Çfarë është Kanceri? Simptomat, Shkaqet, Llojet dhe Metodat e Trajtimit

Çfarë është kanceri?

Kanceri është një sëmundje që ndodh me riprodhimin e pakontrolluar të qelizave të trupit. Qelizat e shëndetshme të trupit (përveç qelizave muskulore dhe nervore) kanë aftësinë të ndahen. Por kjo aftësi e tyre është e kufizuar. Ato nuk mund të ndahen pafundësisht. Çdo qelizë ka një numër të caktuar ndarjesh gjatë jetës së saj. Një qelizë e shëndetshme e di se ku dhe sa duhet të ndahet. Nga ana tjetër, qelizat kancerogjene e humbasin këtë vetëdije, fillojnë të ndahen dhe të shumohen në mënyrë të pakontrolluar. Qelizat kancerogjene grumbullohen për të formuar tumore (masa), të cilat mund të ngjeshin indet normale, të infiltrojnë në to ose t'i shkatërrojnë ato.

Sa është incidenca e kancerit në vendin tonë?

Kanceri renditet menjëherë pas sëmundjeve kardiovaskulare si shkak i vdekjes në mbarë botën. Në shoqëritë perëndimore, një në çdo 250-350 njerëz preket nga kanceri çdo vit. Në grupin mbi 60 vjeç, incidenca e kancerit rritet edhe më shumë, duke arritur rreth 4-5 në 300 njerëz. Megjithëse nuk ka statistika të sakta në Turqi, vlerësohet se incidenca është rreth gjysma e kësaj. Në vendin tonë, kanceri i mushkërive renditet i pari te meshkujt, kanceri i stomakut i dyti dhe kanceri i fshikëzës i treti. Te femrat, kanceri i gjirit zë vendin e parë, kanceri i stomakut vendin e dytë dhe kanceri i vezoreve vendin e tretë. Megjithëse incidenca e kancerit të lëkurës është e lartë te të dy gjinitë, shkalla e vdekshmërisë është shumë e ulët pasi kanceret e lëkurës, përveç melanomës malinje, i përgjigjen mirë trajtimit.

Cilat janë shkaqet e kancerit?

Shumë shkaqe mund të numërohen si efektive në shfaqjen e kancerit. Përveç faktorëve familjarë dhe gjenetikë, ekzistojnë edhe shkaqe që rrjedhin nga stili i jetesës së individit dhe faktorët e jashtëm. Përdorimi i duhanit dhe alkoolit, qëndrimi për një kohë të gjatë në diell dhe zakonet e këqija të ushqyerjes mund të numërohen në këtë grup. Gjithashtu ekzistojnë faktorë të jashtëm që shkaktojnë kancer. Këta përfshijnë; ekspozimi ndaj dozave të larta të rrezeve X, substancat kimike, viruset (Hepatit B, C, papilomavirusi njerëzor..), ndotja e ajrit, mungesa e aktivitetit fizik për shkak të kalimit të kohës së gjatë para televizorit ose kompjuterit dhe ekspozimi ndaj rrezatimit mund të ftojnë formimin e kancerit.

Cilat janë simptomat e kancerit?

Gjakderdhje jonormale nga mitra ose anusi

Ënjtje që shfaqen në gji ose në trup

Plagë që nuk shërohen,

Plagë të dhimbshme/të padhimbshme në gojë që nuk shërohen,

Pllaka të bardha ose të kuqe, masa ose fortësi brenda gojës dhe në buzë,

Ngjirje zëri dhe kollë e zgjatur

Gëlbazë me gjak dhe me erë të keqe,

Vështirësi në gëlltitje ose dispepsi,

Rritje, ndryshim ngjyre dhe gjakderdhje në nishane ose lytha,

Ndryshime në jashtëqitje,

Urinë me gjak,

Nishane që ndryshojnë ngjyrën, formën dhe madhësinë, që gjakosen lehtë ose ulcerifikohen,

Masë e ndjeshme me dorë në gji,

Trashje, gropëzim ose tërheqje në lëkurën e gjirit,

Rrjedhje e pastër ose me gjak nga thithka e gjirit,

Diarre ose kapsllëk i zgjatur,

Humbje peshe e pashpjegueshme,

Parregullsi në ciklin menstrual, gjakderdhje e tepërt ose e zgjatur,

Gjakderdhje midis periudhave menstruale ose pas menopauzës,

Gjakderdhje pas marrëdhënieve seksuale,

Shkarkim vaginal më shumë se normalisht,

Ethe të zgjatura dhe të pashpjegueshme,

Anemi që nuk përmirësohet pavarësisht trajtimit.

Kur shfaqen këto simptoma, duhet të konsultoheni me mjekun pa humbur kohë.

Llojet më të shpeshta të kancerit

Kanceri i gjirit

Kanceri i mushkërive

Kanceri i prostatës

Kanceret e ezofagut, stomakut dhe zorrëve

Kanceret e kokës dhe qafës

Kanceret e vezoreve, qafës së mitrës dhe mitrës

Çfarë është metastaza?

Metastaza ndodh si rezultat i shumëzimit dhe rritjes së pakontrolluar të qelizave kancerogjene në organin ku ato ndodhen ose në pika të largëta. Trajtimi dhe diagnoza e tij kërkojnë bashkëpunimin e shumë fushave të ekspertizës. Është e vështirë për t'u trajtuar. Diagnoza e hershme është e rëndësishme.

Çfarë bëhet në trajtimin e kancerit?

Nga e kaluara deri më sot janë shënuar zhvillime të mëdha në qasjen ndaj trajtimit të kancerit. Tani trajtimi i kancerit nuk kryhet vetëm me kirurgji dhe radioterapi që synojnë tumorin, por edhe me synimin për të parandaluar formimin e metastazave (përhapjes). Gjithashtu, arrihen rezultate efektive me agjentët terapeutikë të synuar (Ilaçet e dhëna përmes venave dhe gojës) që janë zhvilluar së fundmi. Në këtë grup pacientësh, aplikimet e kimioterapisë/radioterapisë ose kimioterapisë së bashku me radioterapinë janë ndër opsionet e trajtimit.