të pasura me vitaminë C. Në këtë metodë, një pjesë e hekurit nuk përthithet dhe mbetet në zorrë. Si pasojë e kësaj, mund të shkaktojë efekte anësore të tilla si të vjella, kapsllëk, diarre, jashtëqitje e zezë dhe të përziera.

Hekuri intravenoz: Hekuri intravenoz u aplikohet pacientëve që kanë intolerancë ndaj përbërësve të suplementit të hekurit ose që nuk përgjigjen. Është më efektiv krahasuar me suplementin e hekurit dhe çon në më pak efekte anësore.

Transfuzioni i gjakut: Pacientëve me mungesë të rëndë të hekurit mund t'u bëhet transfuzion i qelizave të kuqe të gjakut. Me këtë metodë, sasia e qelizave të kuqe të gjakut dhe e hekurit rritet shpejt. Ai nuk e korrigjon plotësisht mungesën e hekurit.

Si është Procesi pas Trajtimit të Mungesës së Hekurit?

Nevoja për hekur ndryshon sipas moshës, gjinisë dhe gjendjes fiziologjike (shtatzënia dhe ushqyerja me gji). Duke iu drejtuar mjekut dhe dietologut, mund të mësohet nevoja ditore e trupit për hekur. Për të parandaluar zhvillimin e sërishëm të mungesës së hekurit, hekuri i humbur çdo ditë duhet të zëvendësohet me anë të të ushqyerit. Megjithatë, me qëllim të parandalimit të mungesës së hekurit, në ushqyerje mund të bëhen ndryshimet e mëposhtme:

Në ushqyerje duhet t'i jepet vend mishit, shpendëve dhe peshkut.

Fasulet dhe bishtajoret e tjera duhet të konsumohen së bashku me drithërat. Në këtë mënyrë rritet përthithja e hekurit që ndodhet në bishtajore.

Duhet të konsumohen perime me gjethe të errëta jeshile që janë burim i mirë për sa i përket hekurit, si spinaqi.

Duhet të konsumohen drithëra dhe makarona të pasuruara me hekur.

Për të rritur përthithjen e hekurit, duhet të konsumohen pemë dhe perime të pasura me vitaminë C.

Konsumimi së bashku i burimeve shtazore dhe bimore të hekurit rrit përthithjen e hekurit.

Për të rritur përthithjen e hekurit në perime, perimet duhet të konsumohen duke u gatuar.

Çaji dhe kafja ndikojnë negativisht në përthithjen e hekurit. Për këtë arsye, nuk duhet të konsumohen së bashku me vaktet.

Fitatet dhe fibrat që ndodhen në drithërat e plota zvogëlojnë përthithjen e hekurit. Për këtë arsye, në vend të drithërave të plota, duhet të preferohen produktet e grurit të plotë.

Pyetjet e Bëra Shpesh Rreth Mungesës së Hekurit

Hekuri siguron transportin e oksigjenit në të gjitha qelizat në trup duke siguruar rritjen dhe zhvillimin e qelizave. Në mungesën e hekurit, oksigjeni i mjaftueshëm nuk mund të shkojë as tek qelizat e flokëve. Si pasojë e kësaj, në mungesën e hekurit ndodh rënie e flokëve. Mioglobina në qelizat muskulore është proteinë me detyrë ruajtjen e oksigjenit. Aftësia e lidhjes me oksigjenin bëhet falë hekurit. Për këtë arsye, si rezultat i prishjes në prodhimin e mioglobinës në mungesë të hekurit, oksigjeni i mjaftueshëm nuk shkon në muskuj. Për këtë arsye, në mungesën e rëndë të hekurit shkakton ngërçe të dhimbshme në këmbën e poshtme gjatë ushtrimeve. Konsumimi i burimeve shtazore të hekurit, mishit të kuq pa yndyrë, pulës dhe peshkut mbështet përmirësimin e mungesës së hekurit gjatë shtatzënisë. Krahas burimeve shtazore, mund të eliminohet mungesa e hekurit gjatë shtatzënisë duke rritur konsumimin e burimeve bimore të hekurit, bishtajoreve, pemëve të thara dhe ushqimeve me gjethe të errëta jeshile. Në mungesën e hekurit, dhimbja mund të shihet në rajone të ndryshme në varësi të rajonit ku oksigjeni është i pamjaftueshëm. Mungesa e hekurit mund të bëjë dhimbje barku, dhimbje koke, dhimbje gjoksi, dhimbje gjuhe dhe dhimbje muskujsh. Anemia nga mungesa e hekurit është një problem shëndetësor që zhvillohet shpesh tek foshnjat. Veçanërisht të ushqyerit vetëm me qumësht gjiri mund të shkaktojë anemi nga mungesa e hekurit. Sepse qumështi i gjirit është i varfër për sa i përket hekurit. Foshnjat e ushqyera me qumësht gjiri duhet të marrin suplement hekuri deri në fillimin e të ushqyerit plotësues. Në të ushqyerit plotësues, ushqimet e pasura me hekur mund t'i shtohen të ushqyerit të foshnjës. Nëse foshnja ushqehet me qumësht formula të pasuruar me hekur, nuk ka nevojë të marrë suplement hekuri. Nuk është e sigurt se mungesa e hekurit bën puçrra. Megjithatë, zakonisht pamjaftueshmëria e vitaminave B12, B6 dhe acidit folik shkakton puçrra. Simptoma e rëndësishme e mungesës së hekurit pas lodhjes dhe marrjes së frymës është marramendja. Zakonisht marramendja mund të shihet kur zhvillohet anemi. Me rritjen e vëllimit të gjakut gjatë shtatzënisë, rritet nevoja për hekur. Në rast se nuk plotësohet hekuri i nevojshëm ditor, mund të ndodhë mungesë hekuri. Përveç shikimit të simptomave të tilla si marramendje, lodhje, marrja e frymës dhe lëkurë e zbehtë në mungesën e hekurit gjatë shtatzënisë, rrahjet e shpejta të zemrës dhe hipotensioni mund të ndodhin gjithashtu të lidhura me mangësinë e hekurit. Lidhja midis vitaminës D dhe mungesës së hekurit varet nga efektet mbi metabolizmin e hekurit, efikasitetin në prodhimin e hemoglobinës dhe mioglobinës. Mungesa e vitaminës D mund të shkaktojë mungesë hekuri duke shtypur prodhimin e gjakut të kuq. Megjithatë, ajo stimulon shtypjen e prodhimit të qelizave të kuqe të gjakut duke rritur nivelin e enzimës së mëlçisë që është e rëndësishme për metabolizmin e hekurit. Nëse mungesa e vitaminës D nuk trajtohet, ajo mund të shkaktojë mungesë hekuri.

Mungesa e hekurit dhe anemia nga mungesa e hekurit janë një problem i rëndësishëm shëndetësor që kërkon përcaktimin e saktë të shkakut themelor. Në Hisar Hospital Intercontinental, shkaku i mungesës së hekurit përcaktohet me analiza gjaku gjithëpërfshirëse nga specialistët tanë me përvojë të mjekësisë së brendshme dhe krijohet një plan trajtimi i personalizuar.

Nëse po përjetoni simptoma të mungesës së hekurit ose dëshironi të bëni një vlerësim të detajuar për vlerat tuaja të gjakut, mund të aplikoni në departamentin e Mjekësisë së Brendshme të Hisar Hospital Intercontinental dhe të filloni me siguri procesin tuaj të ekzaminimit dhe trajtimit.

}