Onkologjia Gjinekologjike

Onkologjia gjinekologjike është një fushë e specializuar e mjekësisë që përqendrohet te të gjitha kanceret që lidhen me organet riprodhuese femërore, përfshirë kancerin e mitrës, kancerin e qafës së mitrës, kancerin e vezoreve, kancerin vaginal dhe kancerin e vulvës, si dhe te trajtimi i tyre. Kur diagnostikohet kanceri, ekzistojnë shumë mundësi trajtimi. Ka metoda efektive trajtimi si kirurgjia, kimioterapia dhe radioterapia.

Çfarë është onkologjia gjinekologjike?

Onkologjia gjinekologjike merret me diagnostikimin dhe trajtimin e kancereve të sistemit riprodhues femëror. Të gjitha gratë janë në rrezik për kancer gjinekologjik dhe ky rrezik rritet me moshën. Për këtë arsye, onkologjia gjinekologjike, e cila përqendrohet në parandalimin, diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve që prekin sistemin riprodhues femëror, është jashtëzakonisht e rëndësishme. Për një trajtim efektiv, diagnostikimi i hershëm i sëmundjeve ka rëndësi të madhe.

Mjekët e trajnuar posaçërisht që diagnostikojnë, trajtojnë dhe ndjekin llojet e kancerit që shfaqen në organet gjenitale femërore dhe lezionet e tyre prekanceroze quhen onkologë gjinekologë. Vizitat e rregullta te një onkolog gjinekolog janë të rëndësishme për diagnostikimin e hershëm, që është mënyra më e mirë për të ulur rrezikun e komplikimeve serioze shëndetësore.

Cilat janë simptomat e kancerit gjinekologjik?

Nga pesë llojet kryesore të kancerit gjinekologjik – kanceri i qafës së mitrës, kanceri i vezoreve, kanceri i mitrës, kanceri i vulvës dhe kanceri vaginal – vetëm kanceri i qafës së mitrës mund të zbulohet përmes testeve të depistimit. Për diagnostikimin e llojeve të tjera të kancerit, duhet të njihni simptomat dhe t’ua raportoni mjekëve specialistë. Simptomat që lidhen me secilin kancer gjinekologjik mund të ndryshojnë. Megjithatë, disa nga simptomat e zakonshme që duhen ditur janë:

• Rrjedhje ose gjakderdhje vaginale jonormale

• Humbje e papritur në peshë

• Urinim i shpeshtë

• Ënjtje e këmbëve

• Humbje e oreksit dhe ndjesi e vazhdueshme ngopjeje

• Dhimbje në zonën e legenit ose të barkut

• Lodhje e vazhdueshme

• Fryrje e barkut

• Të përziera të zgjatura

• Djegie ose kruarje e vulvës (pjesa e jashtme e organeve gjenitale femërore)

Prania e këtyre simptomave nuk do të thotë se keni kancer. Megjithatë, nëse zgjasin dy javë ose më shumë, mund të caktoni sa më shpejt një takim me një gjinekolog për të vlerësuar gjendjen tuaj.

Cilat janë shkaqet e kancerit gjinekologjik?

Çdo lloj kanceri ka faktorët e vet të rrezikut dhe shkaqet e veta. Disa nga këta faktorë që shkaktojnë kancer janë nën kontrollin tuaj, ndërsa të tjerë jo.

Shkaqe të kancerit gjinekologjik që mund t’i menaxhoni:

• Probleme shëndetësore si diabeti dhe hipertensioni

• Infeksioni me HIV ose SIDA

• Obeziteti

• Pirja e duhanit

• Infeksioni me HPV

• Mosbërja e kontrolleve të rregullta gjinekologjike

Shkaqe të kancerit gjinekologjik që nuk mund t’i ndryshoni:

• Mosha

• Sindroma e vezoreve polikistike

• Infertiliteti

• Historia familjare e kancerit

• Ekspozimi ndaj ilaçit dietilstilbestrol gjatë jetës intrauterine

• Probleme menstruale si fillimi i menstruacioneve para moshës 12 vjeç ose hyrja në menopauzë pas moshës 50 vjeç

Cilat janë faktorët e rrezikut për kancerin gjinekologjik?

Faktorët që rrisin mundësinë për t’u prekur nga një sëmundje quhen faktorë rreziku. Çdo kancer ka faktorë të ndryshëm rreziku. Për shembull, pirja e duhanit është faktor rreziku për shumicën e kancereve. Megjithatë, prania e këtyre faktorëve nuk do të thotë se do të sëmureni.

Faktorët e rrezikut për kancerin e qafës së mitrës

Dihet se virusi i papilomës njerëzore (HPV) ndikon në rrezikun e kancerit të qafës së mitrës. HPV, që transmetohet seksualisht, është një infeksion i zakonshëm. Te pacientet e diagnostikuara me HPV me rrezik të lartë, pirja e duhanit dhe përdorimi afatgjatë i pilulave kontraceptive mund të rrisin rrezikun e kancerit të qafës së mitrës.

Kanceri i qafës së mitrës mund të zhvillohet edhe si pasojë e ekspozimit ndaj ilaçit dietilstilbestrol (DES). Ky ilaç është një formë sintetike e estrogjenit që u përshkruhej grave shtatzëna midis viteve 1940 dhe 1971. Nëse keni qenë e ekspozuar ndaj këtij ilaçi në barkun e nënës, mund të konsultoheni me mjekun tuaj për rrezikun e kancerit të qafës së mitrës.

Faktorët e rrezikut për kancerin e vezoreve

Shumë gra mund të preken nga kanceri i vezoreve pa qenë në rrezik të lartë. Megjithatë, gjendjet e mëposhtme mund të rrisin rrezikun e kancerit të vezoreve:

• Predispozita gjenetike

• Historia familjare e kancerit të gjirit ose të vezoreve

• Rritja e moshës

• Obeziteti

• Mungesa e shtatzënive të mëparshme

• Terapia zëvendësuese hormonale pas menopauzës

Faktorët e rrezikut për kancerin e mitrës

Faktorët e mëposhtëm mund të rrisin rrezikun e zhvillimit të kancerit të mitrës:

• Mosha: Kanceri i mitrës shfaqet shpesh pas moshës 50 vjeç.

• Gjenetika: Te pacientet me histori familjare të kancerit të zorrës së trashë ose të kancereve të tjera, rreziku i kancerit të mitrës është i lartë.

• Diabeti i tipit 2: Te pacientet me diabet të tipit 2, i cili shpesh lidhet me mbipeshën, rreziku i kancerit të mitrës mund të rritet.

• Kancere të tjera: Personat që kanë kaluar kancer të zorrës së trashë, kancer të gjirit ose kancer të vezoreve kanë rrezik më të lartë për kancer të mitrës.

• Radioterapia: Radioterapia e kryer më parë në zonën e legenit për një kancer tjetër rrit rrezikun e kancerit të mitrës.

Faktorët e rrezikut për kancerin vaginal

Kanceri vaginal shkaktohet më shpesh nga virusi HPV. Faktorë të tjerë rreziku për kancerin vaginal janë:

• Mosha mbi 60 vjeç

• Histori e kancerit të mitrës ose të qafës së mitrës

• Pirja e duhanit

• Ekspozimi ndaj ilaçit DES në barkun e nënës

Faktorët e rrezikut për kancerin e vulvës

Ashtu si në disa lloje të tjera kanceri, një faktor i rëndësishëm rreziku për kancerin e vulvës është virusi HPV. Te personat me HPV, pirja e duhanit e rrit edhe më shumë rrezikun e kancerit.

Një faktor tjetër që mund të shkaktojë kancer të vulvës është likeni sklerotik. Likeni sklerotik është një sëmundje e rrallë autoimune që shkakton hollimin e vulvës. Simptoma më e zakonshme e tij është kruarja.

Cilat janë simptomat e kancerit të mitrës në moshë të re?

Kanceri i mitrës shfaqet kryesisht pas menopauzës dhe shumica e pacienteve janë midis 50 dhe 60 vjeç. Megjithatë, ndonëse rrallë, kanceri i mitrës mund të shfaqet edhe te pacientet e reja. Te gratë e reja ekziston një lidhje e fortë midis obezitetit dhe zhvillimit të kancerit të mitrës.

Një nga simptomat kryesore të kancerit të mitrës në moshë të re është gjakderdhja jonormale e mitrës. Gjakderdhja midis menstruacioneve, menstruacionet që zgjasin më shumë se duhet ose gjakderdhja e tepërt konsiderohen gjendje jonormale.

Dhimbja në zonën e legenit është një tjetër simptomë që shihet te pacientet që zhvillojnë kancer të mitrës në moshë të re.

Dhimbja pas marrëdhënies seksuale, çrregullimet e urinimit dhe rrjedhjet vaginale jonormale janë gjithashtu simptoma që mund të shihen te personat që preken nga kanceri i mitrës në moshë të re.

Nëse keni vënë re një ose më shumë simptoma të kancerit të mitrës në moshë të re, mos i injoroni dhe kontaktoni sa më shpejt një specialist.

Si kryhen diagnostikimi dhe trajtimi në onkologjinë gjinekologjike?

Në varësi të historisë familjare, historisë mjekësore dhe simptomave të pacientes, kanceri gjinekologjik mund të diagnostikohet në mënyra të ndryshme. Te pacientet e diagnostikuara me kancer gjinekologjik, plani i trajtimit mund të ndryshojë sipas shumë faktorëve, si lloji i kancerit, sa është përhapur dhe nëse pacientja është në moshë riprodhuese.

Diagnostikimi në onkologjinë gjinekologjike

Në onkologjinë gjinekologjike, diagnoza vendoset përmes testeve të ndryshme diagnostikuese. Pas ekzaminimit fizik, mjeku juaj përcakton se cilat teste diagnostikuese janë të nevojshme. Testet diagnostikuese janë:

• Analizat e gjakut: Ekzistojnë analiza të posaçme gjaku që tregojnë shënuesit tumoralë dhe përbërës të tjerë të gjakut për të përcaktuar praninë e kancerit. Duke u bazuar te rezultatet, mjeku juaj mund të planifikojë hapat e mëtejshëm të diagnostikimit.

• Testi Pap smear: Këto teste zakonisht kryhen gjatë kontrolleve rutinë gjinekologjike. Edhe nëse nuk ka asnjë shenjë kanceri, merren qeliza nga sipërfaqja e qafës së mitrës dhe dërgohen për analizë. Ky test është një mënyrë efektive për të zbuluar anomalitë qelizore përpara se të shndërrohen në kancer.

• Ekzaminimet imazherike: Janë teste që krijojnë imazhe të indeve në legen dhe bark për të vizualizuar çdo tumor. Ekografia, rezonanca magnetike (MRI), radiografitë, tomografia me emetim pozitronesh (PET) dhe tomografia e kompjuterizuar (CT) janë ekzaminimet imazherike më të përdorura. Kryhet gjithashtu histeroskopia (H/S; përdoret për të parë brendësinë e mitrës, për të marrë biopsi nën kontroll pamor, për të hequr ngjitjet dhe aderencat, si dhe për trajtim).

• Radiografia e mitrës (HSG): Është një tjetër metodë diagnostikuese për të parë zgavrën e mitrës. Është një procedurë me rreze X që përdoret për të vizualizuar mitrën dhe tubat e Fallopit. Me të mund të shihet nëse mitra ka madhësi dhe formë normale.

• Biopsia: Marrja e një cope të vogël nga indi i dyshuar si kanceror për ta ekzaminuar në laborator. Biopsia është një procedurë e nevojshme për të konfirmuar diagnozën e kancerit gjinekologjik.

Trajtimi i kancerit gjinekologjik

Mundësitë e trajtimit përfshijnë kirurgjinë, trajtimin me ilaçe, kimioterapinë dhe radioterapinë. Në përgjithësi, për rastet e avancuara, kirurgjia është mundësia më e mirë. Për pacientet me kancer të qafës së mitrës, të mitrës dhe të vezoreve, histerektomia (heqja e mitrës) është një mundësi trajtimi shumë e zakonshme. Mundësitë e trajtimit pa operacion janë:

• Kimioterapia: Përdoren kombinime të posaçme ilaçesh për të ngadalësuar ose ndalur kancerin. Këto ilaçe jepen në rrugë intravenoze ose mund të merren nga goja në formë tabletash.

• Radioterapia: Është përdorimi i rrezeve me energji të lartë për të shkatërruar qelizat kanceroze. Nëse pacientja nuk mund të operohet, mjeku mund të rekomandojë radioterapinë. Një mundësi radioterapie që duhet marrë parasysh për efektivitetin e saj është “brakiterapia”. Në varësi të stadit të tumorit, brakiterapia mund të aplikohet me dy teknika. Njëra prej tyre është vendosja në vaginë e një pajisjeje që përmban një burim rrezatimi. Teknika tjetër, që përdoret në rastet e tumoreve më të mëdha, është vendosja e disa gjilpërave në tumor së bashku me burimin e rrezatimit. Sipas një studimi, pacientet në trajtimin e të cilave u shtua brakiterapia jetuan më gjatë [16]. Përshtypjet e pacienteve me kancer të qafës së mitrës që kanë marrë trajtim me brakiterapi dëshmojnë efektivitetin dhe cilësinë e trajtimit [15].

Pyetje të shpeshta:

Ku ndihet dhimbja e kancerit të qafës së mitrës?

Dhimbjet në legen, në pjesën e poshtme të shpinës dhe në pjesën e poshtme të barkut mund të jenë shenjë e kancerit të qafës së mitrës.

Si kryhet ekzaminimi në onkologjinë gjinekologjike?

Në onkologjinë gjinekologjike sigurohet diagnostikimi dhe trajtimi i sëmundjeve të sistemit riprodhues femëror. Diagnoza vendoset me një ekzaminim gjinekologjik. Mjeku juaj fillimisht ju pyet për simptomat gjatë një ekzaminimi të përgjithshëm. Më pas ju kërkon të shtriheni në shpinë dhe kryen një ekzaminim pamor të jashtëm. Me ekzaminimin pamor përcaktohet nëse ka skuqje, acarim ose ndonjë gjendje jonormale në vaginë. Në bazë të historisë familjare të kancerit dhe historisë suaj mjekësore kryhen teste diagnostikuese. Me ekografi ekzaminohet gjendja shëndetësore e mitrës dhe e vezoreve. Me testin e quajtur smear (Pap test) merret një mostër qelizash nga qafa e mitrës. Në këtë mënyrë mund të diagnostikohen lezionet prekanceroze.

Cili mjek merret me onkologjinë gjinekologjike?

Me onkologjinë gjinekologjike merren mjekët e quajtur “onkologë gjinekologë”, të trajnuar posaçërisht për diagnostikimin dhe trajtimin e kancereve që zhvillohen në organet gjenitale femërore.

A duket kanceri i mitrës në ekografi?

Kanceri i mitrës shpesh mund të zbulohet me teknika imazherike si ekografia. Në ekografi duket si një masë. Megjithatë, nuk është e mundur të thuhet me siguri se masat e shikuara janë kancer. Për të konfirmuar diagnozën e masave të dyshuara si kanceroze, nevojitet biopsia.

Sa lloje të kancerit të mitrës ekzistojnë?

Ekzistojnë dy lloje të kancerit të mitrës. I pari është kanceri endometrial, që haset shpesh. Kanceri endometrial, i quajtur edhe kanceri i murit të brendshëm të mitrës, është lloji më i zakonshëm i kancerit gjinekologjik. Lloji tjetër i kancerit të mitrës është sarkoma e mitrës, më e rrallë, e cila formohet në murin muskulor të mitrës.

Për të luftuar këto kancere që janë të zakonshme te gratë dhe për të mbrojtur shëndetin tuaj, mund të vizitoheni rregullisht te një specialist i onkologjisë gjinekologjike. Diagnostikimi i hershëm është një pjesë e rëndësishme për rritjen e shanseve të trajtimit dhe për mbrojtjen e shëndetit tuaj.

Mjekë specialistë me përvojë përdorin të gjitha mundësitë e teknologjisë për diagnostikimin e hershëm dhe trajtimin e kancerit. Kanceri i qafës së mitrës është shkaku i dytë më i shpeshtë i vdekjeve te gratë pas kancerit të gjirit. Meqenëse shkaktohet nga një agjent i njohur, virusi i papilomës njerëzore (human papilloma virus: HPV), dhe transmetohet seksualisht, kanceri i qafës së mitrës është një sëmundje e parandalueshme. Viruset e papilomës njerëzore me rrezik të lartë janë gjetur pozitive në 99% të kancereve të qafës së mitrës. Falë testit të njollës së qafës së mitrës (Pap smear), diagnoza e hershme është e mundur dhe shanset e mbijetesës përmirësohen ndjeshëm. Për t’u mbrojtur nga kanceret e qafës së mitrës, të shkaktuara në 99% të rasteve nga virusi i papilomës njerëzore (HPV), dhe nga lythat, kanë filluar të përdoren vaksina. Vaksina katërvalente e zhvilluar për tipat 16 dhe 18, përgjegjëse për 70% të kancereve, dhe për tipat 6 dhe 11, përgjegjëse për 90% të lythave, ka filluar të përdoret edhe në vendin tonë. Në spitalin tonë administrohen vaksinat kundër HPV.

Kolposkopia;

Është një mikroskop që mund ta zmadhojë pamjen e qafës së mitrës 6–40 herë. Në spitalin tonë, kolposkopia përdoret nga mjekët tanë me përvojë si metodë ekzaminimi e avancuar në diagnostikimin e kancerit të qafës së mitrës. Përveç kësaj, depistimi për virusin e papilomës njerëzore kryhet me metoda të besueshme. Përveç këtyre metodave standarde diagnostikuese, në kanceret gjinekologjike ofrohen mundësi diagnostikimi dhe trajtimi edhe më të hershme me metoda si ekografia vaginale, Doppler-i dhe histeroskopia. Kështu, për pacientet tona që kontrollohen rregullisht, kanceret e qafës së mitrës (cerviksit), të brendësisë së mitrës (endometrit), të vezoreve dhe të gjirit pushojnë së qeni shkak frike. Menaxhimi i pacienteve që kanë marrë diagnozën SIL, CIN ose ASCUS nga testi smear i qafës së mitrës kryhet gjithashtu me kolposkopi.

Procedurat që kryhen në njësinë tonë përveç ekzaminimit gjinekologjik të lidhur me kancerin

Kanceri i gjirit

• Mamografia

• MR e gjirit

• Ekografia e gjirit

Depistimi i kancerit të qafës së mitrës

• Smear

• Kolposkopia

• Biopsi nën udhëzimin e kolposkopisë

Depistimi dhe diagnostikimi i kancerit të vezoreve

• Ekografia Doppler,

• Shënuesit tumoralë (CA 125, CA 153, CA 199, CEA, Alfa FP, Beta hCG dhe shënues të tjerë tumoralë)

Depistimi dhe diagnostikimi i kancerit të mitrës

• Marrja e mostrës nga brendësia e mitrës (biopsi endometriale)

• Matja e trashësisë së brendësisë së mitrës

• Ekografia Doppler

Në klinikën tonë kryhen operacionet për të gjitha kanceret gjinekologjike. Përveç kësaj, për pacientet që kanë kryer kirurgji jo të plotë kryhet kirurgji plotësuese.