Është procesi i rindërtimit të indit të gjirit të larguar për shkak të kancerit ose arsyeve të tjera. Me teknikat e avancuara është e mundur të bëhen rindërtime që i ngjajnë shumë gjirit tjetër. Ky operacion mund të kryhet në të njëjtën seancë pas heqjes së indit të gjirit, ashtu si mund të kryhet edhe më vonë.
Rindërtimi mund të grupohet në dy kategori:
Rindërtimi i gjirit me zgjerues indi dhe protezë
Rindërtimi i gjirit me transferimin e indit të vetë pacientit.
Metoda e zbatuar me zgjerues indi dhe protezë është më e përdorura. Në seancën e parë përgatitet xhepi për protezën e gjirit me zgjeruesin e indit. Në seancën e dytë vendoset proteza e gjirit, implanti, dhe sigurohet simetria me gjirin tjetër. Pasi vendoset zgjeruesi i indit, për rreth tre muaj kryhet fryrja me SF. Te rindërtimet me transferim indi, ndërkaq, indi merret nga një pjesë tjetër e trupit (bark, shpinë etj.) bashkë me qarkullimin e tij dhe transferohet në zonën me defekt, në fushën e mastektomisë. Protezë gjiri nuk përdoret. Pas operacionit mund të ketë asimetri me gjirin tjetër; por këto mund të korrigjohen me rishikime.
Rindërtimi i gjirit
Gjinjtë janë organe shumë të rëndësishme, veçanërisht për gratë, që përfshijnë lëkurën e mbështjellësit ku gjenden thithka dhe areola, indin dhjamor brenda, indin e gjëndrës qumështore dhe indin muskular nën to. Përveç detyrave të dhënies së qumështit pas lindjes dhe të ushqyerjes me gji, ato janë një nga zonat e rëndësishme të seksualitetit dhe pamjes së gruas. Një çift gjinjsh me formë dhe madhësi të rregullt, simetrikë dhe të shëndetshëm, ka rol të madh në sigurimin e një jete me vetëbesim dhe të lumtur te gratë. Te gratë që kanë lindur pa një ose dy gjinj, ose që nuk i kanë më pas traumës ose, më shpesh, pas operacionit të mastektomisë (heqja e indit të gjirit), kjo mungesë mund të shfaqet në mënyrë psikologjike dhe të krijojë vështirësi në zgjedhjen e veshjeve dhe në jetën seksuale. Te pacientët mund të zhvillohet ‘depresioni pas mastektomisë’. Me teknikat kirurgjikale në rritje dhe rezultatet e suksesshme, rindërtimi i indit të munguar të gjirit te gratë, pra rindërtimi i gjirit, po shton gjithnjë e më shumë kërkesën.
Kujt mund t’i bëhet rindërtimi i gjirit?
Çdo grua pa një ose dy gjinj, gjendja e përgjithshme shëndetësore e së cilës mund ta tolerojë operacionin, mund t’i bëhet rindërtimi i gjirit. Te shumica e madhe e pacientëve të mastektomisë nuk ka pengesë mjekësore për rindërtimin e gjirit. Pacientë të ndryshëm mund të kenë nevojë për metoda të ndryshme, të cilat mund të japin rezultate më të suksesshme.
Ndikimi i rindërtimit të gjirit në trajtimin e kancerit të gjirit
Rindërtimi i gjirit nuk ka një rrezik të njohur në lidhje me përsëritjen e kancerit të gjirit. Gjithashtu, radioterapia (trajtimi me rreze) ose kemoterapia (trajtimi me ilaçe) që do të bëhen në trajtim nuk preken nga rindërtimi i gjirit. Metodat e përdorura në ndjekjen e kancerit të gjirit mund të zbatohen edhe pas rindërtimit të gjirit. Megjithatë, te pacientët me rindërtim me protezë gjiri (silikon), për ndjekjen, në vend të mamografisë, ekzaminimi me MRG është më i përshtatshëm.
Rindërtimi i gjirit pas mastektomisë
Rindërtimi i hershëm: Rindërtimi i gjirit mund të bëhet pas mastektomisë, por edhe në të njëjtën kohë me mastektominë. Me rritjen e diagnostikimit të hershëm të kancerit të gjirit, zbatimi i ‘rindërtimit të menjëhershëm’ ka filluar të rritet. Opsioni i rindërtimit të menjëhershëm në të njëjtin operacion me mastektominë është më i suksesshëm për përshtatjen psikosociale të pacientes pas operacionit dhe e eliminon nevojën për një operacion të veçantë për rindërtimin. Rindërtimi i menjëhershëm mund të jetë më i lehtë për kirurgun, dhe rezultatet estetike janë më të mira. Disavantazhi është se operacioni i kancerit të gjirit dhe operacioni i rindërtimit së bashku zgjasin më gjatë dhe procesi i shërimit është më i gjatë.
Rindërtimi i vonuar: Me rekomandimin e kirurgut të përgjithshëm dhe onkologut, ose për shkak se pacientja nuk e kërkon, është tepër e dhjamosur, pi duhan, ka presion të lartë dhe nuk mund ta tolerojë operacionin e gjatë, rindërtimi i gjirit mund të shtyhet në një kohë më të vonshme pas mastektomisë. Në këtë rast disa pacientë mund të përqendrohen në trajtimin e sëmundjes kryesore që lidhet me gjirin. Me operacionin e kryer për kancerin e gjirit, mund të jetë më e përshtatshme përcaktimi i fazës së saktë të sëmundjes dhe, nëse nevojitet, planifikimi i radioterapisë. Në këtë rast, rindërtimi shtyhet për të shmangur efektet anësore të rrezatimit. Në vendin tonë, rindërtimi i gjirit zakonisht bëhet në këtë mënyrë, si ‘i vonuar’, në një datë më të vonshme.
Opsionet e rindërtimit të gjirit
Rindërtimi i gjirit kryhet me 2 metoda kryesore:
Protezat e gjirit
Rindërtimi autolog (me indin e vetë pacientes)
Protezat silikonike të gjirit: Mund të preferohen sepse operacioni është më i lehtë, janë një opsion rindërtimi relativisht i sigurt që nuk kërkon kohë të gjatë operacioni kirurgjik. Preferohen te pacientët që nuk e tolerojnë operacionin e gjatë ose që nuk duan që një pjesë tjetër e trupit të tyre të operohet. Disavantazhet e kësaj metode mund të renditen si: rreziku i rezultatit estetik jo të mirë, rreziku i infeksionit, rreziku i nekrozës së lëkurës, rreziku i formimit të kapsulës, lëvizja dhe asimetria. Ky rrezik është më i madh te pacientët që kanë bërë radioterapi.
Nëse nuk ka indin e duhur të vetë trupit të pacientes për rindërtimin e gjirit,
Nëse zona e indit të gjirit nuk ka cikatrikë të keqe ose nuk është e infektuar,
Nëse është bërë mastektomi profilaktike (mbrojtëse),
Nëse po bëhet rindërtimi i gjirit në të dy anët,
Nëse pacientja ka lejuar operacion tjetër të gjirit për të siguruar simetrinë,
Nëse nuk ka marrë radioterapi në gji ose në murin e kraharorit; është kandidate ideale për rindërtimin e gjirit me protezë silikoni.
Zgjeruesit e indit: Te disa pacientë, nëse nuk ka xhep nën lëkurë të mjaftueshëm për protezën e gjirit, mund të zbatohet zgjerues indi. Kjo është një metodë me faza. Zgjeruesi i indit nën lëkurë, i vendosur në zonën e gjirit, fryhet me tretësirë fiziologjike (SF) 10-15 ditë pas operacionit dhe me intervale 3-5 ditore, dhe kur krijohet xhepi i duhur, ky zgjerues me bazë silikoni hiqet dhe vendoset protezë silikoni gjiri me madhësinë e planifikuar. Disavantazhet e kësaj metode rindërtimi janë se është një kirurgji me 2 faza; fryrja në intervale kohore të ndryshme, që mund të zgjasë gjithsej 2-3 muaj, ndonjëherë mund të shkaktojë dhimbje të lehtë; formimi i kapsulës, rreziku i infeksionit, humbja e lëkurës dhe asimetria mund të shfaqen. Secila nga fazat kirurgjikale të metodës zgjat rreth 1 orë.
Implante të rregullueshme me dy lumen: Kur për rindërtimin e gjirit planifikohet zbatimi i protezës dhe nuk ka xhep të mjaftueshëm, dhe shmanget operacioni i dyfishtë, mund të përdoret protezë Becker. Kjo protezë është një zgjerues i përhershëm i indit. Brenda ka një hapësirë që mund të fryhet me tretësirë fiziologjike (SF), dhe në lumenin e jashtëm ka xhel silikoni; kjo protezë me dy lumen vendoset përgjithmonë. Pas operacionit, pjesa e brendshme fryhet me SF sipas madhësisë së dëshiruar dhe lihet në vend. Sipas dëshirës mund të bëhen rregullime; asimetria mund të parandalohet më lehtë.
Rindërtimi autolog i gjirit: Formimi i gjirit me lëkurë, dhjamë dhe inde muskulare të marra nga një pjesë tjetër e trupit të pacientes quhet rindërtim autolog. Ajo që dallon rindërtimin autolog të gjirit nga rindërtimi me protezë është, para së gjithash, pamja natyrale për shkak se është nga indi i vet, dhe mungesa e rreziqeve si mospranimi i protezës, infeksioni, formimi i kapsulës, humbja e lëkurës, nevoja për ndërrim. Për rindërtimin autolog ekzistojnë opsione të ndryshme. Flepët TRAM dhe DİEP të marrë nga zona e barkut, flepi latissimus dorsi i marrë nga zona e shpinës, flepi TUG i marrë nga kofshët, flepet gluteale të marra nga ijet, flepi Ruben’s fat pad i marrë nga zona anësore e belit janë më të rëndësishmit. Përdorimi i indeve të marra nga zona e barkut është opsioni më i përdorur i rindërtimit autolog të gjirit.
Flepi TRAM: TRAM (transvers rektus abdominis miokutan) flepi është një metodë në të cilën, në zonën nën kërthizë të barkut, lëkura, dhjami nën lëkurë dhe indi muskular merren si bllok nga muri i barkut dhe përdoren për rindërtimin e gjirit. Pas operacionit, në pjesën e poshtme të barkut mbetet një shenjë horizontale plage, më e gjatë se ajo e operacionit të cezarianës.
Ato që kërkojnë rindërtim autolog të gjirit,
Ato që nuk janë kandidate të mira për rindërtim me implant,
Ato që kanë inde të mjaftueshme në pjesën e poshtme të barkut,
Ato që nuk kanë kaluar më parë operacion të barkut (si abdominoplastika…),
Ato që më parë kanë pasur dështim të rindërtimit të gjirit me implant,
Ato që kërkojnë rindërtim në kohën e mastektomisë ose më vonë,
Ato me indeks të masës trupore jo më të madh se 30, pa tepricë shumë të madhe dhjami në pjesën e poshtme të barkut,
Ato që mund ta tolerojnë gjendjen e përgjithshme gjatë një anestezie të gjatë,
Ato që nuk pinë duhan,
Gratë pa sëmundjen e diabetit janë kandidate ideale për rindërtimin e gjirit me indin e barkut me këtë metodë.
Ky flep, i marrë nga indi sipërfaqësor i barkut, përdoret në rindërtimin e gjirit me teknika të ndryshme:
Flepi TRAM me pedikul: Indi i zonës së barkut dhe indi muskular nën të nuk ndahen plotësisht nga sipërfaqja e trupit; duke përdorur muskulin transvers rektus abdominis si një kërcell, krijohet një tunel nën lëkurë nga barku deri te gjiri, dhe indi i planifikuar për formimin e gjirit rrotullohet në zonën e caktuar dhe i jepet forma e gjirit. Zona e barkut nga e cila është marrë indi mbyllet me qepje të përshtatshme, si në operacionin e shtrëngimit të barkut, dhe kërthiza rikrijohet (duke ndryshuar vendin e saj). Te disa pacientë, heqja e indit të tepërt të barkut është gjithashtu një avantazh estetik. Kjo metodë, që është një opsion shumë natyral i rindërtimit të gjirit, kërkon kujdes te pacientët obezë, pirës të duhanit dhe diabetikë. Probleme të shërimit të plagës, probleme të furnizimit të flepit me gjak, humbja e flepit, nekroza dhjamore dhe herniacionet e zonës së barkut janë komplikacione që mund të shfaqen. Për të parandaluar herniacionin, gjatë mbylljes së zonës së barkut përdoret një material sintetik i quajtur mesh për të përforcuar zonën nga është marrë indi muskular.
Metoda delay dhe supercharge: Për të forcuar furnizimin me gjak të njërës enë të flepit TRAM, që ka dy enë furnizuese, ndonjëherë para operacionit kryesor, me një operacion të shkurtër një nga enët ndahet nga indi. Me këtë metodë, e quajtur vonesë (delay), synohet që flepi TRAM që do të rrotullohet të jetë më i shëndetshëm dhe më i qëndrueshëm. Ndonjëherë, kur indi i flepit TRAM rrotullohet në zonën ku do të formohet gjiri, një nga enët furnizuese të indit lidhet me enët e zonës marrëse me teknika mikrokirurgjie. Në këtë metodë të quajtur ‘supercharge’, duke ngarkuar më shumë indin, qëndrueshmëria e tij forcohet. Kështu synohet që qarkullimi i gjakut të indit të jetë më i shëndetshëm.
Flepi i lirë TRAM: Ndarja e plotë e indit TRAM nga muri i barkut bashkë me enët e tij furnizuese me metoda mikrokirurgjie, dhe formimi i gjirit me rilidhjen e enëve me enët e zonës ku do të formohet gjiri me metoda mikrokirurgjie, pra formimi i gjirit. Në këtë metodë, që kërkon teknika më të avancuara krahasuar me metodën me pedikul, kur kryhet siç duhet, rreziku i humbjes së indit dhe probleme të murit të barkut janë më pak të shpeshta. Nëse ka probleme me bllokimin e enëve, ekziston edhe rreziku i humbjes së gjithë indit.
Flepi DİEP: Enët kryesore që furnizojnë indin e barkut të planifikuar për formimin e gjirit janë enët e thella epigastrike inferiore. Këto enë hyjnë në indin muskular dhe japin degë enësh të quajtura perforatorë, që shtrihen vertikalisht drejt lëkurës. Në teknikën DİEP, me mikrokirurgji gjendet një nga këto enë dhe indi përdoret, duke dëmtuar sa më pak muskulin e murit të barkut, dhe transferohet në zonën marrëse ku formohet gjiri me teknika mikrokirurgjie. Avantazhi më i rëndësishëm i kësaj metode është se shkakton sa më pak probleme në zonën e barkut dhe rreziku i herniacionit minimizohet.
Inde të tjera të përdorura për rindërtimin e gjirit
Muskuli latissimus dorsi që ndodhet në zonën e shpinës mund të përdoret i vetëm ose bashkë me pak inde lëkure për formimin e gjirit. Kjo metodë, edhe pse te shumica e grave krijon mbulesë të mjaftueshme të indit, nuk mund të japë plotësinë dhe lakimin që do të krijojnë pamjen e gjirit. Te disa pacientë mund të përdoret gjatë mastektomisë për mbylljen e hapësirës në zonën e gjirit, ndërsa ndonjëherë, kur përdoret bashkë me protezën silikonike të gjirit, mund të përdoret për të krijuar madhësinë dhe lakimin e mjaftueshëm të gjirit. Disavantazhi i metodës është se lë një shenjë në zonën e shpinës që është e vështirë të kamuflohet, dhe mund të ketë probleme të shërimit të plagës. Kur indet e barkut dhe të shpinës nuk mund të përdoren, nga zona e ijeve mund të përdoren ‘flepet gluteale’, nga zona anësore e belit ‘indi dhjamor i Ruben’s’, nga pjesa e brendshme e kofshës ‘flepi transvers i sipërm gracilis’ si flep i lirë me teknika mikrokirurgjie për rindërtimin e gjirit. Gjithashtu, te disa pacientë mund të përdoren inde që ndodhen afër indit të gjirit për rindërtimin e pjesshëm të gjirit.
Procesi i shërimit pas rindërtimit të gjirit
Rindërtimet e gjirit të kryera me anestezi të përgjithshme mund të zgjasin 1-2 orë kur përdoret protezë gjiri, dhe 4-10 orë kur përdoret indi i vetë pacientes, sipas teknikës. Kur përdoret protezë gjiri, qëndrimi në spital është 1-3 ditë, ndërsa te rindërtimi autolog me flepe inde qëndrimi në spital është 4-7 ditë. Brenda indit të gjirit të krijuar dhe në zonën ku është marrë indi autolog i pacientes, ka pajisje me bazë silikoni të quajtura ‘dren’, të formës së një bombe dore me tub, që parandalojnë grumbullimin e lëngjeve dhe gjakut në zonën e operacionit. Kur grumbullimi i lëngjeve dhe gjakut zvogëlohet, drenat hiqen pas 1-4 ditësh. Heqja është një procedurë e thjeshtë, e ngjashme me një pansuman, pa dhimbje dhe e kryer në këmbë. Pas heqjes së drenave, pacienti mund të bëjë banjë. Pansumanet vazhdojnë për një kohë. Me protezat silikonike, kthimi në jetën e përditshme ndodh brenda disa ditësh; megjithatë, pas rindërtimit autolog të gjirit, rikuperimi i ndjeshmërisë dhe tensionit të zonës së barkut (nëse është përdorur inde barku) mund të zgjasë deri në 1 javë. Pas 1 jave, pacienti mund të kryejë vetë pjesën më të madhe të punëve të tij, por për 4-8 javë duhet të shmangë ngritjen e rëndë, ushtrimet, marrëdhëniet seksuale, drejtimin e automjetit etj. Duhet të mbrohet nga gjendjet që rrisin presionin brenda barkut, si kollitja, shtypja gjatë defekimit, kapsllëku dhe marrëdhëniet seksuale. Në afat të gjatë, të gjitha dhimbjet dhe shqetësimet nga operacionet zhduken. Çdo ditë plagët përmirësohen edhe më shumë dhe shenjat zbehen. Prania e indit të gjirit i jep pacientes që kalon këtë proces ndjenjën e plotësisë, si dhe lumturinë dhe besimin për të dalë jashtë kuadrit të sëmundjes së kancerit.
Operacione të tjera pas rindërtimit
Operacionet e rindërtimit të gjirit janë operacione që kryhen në disa seanca. Pas rindërtimit të gjirit, për të siguruar simetrinë në të dy anët, mund të jetë e përshtatshme të kryhen edhe operacione të ndryshme, si rishikimi i flepit, rregullimi i gjirit tjetër, zvogëlimi i gjirit, vendosja e protezës silikonike. Qoftë me protezë gjiri, qoftë me indin e vet, gjiri pa thithkën dhe areolën nuk ka pamjen e plotë të gjirit. Sipas dëshirës së pacientes, është e mundur të formohen thithka dhe areola me metoda të ndryshme. Thithka mund të formohet nën anestezi lokale ose të përgjithshme me metoda të ndryshme. Disa pacientë, meqenëse formimi i thithkës nuk është shumë i domosdoshëm, e konsiderojnë të mjaftueshëm gjirin e shëndetshëm me madhësi dhe formë të mjaftueshme që mbush sutjenin, dhe nuk e kërkojnë formimin e thithkës.
