Çfarë është Pankreatiti Akut?

Pankreatiti Akut

Inflamacioni që zhvillohet në pankreas quhet "pankreatit". Pankreatiti është një përgjigje imunitare që shfaq efekte të tilla si ndryshime funksionale, ënjtje dhe dhimbje në indet e pankreasit. Pankreasi, i cili ndodhet midis stomakut dhe shtyllës kurrizore, luan një rol në tretje dhe në rregullimin e sheqerit në gjak. Në kuadër të tretjes së ushqimeve, enzimat e pankreasit transferohen në zorrën e hollë dhe sigurohet copëtimi i lëndëve ushqyese me strukturë të madhe. Rritja ose ulja e sheqerit në gjak ndodh me ndikimin e hormoneve të insulinës dhe glukagonit. Për shkak të faktorëve të ndryshëm, pankreasi mund të dëmtohet dhe të inflamohet. Inflamacioni mund të jetë një gjendje akute dhe mund të shfaqet papritur.

Pankreatiti akut mund të shërohet vetvetiu ose mund të jetë i nevojshëm ndërhyrja mjekësore. Pankreatiti akut i rëndë mund të çojë në komplikacione serioze që shkaktojnë rrezik për jetën dhe mund ta bëjë të domosdoshme shtrimin në spital. Faktorë të tillë si obeziteti, gurët në tëmth, alkoolizmi dhe konsumimi i duhanit mund të rrisin dëmtimin e pankreasit dhe rrezikun e pankreatitit. Në menaxhimin e pankreatitit akut, zakonisht ekziston rreziku i dështimit të organeve në dy javët e para, ndërsa në periudhat në vijim mund të shfaqen sepsa dhe komplikacionet e saj.

Çfarë është Pankreatiti Akut?

Pankreatiti akut është një sëmundje inflamatore e karakterizuar nga enzima të larta të pankreasit në gjak dhe shpesh nga dhimbje barku. Kur inflamacioni i pankreasit ndodh papritur dhe për një kohë të shkurtër, ai merr emrin pankreatit akut. Pankreasi është një gjëndër ndihmëse për tretjen që ndodhet në murin e pasmë të barkut. Ai ndahet në 4 pjesë: koka, qafa, trupi dhe bishti. Funksioni kryesor i pankreasit është prodhimi i sekrecioneve endokrine dhe ekzokrine. Sekrecionet endokrine janë kryesisht hormonet e insulinës dhe glukagonit. Hormonet e insulinës dhe glukagonit marrin pjesë në rregullimin e sheqerit në gjak. Sekrecionet ekzokrine janë enzimat e prodhuara nga qelizat acinare.

Pankreasi mund të inflamohet për shkak të gurëve në tëmth, alkoolizmit kronik, etj. Pankreatiti akut mund të ndjekë një rrjedhë të lehtë ose të rëndë që shkakton komplikacione serioze. Sipas ashpërsisë, ai mund të ndahet në tre: i lehtë, i moderuar dhe i rëndë. Në pankreatitin e lehtë, inflamacioni është i kufizuar në pankreas dhe rrethinën e tij. Në pankreatitin e moderuar, mund të shihen komplikacione rajonale ose që prekin të gjithë trupin. Mund të shihet dështim kalimtar i organeve që korrigjohet brenda 48 orëve. Në tablo të pankreatitit akut të rëndë, dështimi i një ose shumë organeve ndodh në mënyrë të përhershme. Sipas klasifikimit të Atlantës, pankreatiti akut ndahet në dy lloje:

Pankreatiti akut edematoz intersticial: Është shfaqja e zgjerimit si rezultat i inflamacionit të pankreasit dhe indeve përreth.

Pankreatiti akut nekrotizues: Karakterizohet nga vdekja e pankreasit dhe indeve përreth. Ai është përgjegjës për rreth 5-10% të rasteve.

Cilat janë Simptomat e Pankreatitit Akut?

Simptoma më e dukshme e pankreatitit akut është dhimbja e fortë e barkut në rajonin e sipërm të barkut. Dhimbja e sipërme e barkut ndonjëherë mund të përhapet drejt shpinës. Në pankreatitin akut që buron nga gurët në tëmth, dhimbja shfaqet papritur dhe ndihet mjaft intensivisht brenda pak minutash. Dhimbja e pankreatitit për shkak të përdorimit të alkoolit zhvillohet brenda pak ditësh, është e rëndë por mbetet konstante dhe mund të zgjasë me ditë të tëra. Dhimbja mund të përkeqësohet gjatë frymëmarrjes së thellë, kollitjes dhe lëvizjeve intensive. Pankreatiti i shkaktuar nga alkooli mund të mos japë simptoma te disa individë përveç dhimbjes së lehtë deri në të moderuar. Megjithatë, në përgjithësi, simptomat e pankreatitit akut përfshijnë:

Përzierje dhe të vjella,

Lodhje,

Pulsi i lartë,

Djersitje,

Frymëmarrje e shpejtë dhe sipërfaqësore,

Ënjtje në rajonin e sipërm të barkut,

Ndjeshmëri në rajonin e barkut,

Ulje e zhurmave të zorrëve,

Ethe,

Takikardi (rrahje të shpejta të zemrës),

Hipotension postural,

Inflamacion në mushkëri,

Asciti i pankreasit,

Efuzioni pleural (grumbullimi i lëngut në zgavrën e kraharorit),

Atelektaza (Indi i mushkërive të kolapsuara),

Ulje e oksigjenit në gjak,

Shenja e Grey-Turner,

Shenja e Cullen,

Zverdhja e të bardhës së syve.

Jo të gjitha këto simptoma mund të shihen te çdo pacient. Përveç kësaj, komplikacionet mund të ndryshojnë sipas ashpërsisë së pankreatitit.

Çfarë e shkakton Pankreatitin Akut?

Shkaqet më të zakonshme të pankreatitit akut janë gurët në tëmth, përdorimi i alkoolit dhe hipertrigliceridemia. Rreth 80% e rasteve të pankreatitit shkaktohen nga gurët në tëmth dhe përdorimi i alkoolit. Tëmthi dhe pankreasi zbrazin sekrecionet në zorrën e hollë përmes të njëjtit kanal. Nëse ky kanal bllokohet nga një gur tëmthi, pengohet kalimi i sekrecionit të pankreasit dhe enzimat bllokohen në pankreas. Me presionin e bllokimit dhe enzimave të grumbulluara, enzimat e grumbulluara në pankreas aktivizohen dhe fillojnë të tresin indin. Kjo gjendje mund të fillojë inflamacionin në pankreas. Një shkak tjetër, alkooli, mund të fillojë inflamacionin në pankreas përmes nënprodukteve toksike në gjak ose mund të shkaktojë dëmtim të indeve duke aktivizuar enzimat e tretjes. Hipertrigliceridemia është shkaku i tretë më i zakonshëm dhe prek rreth 1-4% të pacientëve. Nivelet e triglicerideve në gjak prej 1000 mg/dl e lart konsiderohen një rrezik i rëndësishëm për pankreatitin akut. Shkaqet më pak të zakonshme të pankreatitit akut përfshijnë:

Përdorimi i barnave,

Pankreatiti autoimun,

Mutacioni gjenetik i trashëguar,

Stenoza ampulare,

Infeksionet virale si Hepatiti A, B, C, HIV, rubeola, lija e dhenve, shyta, Coxsackie, citomegalovirusi, virusi Epstein-Barr,

Infeksionet bakteriale,

Infeksionet parazitare,

Pirja e duhanit,

Hiperkalcemia (nivele të larta të kalciumit në gjak),

Anomalitë kongjenitale,

Lëndimet traumatike të pankreasit,

Fibroza cistike,

Sëmundjet e veshkave,

Vaskuliti.

Përveç kësaj, toksinat si helmimi nga organofosfatet, pickimi i akrepit dhe operacionet si kirurgjia abdominale mund të jenë faktorë rreziku.

Si vihet diagnoza e Pankreatitit Akut?

Sipas klasifikimit të Atlantës, janë përcaktuar kriteret e diagnozës së pankreatitit akut dhe plotësimi i të paktën dy kritereve siguron diagnozën. Këto kritere janë:

Dhimbje barku në përputhje me pankreatitin akut,

Lipaza ose amilaza të jenë tri herë më të larta se kufiri i sipërm i intervalit të pranuar si normal,

Gjetja e shenjave të pankreatitit akut në teknikat e imazherisë me kontrast.

Diagnoza e pankreatitit akut përfshin historinë e detajuar mjekësore, historinë familjare, praninë e simptomave, testet laboratorike dhe metodat e imazherisë. Në historinë e detajuar mjekësore, shqyrtohen faktorë të tillë si humbja e pashpjegueshme e peshës, diabeti i shfaqur rishtazi, përdorimi i barnave dhe alkoolit, procedurat e mëparshme kirurgjikale, gjendja e traumës dhe lëndimit, historia e sëmundjeve autoimune. Metodat e tjera të përdorura gjatë diagnozës janë si më poshtë:

Analizat e gjakut: Përfshijnë nivelet e triglicerideve serike, kalciumit, amilazës dhe lipazës, komponentët e sistemit imunitar, testet biokimike të mëlçisë dhe pankreasit.

Analizat e urinës dhe jashtëqitjes: Mund të vlerësohet kërkimi i tripsinogjenit-2 në urinë dhe aktivitetet e metabolizmit të yndyrës në jashtëqitje.

Testi i glukozës në gjak: Ndihmon në përcaktimin e prodhimit dhe aktiviteteve të hormoneve të insulinës të prodhuara nga pankreasi.

Teknikat e imazherisë: Ultrasonografia dhe tomografia e kompjuterizuar (CT) mund të tregojnë gurët në tëmth dhe përhapjen e inflamacionit. Skanimi MRI mundëson shqyrtimin e indeve jonormale në pankreas, tëmth dhe kanale.

Kur nuk mund të vihet diagnoza e pankreatitit akut, mund të rekomandohet ultrasonografia endoskopike më e avancuar ose MRCP.

Si bëhet trajtimi i Pankreatitit Akut?

Nuk ka një metodë specifike për trajtimin e pankreatitit akut. Kontrolli i dhimbjes, hidratimi me lëngje, pushimi i zorrëve, terapia ushqimore, endoskopia ose aplikimet kirurgjikale mund të kryhen njëkohësisht. Trajtimi bazë i rasteve të pankreatitit akut me burim të njohur, të pakomplikuara dhe jo të rënda përfshin:

Analgjezikët: Dhimbja e pankreatitit akut prek pothuajse të gjithë pacientët. Kontrolli i dhimbjeve të forta mund të jetë prioritet në trajtim.

Lëngjet intravenoze: Sigurimi i terapisë së zëvendësimit të lëngjeve përmes rrugës intravenoze.

Terapia ushqimore: Terapia ushqimore e pankreatitit akut është një çështje e rëndësishme që ndikon në procesin e shërimit. Kur pacientët fillojnë të tolerojnë simptomat e mungesës së oreksit, përzierjes dhe të vjellave, dhimbjes së barkut, ata mund të konsumojnë ushqime me yndyrë të ulët, me strukturë të butë dhe me pak fibra. Ndërsa pacienti i përgjigjet trajtimit, mund të kalohet në një regjim normal ushqimor.

Kur simptomat dhe komplikacionet vihen nën kontroll, mund të zbatohen trajtime për shkakun themelor. Nëse pankreatiti akut shkaktohet nga gurët në tëmth, mund të zbatohet procedura e heqjes së tëmthit, "kolecistektomia". Për të gjetur dhe hequr gurët në tëmth, mund të preferohet kolangiopankreatografia retrograde endoskopike. Përveç kësaj, kirurgjia endoskopike mund të përdoret për të zbrazur lëngjet e grumbulluara në pankreas dhe për të hequr indet e dëmtuara. Mund të rekomandohen programe shtesë trajtimi në kuadër të rregullimit të përdorimit të barnave dhe shërimit të varësisë nga alkooli. Kohëzgjatja e trajtimit të pankreatitit akut mund të lidhet me faktin nëse rasti është i komplikuar apo jo.

Pyetjet e Bëra Shpesh

Pankreatiti akut shihet më shpesh në grupmoshën e mesme dhe të vjetër, tek personat që kanë hipertrigliceridemi, histori të gurëve në tëmth, konsumojnë alkool të tepërt dhe kanë pasur ndërhyrje kirurgjikale kohët e fundit. Megjithatë, ai mund të prekë individë të çdo moshe dhe mund të çojë në komplikacione serioze. Pankreatiti akut është një problem shëndetësor i rrezikshëm për sa i përket komplikacioneve. Komplikacionet e pankreatitit akut të nivelit të avancuar dhe shumë të rëndë mund të jenë vdekjeprurëse. Nëse pankreatiti akut nuk trajtohet me ndërhyrje të shpejtë dhe të përshtatshme, mund të çojë në dështim të shumëfishtë të organeve, shok dhe sepsë. Nuk ka një trajtim ose ilaç specifik për sulmin e pankreatitit. Megjithatë, me disa aplikime, sulmet mund të parandalohen ose lehtësohen. Gjatë sulmit të pankreatitit, mund të përdoren ilaçe analgjezike për dhimbjet intensive dhe rekomandohet pushimi. Duhet të përcaktohet shkaku themelor i pankreatitit dhe të sigurohet trajtimi i tij. Ushqimi ditor duhet të jetë me yndyrë të ulët dhe i ekuilibruar. Gurët në tëmth janë ndër shkaqet kryesore të pankreatitit. Tëmthi dhe pankreasi lidhen me zorrën e hollë përmes një kanali të përbashkët dhe derdhin sekrecionet e tyre. Gurët në tëmth mund ta bllokojnë këtë kanal dhe mund të pengojnë rrjedhjen e sekrecioneve të pankreasit. Grumbullimi i sekrecioneve në pankreas mund të fillojë dëmtimin e indeve dhe mund të nxisë inflamacionin. Përdorimi i alkoolit është shkaku i dytë i zakonshëm që nxit pankreatitin. Përdorimi i alkoolit në sasi të mëdha mund të mos jetë shkaku i vetëm i pankreatitit. Përveç alkoolit, prania e faktorëve të tjerë nxitës mund të çojë në zhvillimin e pankreatitit akut. Gjithashtu, konsumimi i alkoolit në nivel të ulët ose të moderuar mund të shkaktojë kronizimin e pankreatitit akut. Në diagnozën e pankreatitit akut mund të zbatohen teste të ndryshme. Për të vënë diagnozën përfundimtare, mund të jetë e nevojshme kryerja e më shumë se një testi. Këto teste janë klasifikimi i Atlantës, testet e gjakut, urinës dhe jashtëqitjes, testet hormonale, testet gjenetike, testet e glukozës në gjak, testet e imazherisë si ultrasonografia, MRI dhe tomografia e kompjuterizuar. Dieta e pankreatitit akut synon të qëndrojë larg ushqimeve me yndyrë të plotë, të skuqura dhe me përqindje të lartë sheqeri. Në këtë rast, nuk rekomandohen të brendshmet, patatet e skuqura, margarina, gjalpi, majoneza, kremi, qumështi dhe produktet e qumështit me yndyrë të plotë, ushqimet dhe pijet me sheqer, brumërat e skuqura, mishi i kuq me yndyrë dhe mishi i shpendëve. Pankreatiti akut mund të përsëritet në varësi të shkakut me të cilin lidhet. Megjithatë, sulme të përsëritura shihen në rreth 25% të pacientëve. Prandaj, nuk mund të flitet për mundësinë e rikthimit tek çdo pacient. Gjendja e rikthimit shpesh mund të lindë nga zakonet ushqimore. Procesi i shërimit të pankreatitit akut mund të zgjasë disa ditë me aplikime të kujdesit mbështetës. Analgjezikët, marrja e lëngjeve, pushimi dhe terapia ushqimore ndihmojnë në shërimin e plotë të pankreatitit akut. Jetëgjatësia e pankreatitit akut mund të përmirësohet me menaxhimin e sëmundjes. Megjithatë, profili i pankreatitit të rëndë mund të jetë një gjendje që mund të shkaktojë rrezik për jetën dhe mund të kronizohet. Shumica e rasteve të pankreatitit janë me fillim akut dhe kalimtare. Megjithatë, faktorë kronikë dhe të vazhdueshëm si çrregullimet gjenetike mund të çojnë në zhvillimin e pankreatitit kronik. Kur sulmet e pankreatitit akut përsëriten, inflamacioni mund të fillojë të kronizohet. Sulmet e përsëritura, stresi dhe traumat mund të vazhdojnë të kronizohen edhe kur faktori i rrezikut eliminohet.

Nëse jeni duke përjetuar simptoma të pankreatitit akut, drejtohuni pa humbur kohë te një Specialist i Gastroenterologjisë.

Hisar Hospital është pranë jush në procesin tuaj të diagnozës dhe trajtimit me stafin e tij me përvojë të mjekëve. Klikoni për të caktuar një takim.