Simptomat, shkaqet dhe metodat e trajtimit të sëmundjes Crohn

Çfarë është sëmundja Crohn?

Sëmundja Crohn është një sëmundje inflamatore që mund të prekë pjesë të ndryshme të sistemit gastrointestinal. Sëmundjet inflamatore të zorrëve janë një gjendje komplekse që zhvillohet te personat me predispozitë gjenetike, si rezultat i aktivizimit të pahijshëm të imunitetit mukozal, mes mikrobiotës së zorrëve të personit dhe imunitetit pritës. Sëmundja Crohn mund të shfaqet gjithashtu si pasojë e kësaj gjendjeje komplekse. Mund të prekë njëkohësisht më shumë se një pikë brenda sistemit tretës.

Si pasojë e sëmundjes Crohn, në sistemin tretës shfaqen inflamacione, të cilat shkaktojnë dhimbje barku, diarre, lodhje, humbje të ushqyerjes dhe gjendje të tjera. Inflamacioni i shkaktuar nga sëmundja Crohn prek më shpesh zorrën e hollë. Ai përhapet në shtresat e thella të zorrës së hollë. Prekja e ileumit dhe e kolonit është gjithashtu e shpeshtë. Sëmundja është e dhimbshme dhe lodhëse, dhe mund të çojë edhe në komplikacione që mund të përfundojnë me vdekje. Për shkak të këtij rreziku vdekjeprurës që mund të lindë, duhet treguar kujdes të madh. Sëmundja Crohn mund të shfaqet në çdo grupmoshë, por shumicën e pacientëve e përbëjnë personat e moshës 15-35 vjeç, pra grupmosha e adoleshentëve dhe e të rriturve të hershëm.

Cilat janë simptomat e sëmundjes Crohn?

Sëmundja Crohn mund të prekë çdo pjesë të zorrës ose të anusit. Ndërsa sëmundja përparon, simptomat bëhen gjithnjë e më të dukshme. Simptomat e sëmundjes Crohn mund të variojnë nga të lehta deri në të rënda. Këto simptoma zakonisht shfaqen gradualisht, por ka raste kur shfaqen papritur (akut). Gjithashtu, mund të ketë raste kur shenjat dhe simptomat nuk janë të dukshme.

Sëmundja Crohn prek sidomos zorrët, dhe kjo mund të shkaktojë çrregullime të ushqyerjes, diarre, dobësi dhe lodhje. Disa nga simptomat e shpeshta të sëmundjes Crohn janë si më poshtë:

Diarre

Temperaturë (ethe)

Gjak në feces

Dobësi

Dhimbje barku

Humbje e oreksit dhe e peshës

Dhimbje ose sekrecion në anus. Për fisurat anale klikoni këtu.

Në fazat e avancuara të sëmundjes Crohn, megjithëse sëmundja prek kryesisht kanalin e zorrëve dhe anusin, simptomat mund të shfaqen në mënyrë sistemike dhe në forma të ndryshme. Këto simptoma janë tregues se sëmundja po përparon dhe kërkojnë ndërhyrje të shpejtë. Disa nga këto simptoma janë si më poshtë:

Inflamacion i mëlçisë

Inflamacion i kanaleve biliare

Anemi nga mungesa e hekurit

Inflamacion i kyçeve

Inflamacion i lëkurës dhe i syrit. Për informacion të detajuar shikoni këtu.

Formimi i gurëve në veshka. Për informacion të detajuar mbi gurët e veshkave klikoni këtu.

Nëse keni simptomat e shpeshta ose simptomat e fazave të avancuara, duhet të shkoni sa më shpejt në institucionin shëndetësor më të afërt. Sëmundja Crohn është një sëmundje që, nëse nuk ndërhyhet, mund të çojë deri në vdekje.

Sëmundja Crohn mund të shfaqet, megjithëse rrallë, edhe te foshnjat. Kur shfaqet te foshnjat, simptomat dhe shenjat i ngjajnë atyre të sëmundjes Crohn te të rriturit. Mund të vërehen vonesë në rritje dhe zhvillim, diarre kronike, dhimbje dhe kramp barku, diarre me gjak, ethe, mungesë oreksi, të vjella, shenja në lëkurë dhe në sy, lodhje dhe dobësi, si dhe anemi. Për informacion të detajuar mund të shikoni këtu.

Si zhvillohet sëmundja Crohn?

Sot nuk ekziston një shkak i vetëm dhe i caktuar për sëmundjen Crohn. Në hulumtimet e para mbi sëmundjen Crohn besohej se sëmundja shkaktohej nga stresi dhe dieta, por tani dihet se këta dy faktorë nuk janë shkak, por zhvillohen si pasojë e sëmundjes Crohn.

Një nga shkaqet më të njohura të sëmundjes Crohn është trashëgimia. Në hulumtime është vërtetuar se personat me të afërm që e kanë kaluar këtë sëmundje kanë probabilitet më të lartë të preken nga sëmundja Crohn. Megjithatë, dihet se shumë persona me këtë sëmundje nuk kanë në historinë familjare sëmundjen Crohn.

Një tjetër faktor i sëmundjes Crohn është sistemi imunitar. Si rezultat i një infeksioni me origjinë bakteriale ose virale, mund të zhvillohet sëmundja Crohn. Edhe pse kjo nuk është vërtetuar mjaftueshëm, ajo përfshihet mes teorive. Një tjetër mendim është se sistemi imunitar, si reagim ndaj një faktori mjedisor stimulues ose ndaj një mikroorganizmi, sulmon qelizat e vetë sistemit tretës të personit dhe zhvillon një reaksion autoimun.

Si vendoset diagnoza e sëmundjes Crohn?

Sëmundja Crohn shpesh mund të ngatërrohet me sëmundjen e quajtur kolit ulcerativ. Sëmundja Crohn dhe koliti ulcerativ janë dy sëmundje me gjetje të ngjashme. Disa teste gjaku dhe ekzaminime laboratorike mund të zbulojnë inflamacionin që ndodh në sëmundjen Crohn, por janë të pamjaftueshme për diagnozën diferenciale me kolitin ulcerativ. Me testin e feçeve mund të bëhet edhe diagnozë ndihmëse, por për diagnozën e saktë metoda më e përdorur është procedura e quajtur kolonoskopi. Kolonoskopia është një procedurë endoskopike e kryer me ndihmën e një tubi që ka në fund një dritë dhe një kamerë. Mund të përdoret si për diagnozë ashtu edhe për trajtim. Nëse është e nevojshme, mund të aplikohet edhe endoskopia me kapsulë.

Sëmundja Crohn dhe koliti ulcerativ janë sëmundje që mund të dallohen me vëzhgim të drejtpërdrejtë të zorrës. Megjithatë, diagnoza mund të mbështetet më fort me mostra indesh të marra nga pacienti gjatë kolonoskopisë. Gjithashtu, diagnoza mund të mbështetet edhe me metoda të tjera diagnostikuese. Mes këtyre metodave përfshihen ekzaminimi radiologjik i zorrës së hollë, tomografia e kompjuterizuar (CT) dhe rezonanca magnetike (MR) e zonës së barkut.

Si bëhet trajtimi i sëmundjes Crohn?

Meqenëse sëmundja Crohn nuk ka një shkak të saktë, nuk ekziston as një trajtim i vetëm që mund të përdoret për të gjithë. Në këtë sëmundje qëllimi i trajtimit është të ngadalësojë përparimin e sëmundjes ose trajtimet janë të drejtuara ndaj inflamacionit që shkakton simptoma. Te personat me sëmundjen Crohn në formë kronike, përdoren trajtime edhe për periudhën e remisionit, kur simptomat dhe shenjat nuk shfaqen.

Meqenëse sëmundja Crohn është një sëmundje inflamatore e zorrëve, në trajtimin e sëmundjeve inflamatore të zorrëve faza e parë është ilaçet antiinflamatore. Kortikosteroidet janë ilaçe antiinflamatore, por nuk janë efektive te çdo pacient me Crohn. Përdoren për përmirësimin e simptomave në afat të shkurtër, më shumë sesa për përdorim afatgjatë.

Agjentët biologjikë janë molekula të marra nga organizma të gjallë ose nga produktet e organizmave të gjallë. Në trajtimin e sëmundjes Crohn, këto molekula përdoren për të shtypur sistemin imunitar.

Një nga komplikacionet e sëmundjes Crohn është formimi i strukturave të quajtura fistula anale. Antibiotikët mund të zvogëlojnë dhe të trajtojnë sasinë e drenazhit që vjen nga këto fistula dhe apse të zhvilluara si pasojë e sëmundjes Crohn. Gjithashtu, mund të përdoren antibiotikë kundër baktereve të dëmshme që mund të shkaktojnë inflamacione në zorrë.

Për dhimbjen e shkaktuar nga sëmundja Crohn mund të përshkruhen analgjezikë, dhe për diarrenë mund të përshkruhen ilaçe kundër diarresë, nëse mjeku e sheh të përshtatshme. Gjithashtu, dieta është shumë e rëndësishme për sëmundjen Crohn. Ushqimet që mjeku i konsideron rrezikshme nuk duhet të konsumohen, ndërsa vitaminat dhe ushqimet që mungojnë për shkak të sëmundjes duhet të merren me një program dietik të përshtatshëm.

Në rastet kur sëmundja Crohn ka përparuar shumë, një nga mundësitë e trajtimit është operacioni. Ndërhyrja kirurgjikale kërkohet kur sëmundja nuk mund të kontrollohet dhe kur kanë ndodhur komplikacione. Ndërhyrja kirurgjikale nuk mund ta shërojë plotësisht sëmundjen, por është efektive në kontrollin e simptomave dhe të shenjave. Sëmundja Crohn nuk është kancer. Është një sëmundje inflamatore e zorrëve. Shfaqet shpesh sidomos te pjesët e zorrës së hollë dhe të anusit, dhe shkakton inflamacion. Personat me sëmundjen Crohn nuk duhet të konsumojnë ushqime me kafeinë të lartë, alkool, duhan, ushqime me aciditet të lartë. Gjithashtu, meqenëse sëmundja prek zorrët dhe krijon probleme në thithjen e ushqimeve, nuk duhet të konsumojnë ushqime shumë yndyrore dhe shumë me karbohidrate. Sëmundja Crohn drejtpërdrejt nuk është kancer, por sëmundja Crohn e gjatë dhe e patrajtuar mund të rrisë rrezikun e shfaqjes së disa llojeve të kancerit dhe mund të kthehet në kancer. Sidomos sëmundja Crohn që prek zorrët mund të krijojë predispozitë ndaj disa llojeve të kancerit për shkak të inflamacionit kronik. Sëmundja Crohn, meqenëse është një sëmundje që lidhet me sistemin tretës, zakonisht ndiqet dhe trajtohet nga gastroenterologët. Gastroenterologët janë mjekë që kanë marrë arsim dhe janë specializuar në sëmundjet e sistemit tretës. Gjithashtu, në trajtimin e sëmundjes Crohn, nëse mjeku e sheh të përshtatshme, mund të jetë e nevojshme ndërhyrja kirurgjikale. Për këtë qëllim mund të drejtohet edhe te kirurgët e përgjithshëm. Sëmundja Crohn është një sëmundje që, nëse nuk trajtohet, mund të përparojë. Te pacientët mund të formohen ulçera, të cilat thellohen dhe formojnë fistula, pra lidhje jonormale mes zorrëve ose mes zorrës dhe organeve të tjera, apse, obstruksion i zorrëve. Gjithashtu, kjo strukturë e quajtur fistulë mund të formohet edhe në anus. Sëmundja Crohn mund të shkaktojë edhe trashje dhe ngushtim të murit të zorrës; në këtë rast mund të ndodhë obstruksion i zorrës. Meqenëse ndikon në thithjen e ushqimit, mund të shkaktojë çrregullime të thithjes. Nëse sëmundja përparon shumë, ekziston rreziku i formimit të kancerit kolorektal. Po, sëmundja Crohn mund të shkaktojë probleme me gazrat, sidomos në zorrën e hollë. Meqenëse sëmundja ndikon në lëvizjet e zorrëve, mund të shkaktojë që zorrët të lëvizin shumë shpejt ose shumë ngadalë. Si pasojë, mund të shfaqen probleme me gazrat.

Sëmundja Crohn është një çrregullim kronik që mund të ndikojë negativisht në cilësinë e jetës dhe kërkon ndjekje të kujdesshme dhe trajtim të përshtatshëm. Menaxhimi i simptomave, planifikimi i veçantë i regjimit ushqimor për secilin person dhe kontrollet e rregullta te mjeku kanë rëndësi të madhe për ngadalësimin e përparimit të sëmundjes dhe për parandalimin e komplikacioneve.

Në Hisar Hospital, proceset e diagnostikimit dhe trajtimit të sëmundjes Crohn zhvillohen me përpikmëri nga gastroenterologët tanë specialistë, me laboratorët tanë dhe me programet tona gjithëpërfshirëse të ndjekjes. Për pacientët tanë ofrojmë, në çdo fazë, opsione trajtimi të personalizuara dhe një qasje holistike.

Nëse dëshironi të merrni më shumë informacion për sëmundjen Crohn dhe për sëmundjet e tjera inflamatore të zorrëve, mund të vizitoni faqet tona për Sindromin e Zorrës Irritabël dhe për Sëmundjet e Zorrëve. Për të marrë mbështetje në proceset e diagnostikimit, trajtimit dhe ndjekjes, mund të kontaktoni Departamentin e Gastroenterologjisë në Hisar Hospital, ose të bëni lehtësisht aplikimin tuaj përmes formularit tonë të takimit.