Metodat e trajtimit të thyerjes së ijës

Thyerja e ijës

Thyerja e ijës është një lëndim i rëndë, frekuenca e të cilit rritet me moshën dhe që mund të shkaktojë komplikime që kërcënojnë jetën. Me avancimin e moshës, zhvillohen dobësime në strukturën e kockës, me fjalë të tjera rritet zhvillimi i osteoporozës dhe me këtë rritet rreziku i thyerjes së ijës. Ilaçet e përdorura, shikimi i dobët dhe problemet e ekuilibrit rrisin mundësinë e rënies te personat e moshuar. Pas një rënieje, përjetimi i një problemi të thyerjes së ijës është një situatë e shpeshtë dhe e rrezikshme, sidomos për individët e moshuar. Thyerja e ijës është zakonisht një thyerje që kërkon riparim kirurgjik dhe fizioterapi. Duke ndërmarrë masa për të ruajtur densitetin e kockës dhe për të parandaluar rënien, mund të merren masa kundër thyerjes së ijës.

Çfarë është thyerja e ijës?

Gjendja e thyerjes së çdo pjese të kockës së ijës quhet thyerje e ijës. Thyerja e ijës zakonisht ndodh si rezultat i thyerjes së pjesës së sipërme të femurit (kockës së kofshës). Thyerja e ijës, që është më e shpeshtë te personat e moshuar, shkakton dhimbje të forta, para së gjithash, dhe shenja të rënda. Nëse mosha e pacientit e lejon, thyerja e ijës është një thyerje që kërkon operacion urgjent. Metodat e përdorura gjatë ndërhyrjeve kirurgjikale mund të ndryshojnë sipas zonës ku ka ndodhur thyerja.

Thyerjet e ijës kanë lloje të ndryshme dhe mund të zhvillohen në zona të ndryshme. Në pjesën e sipërme të femurit, një emër tjetër i kockës së kofshës, mund të ndodhin thyerje në zona të ndryshme. Llojet më të zakonshme të thyerjes së ijës përfshijnë thyerjen e qafës së femurit dhe thyerjen intertrokanterike. Në thyerjen e qafës së femurit thyhet zona e kockës menjëherë nën kokën e femurit. Nëse thyerja ndodh në zonën intertrokanterike, thyerja shfaqet midis qafës së femurit dhe pjesës së drejtë e të gjatë të femurit.

Nëse ndodh një thyerje e ijës, kjo gjendje duhet të raportohet menjëherë te një institucion shëndetësor, pa vonesë. Për të mos u përkeqësuar gjendja gjatë transportit në spital, rekomandohet që individët të çohen në spital me ambulancë dhe me një ekip profesionist. Hisar Hospital Intercontinental punon me shumë mjekë të specializuar në fushën e thyerjes së ijës. Në këtë situatë që kërkon ndërhyrje urgjente, pacientët mund të marrin mbështetje profesionale në spitalet Hisar.

Shkaqet dhe faktorët e rrezikut të thyerjes së ijës

Thyerja e ijës është një nga problemet që mund të hasen në çdo periudhë të jetës. Por, sipas grupmoshës, faktorët e rrezikut që mund të shkaktojnë thyerjen e ijës mund të ndryshojnë. Nëse merret një goditje e rëndë, si një aksident me makinë, thyerja e ijës mund të ndodhë te individë të çdo moshe. Te të moshuarit, thyerja e ijës mund të zhvillohet edhe si pasojë e rënies nga lartësia e të qenit në këmbë. Te individët me kockë që shkërmoqet në masë të madhe, thyerja e ijës mund të ndodhë edhe nga një përkulje e vogël gjatë qëndrimit në këmbë mbi këmbë.

Gjendjet mjekësore që mund të shkaktojnë thyerjen e ijës mund të renditen si më poshtë.

Osteoporoza: E njohur ndër njerëz edhe si shkërmoqje e kockave, kjo sëmundje shkakton dobësimin e kockave dhe rritjen e mundësisë së thyerjes.

Problemet e tiroides: Gjendja e hipertiroidizmit, e quajtur në mjekësi hipertiroidi, që përshkruan funksionimin më intensiv të gjëndrës tiroide sesa normalisht, mund të çojë në kocka të brishta.

Çrregullimet e zorrëve: Për shkak të çrregullimeve të zorrëve që do të ulin thithjen e vitaminës D dhe kalciumit, kockat mund të dobësohen dhe kjo gjendje mund të sjellë me vete thyerjen e ijës.

Problemet që lidhen me ekuilibrin: Sëmundje si sëmundja e Parkinsonit, goditja cerebrale dhe neuropatia periferike mund të rrisin rrezikun e rënies.

Faktorët e tjerë që mund të shkaktojnë thyerjen e ijës përfshijnë: kortizonet e përdorura për periudha të gjata, ilaçet që mund të shkaktojnë marramendje, ilaçet për gjumë dhe qetësuesit. Mosmarrja e sasisë së mjaftueshme të kalciumit dhe vitaminës D që nga fëmijëria dhe adoleshenca, si dhe mungesa e vazhdueshme e këtyre vitaminave dhe mineraleve, mund të ulin masën e kockave. Gabimet ushqimore në rininë mund të çojnë në humbje kocke në vitet në vijim dhe të rrisin rrezikun e zhvillimit të thyerjes së ijës. Ngjashëm me problemet ushqimore, një jetë joaktive mund të shkaktojë dobësimin e kockave dhe muskujve, duke rritur mundësinë e rënies dhe thyerjes.

Individët me faktorë rreziku për thyerjen e ijës duhet të jenë të ndërgjegjshëm për këtë dhe të bëjnë ndryshime në mënyrën e jetesës për ta parandaluar atë. Personat e interesuar mund t’i drejtohen Hisar Hospital Intercontinental për të marrë informacion mbi llojin e masave që duhet të marrin për të parandaluar thyerjen e ijës.

Shenjat dhe metodat e diagnostikimit të thyerjes së ijës

Kur zhvillohet thyerja e ijës, shenjat që shfaqen janë simptoma të rënda që mund të vërehen. Këto simptoma janë si vijon.

Pamundësia për t’u ngritur nga vendi ku ka rënë ose për të ecur

Dhimbje e fortë në ije dhe në ingjinal

Pamundësia për t’i vënë peshë këmbës në anën e ijës së lënduar

Zhvillimi i ënjtjes dhe i njollave vjollcë në zonën e ijës dhe përreth saj

Këmba në anën e ijës së lënduar të duket më e shkurtër

Këmba në anën e ijës së lënduar të rrotullohet nga jashtë

Nëse ka të paktën një nga shenjat e thyerjes së ijës, duhet të drejtoheni te institucioni shëndetësor më i afërt. Duhet kryer ekzaminimet e nevojshme për të përcaktuar nëse ka thyerje të ijës dhe duhet realizuar ndërhyrjet që kërkohen. Në rast dyshimi për thyerje të ijës, së pari mjeku kryen ekzaminimin fizik. Mjeku kontrollon kufizimin e lëvizjes, ënjtjen në zonë dhe nëse ka ndryshime në pozicionin e këmbës. Pas ekzaminimeve të nevojshme, kur thyerja e ijës përcaktohet qartë, bëhet radiografi dhe skanim me tomografi të kompjuterizuar. Me imazhet që do të merren mund të vihet diagnoza e thyerjes së ijës.

Cilat janë mundësitë e trajtimit të thyerjes së ijës?

Trajtimi i thyerjes së ijës varet nga mosha e pacientit, gjendja e përgjithshme shëndetësore dhe lloji i lëndimit. Shumica e thyerjeve të ijës janë thyerje që kërkojnë operacion brenda një ose dy ditëve pas ndodhjes. Por te disa persona, për shkak të moshës dhe problemeve të tjera shëndetësore, mund të mos bëhet operacion. Pas ekzaminimeve të kryera për thyerjen e ijës, mjeku vendos metodën e trajtimit ideale për pacientin. Në këtë pikë, trajtimet ndryshojnë si më poshtë.

Ndërhyrjet kirurgjikale: Shumica e thyerjeve të ijës kërkojnë ndërhyrje kirurgjikale. Ekzistojnë teknika të ndryshme operacioni për thyerjen e ijës, dhe gjatë operacioneve mund të përdoren vida metalike, gozhda ose pllaka për të fiksuar dhe mbajtur kockat në vend. Kështu, duke siguruar imobilizimin me atele, realizohet trajtimi konservativ.

Proteza e ijës: Në varësi të formës së lëndimit, mund të kërkohet protezë e pjesshme ose e plotë e ijës. Pas operacionit të protezës së ijës, është e domosdoshme të merret fizioterapi në një qendër rehabilitimi.

Fizioterapia: Gjatë seancave të fizioterapisë, fizioterapisti realizon seanca fizioterapie me qëllim që pacienti të rifitojë lëvizshmërinë, elasticitetin dhe forcën. Sidomos pas operacionit të protezës së ijës, duhet bërë ushtrime të veçanta në shoqërim të fizioterapistit.

Ilaçet: Në trajtimin e thyerjes së ijës nevojiten si ilaçe pa recetë ashtu edhe ilaçe me recetë. Së pari përdoren ilaçe kundër dhimbjes për të zvogëluar simptomën e dhimbjes. Ilaçet që janë efektive si në menaxhimin e dhimbjes ashtu edhe në zvogëlimin e inflamacionit në zonë mund ta mbështesin edhe procesin pas operacionit.

Rikuperimi dhe rehabilitimi pas operacionit të thyerjes së ijës

Pas operacionit të thyerjes së ijës, pacientët zakonisht qëndrojnë në spital nga 4 deri në 7 ditë. Gjatë kësaj periudhe, mjeku përshkruan ilaçe të ndryshme kundër dhimbjes për të siguruar menaxhimin e dhimbjes. Që nga qëndrimi në spital, fillon procesi i fizioterapisë për të mbështetur kockën dhe forcën e muskujve. Gjatë 6 javëve të para ndiqet një program intensiv fizioterapie, dhe pacientët kanë nevojë për mbështetje kur kryejnë aktivitetet e përditshme. Gjatë këtij procesi, rikuperimi duhet realizuar me lëvizje të ngadalta dhe të kontrolluara. Të shkosh kundër udhëzimeve të mjekëve dhe të fillosh ushtrime të rënda mund ta ndikojë negativisht shëndetin e ijës ekzistuese. Me zhvillimin e aftësisë për të ecur pas operacionit, programi i fizioterapisë mund të përditësohet. Por gjatë 3 muajve të parë pas operacionit, fizioterapia zakonisht zbatohet rregullisht.

Pasojat afatgjata të thyerjes së ijës dhe ndikimi në mënyrën e jetesës

Një individ që ka pasur thyerje të ijës duhet të sillet më me kujdes gjatë pjesës tjetër të jetës së tij. Thyerjet e ijës kanë potencialin të përsëriten. Nëse kryhet një operacion profesional, ky rrezik mund të minimizohet. Nëse përdoret protezë gjatë operacionit, qëndrueshmëria e protezës ndryshon midis 10 dhe 20 vjet. Sipas mënyrës së jetesës së Aslanit, kjo periudhë mund të zgjatet. Pacientët kanë nevojë për rehabilitim fizik për të arritur aftësinë për të kryer aktivitetet e tyre të përditshme që kishin para thyerjes. Zakonisht rekomandohet të merret fizioterapi për 3 muajt pas operacionit. Kështu, cilësia e jetës së pacientit mund të rritet. Kthimi në aktivitetet normale pas operacionit mbështetet në një periudhë rreth 6 javore. Gjatë kësaj periudhe, pacientët mund të kenë nevojë për mbështetje nga jashtë për aktivitetet e tyre ditore. Në fund të javës së gjashtë, ata mund të fillojnë të fitojnë pavarësi dhe të plotësojnë vetë nevojat e tyre ditore.

Thyerja e ijës është një problem serioz shëndetësor. Nëse bëhet operacion, ai duhet kryer nga një kirurg ortoped i specializuar në fushën e operacionit. Kirurgët ortopedë që shërbejnë brenda Hisar Hospital Intercontinental tregojnë një qasje profesionale me qëllim që pacientët të kthehen në jetën e tyre të mëparshme.

Pyetje të bëra shpesh

Operacioni i thyerjes së ijës kryhet nën anestezi të përgjithshme. Kështu pacienti nuk përjeton asnjë dhimbje ose sh pikëllim gjatë operacionit. Gjatë operacionit, bëhet një prerje në zonën e ijës. Madhësia e prerjes mund të ndryshojë edhe sipas madhësisë së thyerjes. Sipas strukturës së thyerjes, kur është e nevojshme, realizohet drejtimi i kockës me vida, pllaka, proteza ose gozhda. Pas punës mbi kockën, prerja mbyllet dhe operacioni përfundon. Qëndrimi në spital pas operacionit të thyerjes së ijës ndryshon sipas gjendjes shëndetësore të pacientit. Zakonisht pacientët qëndrojnë në spital nga 4 deri në 7 ditë pas operacionit. Për të kontrolluar dhimbjen pas operacionit të thyerjes së ijës, mjeku përshkruan ilaçe të ndryshme kundër dhimbjes. Në trajtimin me ilaçe përdoren zakonisht së bashku ilaçe që zvogëlojnë ënjtjen dhe anestezikë lokalë që dehin zonën e operacionit. Te disa pacientë mund të aplikohen edhe trajtime me ilaçe për parandalimin e mpiksjes së gjakut. Pas operacionit të thyerjes së ijës, pacientët hyjnë për një kohë në procesin e rehabilitimit. Brenda këtij procesi, me zbatimin e programeve të fizioterapisë synohet forcimi i muskujve, rritja e amplitudës së lëvizjes dhe rifitimi i aftësive për të ecur. Ecuria e procesit të rehabilitimit përcaktohet në përputhje të drejtpërdrejtë me gjendjen e rikuperimit të pacientit dhe rritjen e aftësisë së lëvizjes. Por zakonisht pas operacionit të thyerjes së ijës, pacientët i nënshtrohen një procesi serioz rehabilitimi gjatë muajit të parë. Pas operacionit të thyerjes së ijës, pacientët në fillim kanë një aftësi lëvizjeje shumë të kufizuar. Me seancat e fizioterapisë që do të bëhen synohet forcimi i muskujve dhe kockave dhe sigurimi i lëvizshmërisë së tyre. Zakonisht pacientët mund të fillojnë të bëjnë aktivitete të lehta ditore brenda 6 javëve pas operacionit. Duhet të tregohet kujdes në rritjen e intensitetit të aktiviteteve dhe duhet ndjekur udhëzimet e mjekut. Mënyra se si ndikohet cilësia e jetës varet gjithashtu nga mosha në të cilën ka ndodhur thyerja e ijës dhe nga gjendja shëndetësore e pacientit. Por sidomos gjatë 6 javëve të para, pacientët kanë nevojë për mbështetje për kujdesin e tyre personal dhe aktivitetet e përditshme. Gjatë aktiviteteve të përditshme dhe lëvizjes së pacientëve mund t’u vendosen kufizime dhe kufijtë. Pas operacionit të thyerjes së ijës, pacientët vërejnë rënie si në përdorimin e automjetit ashtu edhe në aktivitetet fizike, krahasuar me standardet e tyre para operacionit. Mund të merren masa të ndryshme për të zvogëluar rrezikun e thyerjes së ijës. Së pari, individët mund të rrisin forcën e muskujve dhe të parandalojnë humbjen e kockave me ushtrimet që do të bëjnë duke pasur një jetë aktive. Me ushqim të duhur dhe marrje të mjaftueshme të vitaminës D dhe kalciumit, ata mund të forcojnë kockat. Me kontrollet e rregullta mjekësore që do të bëhen, densiteti i kockës mund të monitorohet nga afër dhe, nëse vihet diagnoza e një fillimi osteoporoze, mund të përdoren ilaçe të ndryshme që ngadalësojnë humbjen e kockës dhe forcojnë kockat. Pacientët duhet të mbajnë peshë të shëndetshme dhe rekomandohet të shmangin duhanin dhe konsumin e alkoolit. Personat me thyerje të ijës duhet t’i drejtohen menjëherë një institucioni shëndetësor, pa e injoruar këtë problem. Nëse kryhet operacion, duhet ndjekur me përpikmëri kujdesin e nevojshëm pas operacionit. Gjatë procesit të rikuperimit duhet marrë mbështetja e nevojshme e fizioterapisë dhe trajtimi me ilaçe nuk duhet ndërprerë. Në përputhje me udhëzimet e mjekut, duhet shtuar ushtrime dhe të punohet për rifitimin e forcës së muskujve dhe kockave të zonës.