Kraniosinostoza te foshnjat (deformimi i kokës): Çfarë është, shkaqet, simptomat dhe metodat e trajtimit?

Kafka e foshnjës përbëhet nga disa kocka të mbajtura bashkë nga indet e forta, dhe nga hapësirat ndërmjet tyre. Këto hapësira shtesë sigurojnë hapësirën e nevojshme për rritjen e trurit të foshnjës. Rreth moshës 2 vjeç, kockat e kafkës së foshnjës fillojnë ngadalë të bashkohen dhe hapësirat shndërrohen në kocka. Megjithatë, te disa foshnje bashkimi i kockave të kafkës ndodh shumë herët. Ky bashkim i parakohshëm është një gjendje që mund të shkaktojë probleme shëndetësore.

Çfarë është kraniosinostoza (deformimi i kokës)?

Struktura e kafkës së të sapolindurve përbëhet nga disa kartilagjene të lidhura me njëra-tjetrën. Ndërmjet këtyre kartilagjeneve të kokës zakonisht ekzistojnë hapësira, dhe me kalimin e kohës këto hapësira mbyllen. Mbyllja e kartilagjeneve vazhdon deri rreth moshës mesatare 2 vjeç. Kur kartilagjenet e kafkës bashkohen më herët se sa duhet, mund të ndodhë deformim i kokës. Ky deformim quhet kraniosinostozë. Te një foshnjë, kraniosinostoza ndodh kur një ose më shumë nga hapësirat mbyllen shumë herët. Kraniosinostoza është një defekt që shfaqet në fëmijërinë e hershme. Hapësirat ndërmjet kartilagjeneve e lejojnë kafkën të rritet së bashku me trurin e foshnjës. Kur hapësirat mbyllen dhe kartilagjenet e kafkës bashkohen shumë herët, rritja e kafkës në atë zonë ndalet. Kur truri arrin madhësinë normale, kafka zhvillon pamje anormale me kalimin e kohës. Por nëse shumë kartilagjene mbyllen herët, mund të shkaktohen gjendje të rënda, si rritja e presionit brenda kokës. Ekzistojnë 4 lloje kraniosinostoze. Këto lloje janë:

Sinostoza sagitale: Shfaqet kur sutura (vija e bashkimit të kockave të kokës) që shtrihet në majën e kokës, nga përpara drejt pas, mbyllet herët. Është një lloj i zakonshëm i kraniosinostozës. Shkakton që kafka e foshnjës të jetë më e ngushtë. Kafka qëndron e gjatë nga pas, ndërsa anash duket e ngushtë.

Sinostoza koronale: Është mbyllja e parakohshme e suturës që ndodhet në zonën e ballit. Në anën e prekur formohet një vetull dhe baz më e sheshtë. Në anën e prekur, jo vetëm balli, por edhe struktura e syrit mund të duket ndryshe.

Sinostoza metopike: Shfaqet kur sutura metopike, që shtrihet nga fontanela e foshnjës deri te hunda, mbyllet herët. Mund të shkaktojë një dalje (fryrje) nga balli deri te hunda, por gjithashtu mund të çojë në afrimin e syve shumë afër njëri-tjetrit.

Sinostoza lambdoide: Shfaqet për shkak të mbylljes së herëshme të suturës lambdoide, që shtrihet përgjatë pjesës së pasme të kokës. Është më e rrallë se llojet e tjera. Mund të shkaktojë që një pjesë e kokës të duket më e sheshtë dhe veshët të mos jenë të rreshtuar.

Cilat janë simptomat e kraniosinostozës (deformimit të kokës)?

Në zonat ku kartilagjenet e kafkës bashkohen shumë herët, koka e foshnjës mund të ndalojë rritjen. Në zonat ku kartilagjenet nuk bashkohen, koka e foshnjës vazhdon të rritet. Si pasojë e kësaj, kafkat e foshnjave me kraniosinostozë zakonisht kanë pamje asimetrike. Por nëse foshnja ka disa kartilagjene që mbyllen shumë herët, mund të mos ketë hapësirë të mjaftueshme në tru për t'u rritur. Si rezultat, këto foshnje mund të përjetojnë rritje të presionit në kafkë. Simptomat që shfaqen te foshnjat me kraniosinostozë janë:

Fryrje e fontanelës

Gjumë më i gjatë se sa duhet

Dukshmëri e theksuar e venave në zonën e kokës

Të qarë me zë të lartë

Të vjella me formë shpërthyese

Rritje e perimetrit të kokës

Vonesë në zhvillim

Cilat janë shkaqet e kraniosinostozës (deformimit të kokës)?

Te shumica e foshnjave, shkaku i kraniosinostozës nuk dihet saktësisht. Në disa raste, kraniosinostoza mund të ndodhë për shkak të anomalive gjenetike si sindromi i Apert, sindromi i Carpenter, sindromi i Crouzon, sindromi i Pfeiffer dhe sindromi i Saethre-Chotzen. Por shumica e foshnjave me kraniosinostozë nuk kanë sindrom gjenetik. Megjithatë, mendohet se kraniosinostoza zhvillohet si pasojë e faktorëve mjedisorë të nënës, ushqimeve që ka konsumuar, përdorimit të alkoolit dhe duhanit, si dhe barnave që ka përdorur gjatë shtatzënisë.

Si vendoset diagnoza e kraniosinostozës, si diagnostikohet?

Gjatë kontrollit rutinë me ultrazë në shtatzëni, kraniosinostoza mund të zbulohet, por ky proces mund të zgjasë shpesh disa javë pas lindjes. Pas lindjes, zbulimi i kësaj gjendjeje lehtësohet nga ekzaminimet fizike të kryera nga mjeku. Procesi mund të përshpejtohet edhe me matjet rutinë të perimetrit të kokës. Nëse perimetri i kokës është më i madh se sa duhet, mjeku mund të kërkojë disa ekzaminime për kontroll. Radiografia dhe tomografia e kompjuterizuar lehtësojnë vizualizimin e kockave dhe kartilagjeneve dhe mundësojnë zbulimin e anomalive. Gjithashtu, në raste të nevojshme, mund të kërkohen teste gjenetike dhe analiza gjaku. Fillimi i trajtimit sa më shpejt është shumë i rëndësishëm për të parandaluar dëmtimin e përhershëm. Prandaj, diagnoza e shpejtë dhe e hershme ndihmon në përshpejtimin e trajtimit. Nëse diagnoza dhe trajtimi vonohen, mund të shfaqen dëmtime të përhershme. Zakonisht, shenja e parë e kraniosinostozës është një kokë me formë anormale. Testet gjenetike nuk përdoren për ta konfirmuar këtë diagnozë. Qëllimi i kryerjes së tyre është të hetohet nëse ekziston një sindrom gjenetik që shkakton deformimin e kokës.

Si kryhet operacioni i kraniosinostozës?

Nëse pas lindjes së foshnjës është vendosur diagnoza e kraniosinostozës dhe ajo nuk është në shkallë të lehtë, operacioni rekomandohet sa më shpejt. Arsyeja pse operacioni rekomandohet herët është se kockat janë mjaft të buta dhe elastike për t'u vendosur në pozicionin e duhur. Qëllimi i operacionit të kraniosinostozës është të lehtësojë presionin e kockave të bashkuara gabimisht mbi tru dhe, në të njëjtën kohë, të korrigjojë pamjen fizike. Dy lloje operacionesh për kraniosinostozën mund të kryhen nga kirurgët. Llojet e operacionit për kraniosinostozën janë:

Kirurgji e hapur: Kirurgjia e hapur është një operacion i hapur, ku kirurgu bën një incizion në lëkurën e kokës së foshnjës. Përmes incizionit të hapur, kirurgu i jep formë rrethore kockave të kafkës. Kirurgu heq pjesët e kafkës afër suturës së bashkuar dhe i riformon, duke hapur hapësirë për rritjen e trurit. Operacioni i hapur mund të zgjasë deri në gjashtë orë dhe zakonisht mund të kërkojë transfuzion gjaku për shkak të humbjes së gjakut gjatë operacionit. Pasi kirurgu e përfundon operacionin, foshnja duhet të mbahet nën vëzhgim të ngushtë në njësinë e kujdesit intensiv për një natë. Shumica e fëmijëve transferohen në një dhomë normale spitalore një ditë pas operacionit. Riformimi me kirurgji të hapur rekomandohet zakonisht për foshnjat mbi 6 muajsh. Kjo ndodh sepse kockat janë mjaft elastike për t'u lëvizur, por mjaft të trasha për të ruajtur formën e re.

Ndërhyrje endoskopike e mbyllur: Kirurgjia endoskopike e kraniosinostozës ofron një opsion më pak invaziv për trajtimin e kraniosinostozës. Incizione më të vogla se në kirurgjinë e hapur, me madhësi që mund t'i kalojnë vetëm pajisjet mjekësore, hapen në lëkurën e kokës. Përmes këtyre incizioneve futet tubi i endoskopit për vizualizim dhe për lëvizjen e kockave. Kirurgu mund të lëvizë kockat duke përdorur këtë tub. Kjo metodë përdoret veçanërisht në periudhën 2–4 muajshe, kur kockat e foshnjave janë mjaft të buta për t'u lëvizur me endoskop. Megjithatë, meqenëse kockat e foshnjave në këtë periudhë vazhdojnë të rriten, mund të jetë e nevojshme vendosja e një helmete mjekësore për një farë kohe.

Pyetje të shpeshta rreth kraniosinostozës (deformimit të kokës) te foshnjat

Kafka e një foshnje të sapolindur përbëhet nga disa pllaka kockore të buta dhe lëvizëse, të cilat lejojnë kalimin nëpër kanalin e lindjes. Këto kocka, me kalimin e kohës pas lindjes, rriten dhe bashkohen me njëra-tjetrën. Në kraniosinostozën pediatrike, kockat e kafkës së foshnjës bashkohen shumë herët; kjo gjendje mund të kufizojë rritjen e trurit dhe të shkaktojë formë anormale të kokës. Trajtimi i kraniosinostozës zakonisht kërkon operacion, për të lehtësuar çdo presion në tru dhe për t'i lejuar trurit të rritet. Koha më e mirë për operacionin e kraniosinostozës është zakonisht përpara se foshnja të mbushë 1 vjeç. Kjo sepse kockat e kafkës së foshnjave janë ende të buta dhe më të lehta për t'u formuar. Për foshnjat me rast të rëndë të kraniosinostozës, mund të rekomandohet operacioni që në moshën 1 muajshe. Ekzistojnë edhe raste të lehta të kraniosinostozës që nuk kërkojnë operacion. Nëse kraniosinostoza nuk trajtohet, së bashku me rritjen e presionit brenda kokës dhe pengimin e zhvillimit të trurit, mund të shkaktojë gjendjet e mëposhtme:

Çrregullim i zhvillimit

Vonesë mendore

Verbëri

Krizë konvulsive

Foshnjat me kraniosinostozë të lehtë rrallë mund të mos kenë nevojë për operacion. Në këtë rast, një helmetë mjekësore mund të ndihmojë zhvillimin e trurit të foshnjës dhe të korrigjojë formën e kokës. Helmeta mund të jetë e nevojshme jo vetëm pas operacionit, por edhe pas ndërhyrjes endoskopike, për të ndihmuar në formësimin e kafkës së foshnjës. Kirurgu përcakton gjatësinë e trajtimit me helmetë në varësi të shpejtësisë me të cilën forma e kafkës i përgjigjet trajtimit. Për trajtimin ekzistojnë dy lloje operacionesh. Këto operacione mund të kryhen ose me kirurgji të hapur, ose endoskopikisht. Përdorimi i një helmete formuese jashtë operacionit gjithashtu mund të jetë i përshtatshëm. Deformimi i kokës zakonisht vihet re gjatë ekzaminimit rutinë nga pediatri. Kur ekziston dyshimi për këtë gjendje, foshnja mund t'i referohet specialistit të neurokirurgjisë për kryerjen e ekzaminimeve. Specialistët e neurokirurgjisë së Hisar Hospital Intercontinental kryejnë me sukses operacionet e kraniosinostozës. Problemet që mund të shkaktojë kraniosinostoza ndryshojnë në varësi të llojit të kraniosinostozës së foshnjës dhe të shkallës së saj. Shumica e rasteve të kraniosinostozës mund të trajtohen dhe nuk çojnë në komplikacione afatgjata. Por kraniosinostoza e rëndë e patrajtuar mund të ndikojë negativisht në rritjen dhe zhvillimin e trurit të foshnjës. Nëse kraniosinostoza nuk trajtohet, mund të zhvillohen anomali të përhershme të kokës dhe fytyrës, vonesa në zhvillim dhe vonesë mendore. Nëse koka e foshnjës kthehet shpesh në një anë, mund të formohen pika të sheshta në atë anë të kokës. Megjithatë, nuk ekziston një pozicion gjumi i provuar shkencërisht që ta bëjë formën e kokës së foshnjave më të rregullt. Kraniosinostoza duhet diagnostikuar herët. Për diagnozën, është shumë e rëndësishme që mjeku që kryen ekzaminimet rutinë të jetë specialist në fushën e tij. Hisar Hospital Intercontinental, me kadrin e tij të mjekëve dhe kirurgëve specialistë, ka një pozicion të rëndësishëm në diagnostikimin dhe trajtimin e kraniosinostozës. Ju mund të na kontaktoni për të caktuar një takim dhe për të kryer ekzaminimet e nevojshme të foshnjës suaj.