Angjiografia është një procedurë ku përdoren rrezet X dhe një lloj ngjyrosjeje për të vizualizuar enët e gjakut. Në raste si dhimbja e gjoksit, prania e sëmundjeve kardiake kongjenitale ose sëmundja koronare e arterieve, mjeku juaj mund të rekomandojë angjiografi. Për shkak të mundësisë së zhvillimit të komplikimeve, para angjiografisë zakonisht kryhen teste kardiake si elektrokardiogrami (EKG) dhe ekokardiografia (EKO). Qëllimi i angjiografisë është të kontrollojë nëse po zhvillohet ndonjë gjendje që pengon rrjedhjen e gjakut në enët. Në këtë proces, në një nga enët tuaja injektohet një ngjyrues i dukshëm me rreze X. Falë kësaj ngjyrosjeje ndiqet rrjedha e gjakut dhe, nëse ka një pengesë, ajo identifikohet. Kur është e nevojshme, mjeku juaj ndërhyn në enët e zemrës që janë të bllokuara.
Procedura e angjiografisë mund të ndryshojë në varësi të pjesës së trupit ku do të kontrollohen enët e gjakut:
Angjiografia koronare: Kontrollohen enët e gjakut që ushqejnë zemrën.
Angjiografia cerebrale: Kontrollohen truri dhe enët e gjakut përreth tij.
Angjiografia pulmonare: Kontrollohen enët që ushqejnë mushkëritë.
Angjiografia renale: Kontrollohen enët që ushqejnë veshkat.
Angjiografia periferike: Kontrollohen enët në ekstremitete.
Angjiografia periferike mund të kryhet në 2 mënyra të ndryshme. Me ndihmën e kateterit, arrihet te enët nga kyçi i dorës ose nga ingu.Angjiografia periferike zbatohet kur dyshohet për ngushtim ose bllokim në ndonjë nga enët që çojnë gjakun te këmbët, kyçet, duart ose krahët. Zona ku arrihet enët ndryshon. Megjithatë, zakonisht bëhet përmes ingut, ndërsa procedurat e mbetura janë të ngjashme. Kryhet nga një ekip që përfshin mjekun, infermierin dhe teknikët e nevojshëm, me ndihmën e rrezeve X dhe ngjyrues kontrastues. Njihet edhe si angjiografi e ekstremiteteve.
Si vendoset diagnoza e sëmundjes periferike arteriale, si diagnostikohet?
Enët jashtë atyre që ushqejnë zemrën quhen enë periferike. Çdo bllokim ose ngushtim që ndodh në këto enë quhet sëmundje periferike e enëve (PAD). Sëmundja periferike e enëve mund të ndodhë më së shpeshti në këmbë. Nëse keni sëmundje periferike arteriale, mjeku juaj mund të kërkojë angjiografi periferike. Përgjithësisht, shenjat e sëmundjes periferike arteriale janë:
Dhimbje në këmbë që shfaqet gjatë ecjes dhe kalon me pushim
Lëkurë më e shkëlqyeshme se normalisht në këmbë dhe kyçe
Rënie e qimeve në këmbë
Lëkurë që është gjithmonë e ftohtë
Gangrenë e një indi për shkak të rrjedhjes së ulët të gjakut
Ndjesi e shtrirjes ose dobësim në çfarëdo ekstremiteti
Ngjyrë vjollcë ose blu në ekstremitete
Thonjtë e këmbëve të trashë dhe të errët
Dhimbje gjatë lëvizjes së krahëve ose këmbëve
Dhimbje edhe gjatë pushimit
Prania e plagëve që nuk shërohen
Puls më i dobët i ndjeshëm në ekstremitete
Prania e një ose më shumë prej këtyre shenjave nuk do të thotë se keni sëmundje periferike arteriale. Mjeku juaj do të vendosë nëse angjiografia periferike është e përshtatshme për ju, pas një sërë testesh dhe ekzaminimesh. Si rezultat i kësaj procedure, mjeku juaj vendos se çfarë metode do të përdorë për të hapur arteriet e bllokuara.
Cilat janë rreziqet e angjiografisë periferike?
Angjiografia periferike mund të duket e frikshme për shumicën e njerëzve. Megjithatë, mund të jetë e nevojshme për ruajtjen e shëndetit optimal. Gjatë angjiografisë periferike të kryer me anestezi lokale, nuk ndjeni asnjë dhimbje. Ndryshe nga ç'mendohet, angjiografia periferike është një procedurë e përhapur që nuk ka komplikime të mëdha. Megjithatë, si në çdo procedurë, mund të ketë disa rreziqe. Komplikimet e angjiografisë periferike përgjithësisht përfshijnë:
Lëndim ose dëmtim të shkaktuar nga kateteri i vendosur
Gjakderdhje në arterie, ndjeshmëri ose njollosje e lëkurës
Reagim alergjik ndaj ngjyruesit
Çrregullime të ritmit të zemrës (aritmi)
Infarkt miokardi
Goditje në tru
Dëmtim i veshkave
Si bëhet trajtimi i angjiografisë periferike?
Qëllimi i procedurës së angjioplastikës periferike është të përmirësojë cilësinë e jetës suaj dhe të ulë rrezikun e shfaqjes së gjendjeve si ateroskleroza, infarkti i miokardit ose goditja në tru. Pas kësaj procedure, shumica e shenjave të dhimbjes ose shqetësimit që keni, zvogëlohen.
Ka disa gjendje që duhet t'i keni parasysh para angjiografisë periferike. Kur mjeku juaj ju jep termin për angjiografi, ju informon për ushqimet që nuk duhet t'i hani që nga 24 orët para. Zakonisht duhet të ndaloni plotësisht ushqimin dhe pijen jo më vonë se 6 orë më parë. Ndonjëherë mund t'ju kërkohet të mos hani dhe të mos pini asgjë. Nëse merrni rregullisht ilaçe ose keni alergji ndaj ndonjë gjëje (veçanërisht materialeve si plastika, gome, lateksi), ndajini ato patjetër me mjekun tuaj. Mund t'ju kërkohet të mos pini asgjë para procedurës. Gjithashtu, kujdesuni që pas procedurës të keni një person që do t'ju çojë në shtëpi.
Gjatë angjiografisë periferike zakonisht jeni zgjuar. Para procedurës, infermierja hap një venë (rrugë intravenoze) në krahun tuaj, për të mundësuar dhënien e ilaçeve dhe lëngjeve të nevojshme. Para dhe gjatë procedurës, zona ku punon mjeku pastrohet dhe rruhet. Më pas, zona që do të punohet anestezohet me anestezi lokale. Mjeku bën një vrimë të vogël me gjilpërë në arteriet që arrihen nga ingu, dhe në këtë vrimë vendoset një tub i quajtur kateter. Gjatë vendosjes së kateterit mund të ndjeni një presion të lehtë, por anestezia lokale parandalon ndjenjën e dhimbjes së fortë. Përmes kateterit të vendosur injektohet ngjyrues në arterie. Gjatë kësaj mund të ndjeni nxehtësi për disa sekonda. Ndërsa ngjyruesi qarkullon në trup bashkë me gjakun, me ndihmën e rrezeve X, zonat ku ka ngushtim ose bllokim shfaqen qartë.
Pas angjiografisë periferike, mund të qëndroni për disa orë në një dhomë pushimi, derisa efekti i anestezisë të kalojë. Për të parandaluar gjakderdhjen, zonës i aplikohet presion për 10-20 minuta dhe më pas vendoset një bandazh. Para se të largoheni nga spitali, mjeku juaj ose një person nga ekipi shëndetësor do t'ju informojë për gjërat që duhet të keni parasysh. Për shembull, e para që do t'ju thuhet mund të jetë se duhet të pini shumë ujë, që ngjyruesi të largohet nga trupi. Përveç ujit, për shkak të efekteve diuretike, mund të konsumoni edhe çaj ose lëng frutash. Mund të filloni të hani të paktën 1-2 orë pas përfundimit të procedurës. Mund të ktheheni menjëherë në aktivitetet tuaja të përditshme, por është mirë të shmangni lëvizjet që mund ta lodhin zonën e shpuar. Për këtë arsye, do të jetë më mirë për ju të rrisni lëvizshmërinë ngadalë.
Pas procedurës, mjeku juaj do t'ju ndajë rezultatet. Nëse mjeku juaj vëren ngushtim ose bllokim në enët tuaja, mund t'ju kërkojë të bëni një operacion të angjiografisë periferike këtë herë.
Si bëhet operacioni i angjiografisë periferike?
Sëmundja periferike arteriale pengon ekstremitetet, pra krahët dhe këmbët, të marrin rrjedhën e nevojshme të gjakut për të përmbushur nevojat e trupit. Kjo gjendje prek veçanërisht këmbët dhe si rezultat i sëmundjes mund të shfaqet çalim i ndërprerë. Për të përmirësuar çalimin ose shenjat e tjera, nevojitet domosdoshmërisht një ndërhyrje kirurgjikale. Operacioni i angjiografisë periferike, i njohur edhe si angjioplastikë periferike, është një lloj trajtimi minimalisht invaziv. Trajtimi minimalisht invaziv njihet për faktin se është një opsion trajtimi me kohë shërimi më të shpejtë krahasuar me metodat e tjera, ku bëhen prerje të vogla 2-3 centimetra. Ky trajtim kryhet me anestezi lokale dhe realizohet duke vendosur një kateter në arterie nga pjesa e sipërme e kofshës, pra nga ingu. Më pas, brenda enës vendoset një pajisje e vogël e ngjashme me një balonë. Kjo pajisje shtyp murin e arteries dhe fryhet. Kështu, diametri i arteries zgjerohet.
Pasi arteria e bllokuar zgjerohet, balona zbrazet dhe hiqet. Sot është gjetur se për të mbajtur hapur arteriet, vendosja e stentit ka rezultate më pozitive në afat të gjatë. Stenti, që ka formën e një teli të thurur me gjatësi 3-4 milimetra, kalon përmes kateterit dhe vendoset në arterie pasi përfundon fryrja e balonës. Për stentin mund të thuhet gjithashtu se është një skelet metalik i përhershëm që shërben për ta mbajtur arterien të hapur.
Pyetje të shpeshta
Sa zgjat angjiografia nga ingu?
Procedura e angjiografisë periferike mund të ndryshojë në varësi të shpejtësisë së mjekut, pajisjeve të përdorura ose përshtatshmërisë së ambientit ku kryhet procedura. Mesatarisht mund të zgjasë 30 minuta ose 1 orë.
Sa orë qëndrohet në spital?
Angjiografia periferike është një opsion trajtimi ambulatorial. Për këtë arsye, pas procedurës nuk keni nevojë të kaloni natën në spital. Megjithatë, aplikimi i një anestezie, edhe nëse është lokale, mund të kërkojë qëndrim në spital për një kohë. Kjo kohë zakonisht është 6-7 orë. Megjithatë, kjo kohë mund të ndryshojë në varësi të spitalit ose vendimit të mjekut.
A bëhet gjumë gjatë angjiografisë?
Operacioni i angjiografisë periferike nuk është një ndërhyrje kirurgjikale e madhe. Për këtë arsye, gjatë procedurës së angjiografisë periferike mbeteni zgjuar. Megjithatë, për të mos ndjerë asnjë dhimbje ose sprovë, aplikohet anestezi lokale. Efekti i anestezisë kalon brenda disa orëve pas procedurës.
Kujt i bëhet më shpesh?
Angjiografia nga ingu kryhet për të identifikuar bllokimin ose ngushtimin që ndodh në arteriet e ekstremiteteve. Pra, më shumë bëhet fjalë për enët periferike sesa për enët koronare që ushqejnë zemrën. Për këtë arsye, angjiografia periferike mund të kryhet veçanërisht në sëmundjet periferike të enëve.
Nëse sëmundja periferike arteriale nuk trajtohet, a përparon? Çfarë shkakton? Cila është shpeshtësia e shfaqjes?
Ngushtimi ose bllokimi i enës i identifikuar pas angjiografisë nga ingu duhet domosdoshmërisht të trajtohet. Përndryshe, nuk mund të sigurohet rrjedhje e mjaftueshme e gjakut në ekstremitete, dhe kjo mund të shkaktojë dridhje në krahë e këmbë, dobësi, humbje të indit, plagë në këmbë dhe, me kalimin e kohës, amputim (prerje e organit).
Çfarë duhet pasur parasysh pas angjiografisë? Kur kthehemi në jetën e përditshme?
Angjiografia nga ingu është një ndërhyrje e vogël e kryer me anestezi lokale, që zgjat mesatarisht 1 orë. Për këtë arsye, pas saj nuk nevojitet një periudhë e gjatë shërimi dhe mund të ktheheni menjëherë në jetën e përditshme. Megjithatë, meqenëse është bërë një prerje në venë, mund të shfaqen disa komplikime pas procedurës. Për këtë arsye, kujdesuni të mos e lëvizni shumë zonën ku është bërë procedura, sidomos ditën e parë. Më pas, mund ta rrisni ngadalë nivelin e aktivitetit fizik.
A mund të bëhet përsëri angjiografia nga ingu?
Angjiografia nga ingu nuk është një trajtim, por një procedurë që ndihmon në vendimin se çfarë trajtimi mund të zbatohet. Në rastet e nevojshme, përsëritja e saj zakonisht nuk është e dëmshme, por vendimin përfundimtar do ta marrë mjeku juaj, pasi të ketë vlerësuar me kujdes të gjitha kushtet.
