Onkologjia rrezatuese

Çfarë është onkologjia rrezatuese (radioterapia)?

Radioterapia është një lloj trajtimi i kancerit që përdor rreze X me energji të lartë ose grimca të tjera të ngjashme për të shkatërruar qelizat kancerogjene. Onkologët radioterapistë të specializuar përdorin terapinë me rrezatim për të trajtuar kancerin. Një kurs radioterapie zakonisht përbëhet nga një numër i caktuar dozash që jepen gjatë një periudhe të caktuar kohore. Onkologët radioterapistë i përcaktojnë këto doza dhe shpeshtësinë e tyre duke marrë parasysh faktorë si gjendja e përgjithshme e pacientit, lloji dhe stadi i kancerit.

Terapia me rrezatim mund të përdoret për të trajtuar shumë lloje të ndryshme kanceri dhe mund të zgjidhet edhe së bashku me trajtime të tjera, si kimioterapia ose kirurgjia. Nëse keni një problem në lidhje me trajtimin e kancerit ose vuani nga efekte anësore të papritura, ju këshillojmë t'i drejtoheni institucionit shëndetësor më të afërt.

Mënyra e zbatimit dhe qëllimet e radioterapisë mund të ndryshojnë në varësi të llojit të kancerit dhe nëse ai është përhapur ose jo në indet përreth (metastazë) dhe sa larg. Në planin e trajtimit që përcaktohet sipas llojit të kancerit, radioterapia mund të jepet e vetme ose si pjesë e trajtimeve të tjera. Disa nga mënyrat se si onkologjia rrezatuese përdor radioterapinë janë:

• Si trajtim kryesor: Shpesh qëllimi i radioterapisë është eliminimi i plotë dhe i përhershëm i kancerit dhe parandalimi i rishfaqjes së tij.

• Para trajtimeve të tjera: Radioterapia mund të jepet për të zvogëluar një tumor të madh ose para ndërhyrjeve si operacioni për heqjen e plotë të tumorit. Kjo quhet „radioterapi neoadjuvante”.

• Pas trajtimeve të tjera: Radioterapia mund të jepet për të shkatërruar qelizat kancerogjene të mbetura pas trajtimit. Kjo quhet „radioterapi adjuvante”.

• Për lehtësimin e simptomave: Radioterapia mund të përdoret për të lehtësuar shenjat dhe simptomat e kancerit. Kjo quhet „radioterapi paliative”.

Terapia me rrezatim mund të përdoret për të trajtuar shumë lloje të ndryshme kanceri. Shumica e pacientëve me kancer do të marrin radioterapi në një moment të trajtimit të tyre. Për disa kancere, vetëm radioterapia është një trajtim efektiv, ndërsa për lloje të tjera një kombinim trajtimesh jep rezultatin më të mirë. Radioterapia mund të përdoret gjithashtu për kancerin e rishfaqur (që u zhduk pas trajtimit, por më pas u shfaq sërish), si dhe për trajtimin e kancerit metastatik (që është përhapur nga vendi i origjinës në pjesë të tjera të trupit).

Si përcaktohet lloji i radioterapisë?

Terapia me rrezatim planifikohet sipas llojit të kancerit, stadit të tij dhe problemeve të tjera shëndetësore të pacientit. Edhe pse ndryshon për çdo lloj kanceri dhe për çdo pacient, rrezatimi është një metodë e preferuar trajtimi për trajtimin e kancerit në stad të hershëm, parandalimin e rikthimit të tij dhe lehtësimin e simptomave të shkaktuara nga kanceri i avancuar. Në disa raste mjafton vetëm radioterapia, ndërsa në disa lloje kanceri trajtimi planifikohet në kombinim me opsione të tjera.

Në qendrën tonë të onkologjisë së integruar, pacientët me kancer vlerësohen nga një këshill tumoral me qasje multidisiplinare. Diagnoza, metodat e trajtimit dhe procesi i trajtimit përcaktohen duke marrë parasysh situatën specifike të pacientit. Vendimet e marra në këshill rishikohen në përputhje me zhvillimet më të fundit të shkencës mjekësore, nga diagnoza deri në shërim.

Si ndikon radioterapia te sëmundja?

Kur zbatohet në doza të larta, radioterapia vret qelizat kancerogjene ose ngadalëson rritjen e tyre duke dëmtuar ADN-në e tyre. ADN-ja (acidi deoksiribonukleik) shërben si një model që mbart informacionin gjenetik të nevojshëm për të gjitha qeniet e gjalla për funksionet jetësore, zhvillimin biologjik dhe riprodhimin. Kur ky model dëmtohet, qelizat nuk mund të funksionojnë si duhet. Prandaj dëmtimi i ADN-së përdoret për të ndalur ndarjen e qelizave kancerogjene ose për t'i vrarë ato. Kur këto qeliza kancerogjene me ADN të dëmtuar vdesin, trupi i zbërthen dhe më pas i nxjerr jashtë.

Radioterapia nuk vepron duke vrarë shpejt qelizat kancerogjene; përkundrazi, duhen ditë apo edhe javë që ADN-ja të dëmtohet aq sa qelizat kancerogjene të vdesin. Ky proces zgjat aq shumë, saqë qelizat kancerogjene vazhdojnë të vdesin edhe pas përfundimit të radioterapisë.

Ekzistojnë shumë lloje të ndryshme radioterapie që përdoren shpesh në trajtimin e kancerit. Ekipi që ju ndjek ose mjeku specialist në repartin e onkologjisë rrezatuese mund t'ju rekomandojë një nga llojet e mëposhtme:

• Radioterapia e jashtme: Një aparat jashtë trupit tuaj dërgon rrezatim në vendin ku ndodhet kanceri. Aparati mund të lëvizë rreth jush për ta drejtuar rrezatimin në pjesën e caktuar të trupit nga drejtime të ndryshme. Ai nuk e prek lëkurën tuaj gjatë procedurës. Radioterapia e jashtme, e cila kryhet për disa javë në një spital ose qendër trajtimi, nuk ju bën radioaktiv, prandaj është e sigurt që njerëzit të qëndrojnë pranë jush.

• Radioterapia e brendshme: Për këtë procedurë, një mjek specialist i onkologjisë rrezatuese vendos brenda trupit tuaj një burim rrezatimi të ngurtë ose të lëngshëm. Në varësi të gjendjes suaj, ai mund të rekomandojë edhe një lloj radioterapie të brendshme të quajtur „brakiterapi”. Në këtë procedurë, burimi i rrezatimit ndodhet në një kapsulë ose implant tjetër. Mjeku specialist zakonisht përdor një aplikator ose një kateter të hollë e fleksibël për ta vendosur implantin brenda ose pranë zonës kancerogjene. Kohëzgjatja e qëndrimit të burimit të rrezatimit në trup ndryshon nga një plan trajtimi në tjetrin; përafërsisht, mund të jetë disa minuta, disa ditë ose më gjatë.

• Përveç radioterapisë së brendshme dhe të jashtme, ekziston edhe një lloj tjetër radioterapie e brendshme e quajtur „radioterapi sistemike”. Në këtë trajtim, substanca radioaktive merret në formë të lëngshme nga goja ose në venë. Ajo qarkullon në trup për të gjetur dhe shkatërruar qelizat kancerogjene.

Trajtimet me rrezatim të brendshëm mund të bëjnë që trupi juaj të lëshojë rrezatim. Në varësi të dozës, mund t'ju duhet të respektoni të gjitha masat dhe udhëzimet e nevojshme të sigurisë për të mbrojtur veten dhe të tjerët përreth. Nëse dyshoni për efekte anësore të papritura të radioterapisë ose keni pyetje për trajtimin, ju këshillojmë t'i drejtoheni institucionit shëndetësor më të afërt.

Kush bën pjesë në ekipin e radioterapisë?

Gjatë trajtimit të kancerit, një ekip i përgjegjshëm merr pjesë në hartimin dhe zbatimin e një plani gjithëpërfshirës trajtimi. Ekipin e drejton mjeku i onkologjisë rrezatuese, ndërsa ekipi i radioterapisë përfshin gjithashtu infermierin e onkologjisë, fizikanin mjekësor dhe teknikun e radioterapisë.

• Mjeku i onkologjisë rrezatuese: Mjek specialist i trajnuar në përdorimin e terapisë me rrezatim dhe në kujdesin e përgjithshëm të pacientëve me kancer. Këta mjekë mbikëqyrin procesin e trajtimit.

• Infermieri i onkologjisë: Ju informon për trajtimin tuaj dhe për atë që ju pret gjatë tij. Ju ndihmon gjithashtu të përballoni efektet anësore pas trajtimit.

• Specialisti i fizikës mjekësore: Planifikon radioterapinë tuaj duke përcaktuar sasinë e rrezatimit që do të merrni, si dhe këndet dhe format e përshtatshme të rrezeve.

• Tekniku i radioterapisë: Kryen trajtimin duke përdorur aparatin e radioterapisë në përputhje me planin e përgatitur dhe llogaritjet e dozave.

Cilat pajisje përdoren në onkologjinë rrezatuese?

Përdorimi i zhvillimeve më të fundit teknologjike në radioterapi mundëson kontrollin e tumorit, minimizimin e efekteve anësore të trajtimit, përmirësimin e cilësisë së jetës dhe ofrimin e trajtimit të personalizuar. Pajisjet që përdoren në onkologjinë rrezatuese janë:

• MR-Linac: Një sistem që mundëson radioterapinë duke e përshtatur dozën e rrezatimit me pozicionin dhe formën aktuale të tumorit dhe indeve të shëndetshme përreth. Gjatë radioterapisë ofron imazheri me rezonancë magnetike në kohë reale. Me shënjestrim me saktësi të lartë, lehtëson ndjekjen e tumorit, në mënyrë që indit kancerogjen t'i jepet më shumë rrezatim dhe dëmtimi i indeve të shëndetshme përreth të minimizohet. Ofron trajtim efektiv për indet lëvizëse.

• Linac: Rreze X me energji të lartë drejtohen në zonën e tumorit. Trajtimi planifikohet për të shkatërruar qelizat kancerogjene duke mbrojtur indet e shëndetshme përreth. Ofron trajtim efektiv për indet e palëvizshme.

• Brakiterapia: Materiali radioaktiv vendoset drejtpërdrejt brenda ose pranë tumorit. Rrezet me energji të lartë drejtohen te tumori, duke mundësuar shmangien e rrezatimit të indeve përreth.

• CT-Sim: Simulator i tomografisë së kompjuterizuar. Duke kaluar rreze X me energji të lartë përmes indeve, krijon një imazh përfaqësues për të kuptuar marrëdhënien midis indeve të shëndetshme dhe atyre kancerogjene. Këto të dhëna merren me një kompjuter të integruar me performancë të lartë dhe aftësi përpunimi të shpejtë. Më pas informacioni regjistrohet dhe analizohet në detaje, ndërsa imazhet e krijuara përdoren për të hartuar planin optimal të trajtimit.

Cilat janë pajisjet më të avancuara në radioterapi?

Linac është një aparat radioterapie me teknologji të lartë që ofron trajtim duke i drejtuar rrezet me energji të lartë te tumori dhe duke parandaluar dëmtimin e indeve të shëndetshme përreth. Mund të përdoret për tumore pothuajse në çdo pjesë të trupit.

Me aparatet MR-Linac 1,5 tesla, që kanë shumë përparësi ndaj aparateve Linac konvencionale, mund të merren imazhe MR me cilësi të lartë dhe të bëhet një planifikim i saktë i trajtimit. Pozicioni i indit tumoral që trajtohet dhe anatomia e organeve të brendshme mund të ndiqen në çdo fazë të trajtimit.

Të gjitha këto pajisje në spitalin tonë, i cili përdor teknologjitë më të reja dhe ofron shërbime sipas standardeve JCI, përdoren gjatë gjithë procesit të trajtimit me cilësinë më të lartë, në mënyrë të besueshme dhe komode.

Në trajtimin e cilave sëmundje dhe lloje kanceri përdoret radioterapia?

Terapia me rrezatim përdoret në trajtimin e shumë llojeve të kancerit. Për çdo lloj kanceri ekzistojnë opsione të ndryshme efektive të terapisë me rrezatim.

Radioterapia në kancerin e mushkërive

Për shkatërrimin e qelizave të kancerit të mushkërive përdoren rreze me energji të lartë. Trajtimi me rrezatim më i shpeshtë dhe më efektiv në kancerin e mushkërive është rrezatimi i jashtëm. Rrezatimi i jashtëm vjen nga një aparat jashtë trupit (MR-Linac ose Linac), i cili i drejton rrezet me energji të lartë në indin tumoral.

Radioterapia në kancerin e zorrës së trashë

Përdorimi i imazherisë funksionale dhe i analizës së avancuar të imazheve është shumë premtues. Falë imazherisë së indeve tumorale dhe të shëndetshme dhe ndjekjes së ndryshimeve anatomike, mbrojtja e indeve përreth ka rëndësi të madhe në planifikimin e trajtimit. Aparati MR-Linac, një nga zhvillimet më të fundit teknologjike, është shumë efektiv dhe i rëndësishëm në radioterapinë e kancerit të zorrës së trashë.

Radioterapia në kancerin e gjirit

Është një metodë e zakonshme trajtimi. Shpesh përdoret radioterapia e jashtme, e cila i drejton rrezet me energji të lartë te tumori. Aparati Linac është opsioni më efektiv në radioterapinë e kancerit të gjirit. Falë sistemit të ndjekjes sipërfaqësore (SGRT) të aparateve në spitalin tonë, pacientet tona me kancer gjiri rrezatohen duke e mbrojtur zemrën nga ekspozimi ndaj rrezatimit.

Radioterapia në kancerin e prostatës

Rrezatimi kryhet nën kontroll të drejtpërdrejtë pamor me MR-Linac me teknologji të lartë, i cili mbron indet e shëndetshme, duke arritur rezultate më të sigurta dhe më efektive se radioterapia konvencionale.

Radioterapia në kancerin e pankreasit

Në trajtimin e tumoreve në organet lëvizëse, opsioni më efektiv është aparati MR-Linac. Falë këtij aparati, në tumoret e pankreasit që nuk mund të operohen, qelizat kancerogjene shkatërrohen me rrezatim shumë të saktë të udhëhequr nga imazheri me cilësi të lartë.

Radioterapia në kanceret gjinekologjike

Kanceret gjinekologjike trajtohen me brakiterapi, e njohur edhe si rrezatim i brendshëm. Me këtë metodë, materiali radioaktiv vendoset brenda ose pranë qelizave kancerogjene.

Radioterapia në kancerin e mëlçisë

Qelizat e kancerit të mëlçisë shkatërrohen duke përdorur aparatet MR-Linac falë cilësisë së lartë të imazherisë.

Radioterapia në kanceret e kokës dhe qafës

Radioterapia është një metodë e rëndësishme trajtimi për kanceret e rajonit të kokës dhe qafës, ku shumë inde ndodhen pranë njëri-tjetrit. Bazuar në parimin e mbrojtjes së indeve të shëndetshme dhe dërgimit të rrezeve me energji të lartë vetëm në zonën tumorale, aparati Linac është opsioni më efektiv i trajtimit.

Radioterapia në kanceret e shtyllës kurrizore

Kur ndërhyrja kirurgjikale nuk është e mundur, radioterapia është një metodë trajtimi e përdorur gjerësisht për kanceret e shtyllës kurrizore. Duke drejtuar rrezet në zonën tumorale me aparatin Linac, mund të arrihet kontrolli i tumorit.

Radioterapia në kanceret e trurit

Nëse për ndonjë arsye nuk mund të operoheni për heqjen e tumorit, radioterapia mund të jetë opsioni kryesor i trajtimit për tumoret e trurit. Me aparatin Linac, rrezet formësohen sipas formës së tumorit, në mënyrë që tumori të marrë një dozë të lartë, ndërsa indet e shëndetshme përreth një dozë të ulët rrezatimi. Përveç aparatit Linac, tumoret e trurit mund të trajtohen në mënyrë efektive edhe me aparatet MR-Linac me cilësi imazhi 1,5 tesla. Aparati Versa HD Linac në spitalin tonë mundëson trajtimin e tumoreve të trurit falë pajisjeve të posaçme me saktësi deri në 1 mm.

Radioterapia në kanceret metastatike

Përhapja e kancerit nga indi ku ndodhet në zona të tjera të trupit quhet metastazë. Aparati MR-Linac, që ka një veçori shumë të rëndësishme si imazheria në kohë reale, është opsioni më efektiv dhe më i përdorur për këto lloje kanceri.

Zbatimet e radioterapisë së jashtme

Radioterapia e jashtme nënkupton përdorimin e një aparati që dërgon rreze rrezatimi nga jashtë trupit. Ajo ndryshon nga radioterapia e brendshme, në të cilën rrezatimi jepet drejtpërdrejt brenda trupit. Për këto zbatime ekzistojnë shumë pajisje radioterapie. Aparati më i përdorur i radioterapisë është përshpejtuesi linear (Linac), i cili përdor energjinë elektrike për të krijuar rrezet. Për të ulur efektet anësore, indet e shëndetshme marrin vetëm një dozë shumë të vogël rrezatimi. Në varësi të llojit të kancerit dhe vendndodhjes së tij në trup, ekzistojnë zbatime të ndryshme të radioterapisë. Falë MR-Linac, një metodë inteligjente e radioterapisë së udhëhequr nga imazhet që e shkatërron tumorin me rreze, qelizat kancerogjene mund të shkatërrohen me saktësi të plotë edhe në organet që lëvizin gjatë trajtimit.

Sa zgjat trajtimi në llojet e ndryshme të kancerit?

Kohëzgjatja e trajtimit të kancerit ndryshon në varësi të llojit të kancerit, vendndodhjes së tij në trup, trajtimeve të tjera që po merrni ose që janë planifikuar për ju dhe shëndetit tuaj të përgjithshëm. Terapia me rrezatim zakonisht zgjat nga 1 deri në 7 javë. Mjeku do t'ju tregojë sa do të zgjasë trajtimi juaj. Zakonisht kryhet një seancë në ditë gjatë javës, megjithëse është e mundur të kryhen edhe disa seanca në të njëjtën ditë. Në radioterapinë e jashtme me aparatin Linac, që është më e përdorura, çdo seancë është e shpejtë dhe zgjat rreth 15 minuta. Në përgjithësi kryhen 5 seanca në javë, dhe pushimi 2-ditor i jep trupit tuaj kohë të riparojë dëmtimet. Në varësi të planit të trajtimit, ky program mund të ndryshojë nga 3 deri në 9 javë.

Brakiterapia, një opsion i terapisë me rrezatim të brendshëm, bazohet në aplikime të përsëritura gjatë disa ditëve. Këto trajtime mund të kërkojnë një qëndrim të shkurtër në spital. Gjatë gjithë trajtimit, onkologu juaj radioterapist kontrollon nëse trajtimi po përparon në mënyrë efektive dhe mund ta rregullojë planin e trajtimit kur është e nevojshme. Pas përfundimit të trajtimit, është e rëndësishme të vazhdoni vizitat e kontrollit. Duhet të konsultoheni me mjekun për të kontrolluar shërimin dhe për të ndjekur efektet anësore.

Cilat lloje të onkologjisë rrezatuese (radioterapisë) zbatohen në spitalin tonë?

Radioterapia është një metodë trajtimi e repartit të onkologjisë rrezatuese, në të cilën rrezatimi dërgohet në trup për të vrarë qelizat kancerogjene, për t'i bërë ato joaktive dhe për të ndalur shumimin e tyre. Në varësi të faktit nëse rrezatimi jepet nga brenda apo nga jashtë, ndahet në radioterapi të brendshme dhe të jashtme. Brenda tyre ka metoda të ndryshme trajtimi dhe pajisje të ndryshme. Disa nga më të rëndësishmet janë:

Brakiterapia

Brakiterapia është një lloj trajtimi i onkologjisë rrezatuese në të cilin një burim rrezatimi vendoset brenda trupit. Duke qenë një trajtim invaziv (pra që kryhet brenda trupit duke çarë lëkurën), ajo është një metodë e radioterapisë së brendshme. Burimi i rrezatimit duket si një lloj kapsule ose implanti. Një mjek specialist e vendos atë në zonën kancerogjene duke përdorur një aplikator ose kateter. Nëse pranë zonës kancerogjene ka një vend nga i cili zona mund të ndikohet në mënyrën më të mirë, burimi mund të vendoset edhe aty. Kohëzgjatja e trajtimit mund të ndryshojë në varësi të dozës së burimit të rrezatimit. Pra, nëse pacientit i jepet trajtim me dozë të lartë ose nëse gjendja e tij mjekësore kërkon pak rrezatim, trajtimi mund të përfundojë brenda pak minutash. Megjithatë, në varësi të dozës, i njëjti trajtim mund të zgjasë disa ditë ose edhe më gjatë.

Linac

Ky aparat, që është një pajisje e radioterapisë së jashtme, mund të veprojë në shumicën e tumoreve që shfaqen në organe si mushkëritë, mëlçia, kockat dhe truri. Ashtu si shumica e metodave të trajtimit të onkologjisë rrezatuese, Linac synon ADN-në e qelizave kancerogjene që shumohen pa kontroll. Kur përdoret së bashku me pajisje të tjera të imazherisë mjekësore, është projektuar të punojë pa dëmtuar qelizat e shëndetshme rreth indit që trajtohet. Falë konstruksionit të tij, ai i formëson rrezet X me energji të lartë ose elektronet që dërgon drejt shënjestrës sipas formës së tumorit. Në këtë mënyrë qelizat kancerogjene mund të eliminohen duke shkaktuar dëmin më të vogël të mundshëm në indet përreth. Përdor një përshpejtues linear.

MR-Linac (1,5 tesla)

Ashtu si aparati Linac, edhe MR-Linac përdor një përshpejtues linear dhe në parim funksionon pothuajse njësoj. Ai kombinon imazherinë me rezonancë magnetike me një aparat Linac që dërgon drejt shënjestrës rreze X me energji të lartë ose elektrone të formësuara sipas formës së tumorit. Aparati MR është një pajisje imazherie e sigurt, pa rrezatim jonizues, që funksionon me anë të një magneti gjigant. Me kombinimin e këtyre dy metodave synohet shkaktimi i dëmit maksimal në qelizat kancerogjene të shënjestruara, duke mbrojtur indet përreth. Ndërhyrje që dikur ishin të mundshme vetëm me kirurgji, falë MR-Linac janë bërë shumë më të arritshme si zgjidhje shumë më të shpejta dhe me saktësi të lartë. Për çdo pyetje në lidhje me ecurinë e trajtimit tuaj, mund të konsultoheni me mjekun tuaj specialist.

Departamenti i Onkologjisë së Integruar i Hisar Hospital Intercontinental përbëhet nga ekipe shëndetësore të specializuara në diagnostikimin, trajtimin dhe kujdesin e rasteve me kancer. Spitali ynë disponon mundësi të avancuara për t'i ndihmuar pacientët të përballojnë efektet anësore fizike dhe emocionale të trajtimit të kancerit dhe për të pasur qasje në trajtimet, teknologjitë dhe klinikat më të reja. Na kontaktoni për ta kaluar gjithë procesin e kancerit me lehtësi dhe për t'u ndikuar sa më pak prej tij.