Kolonoskopia

Çfarë është kanceri i kolonit?

Është një lloj kanceri që zhvillohet nga polipet në zorrën e trashë, e njohur si kolon. Kanceri i kolonit, që gjendet më shpesh në vendet perëndimore, renditet i treti në botë sa i përket shpeshtësisë. Shkaku i saktë i formimit të kancerit të kolonit nuk dihet, por në zhvillimin e tij luajnë rol faktorët mjedisorë dhe gjenetikë. Kanceri i kolonit mund të zhvillohet si nga baza e një polipi që formohet në kolon, ashtu edhe nga mukoza që përbën sipërfaqen e brendshme të tij.

Çfarë është kolonoskopia? Për çfarë shërben?

Kolonoskopia është procedurë me të cilën zorrët e trasha ekzaminohen nga ana e anusit dhe rektumit, deri te zorrët e trasha dhe të holla, duke u parë në ekranin e monitorit, me një kamerë elektronike të ndriçuar në majë, ngjashëm me pajisjen e përdorur në gastroskopi (ekzaminimi i stomakut). Gjatë procedurës mund të shfaqen ndjesi presioni në bark, gaz dhe dhimbje krampi, prandaj para procedurës pacientit i jepen ilaçe qetësuese dhe kundër dhimbjes. Ekzaminimi kolonoskopik shqyrton zorrën e trashë, me gjatësi mesatare 100–150 cm, nga vendi ku zorrët e holla lidhen me zorrën e trashë, brenda 15–45 minutash mesatarisht. Para kolonoskopisë, duhet t'i zbatoni me kujdes ilaçet dhe këshillat e mjekut tuaj për pastrimin e zorrëve. Gjatë procedurës mund të zbulohen lehtësisht polipet, kanceri, divertikulet dhe sëmundjet inflamatore të zorrëve të trasha (kolit ulcerativ, sëmundja e Crohn etj.). Kur nevojitet, merren mostra indore dhe bëhet biopsi. Në rastet e gjakderdhjeve të traktit digjestiv të poshtëm, pasi gjendet vendi i gjakderdhjes, mund të aplikohen trajtime të nevojshme si polipektomia, skleroterapia me injeksion dhe sonda termike bipolare. Polipet në zorrën e trashë, pra në kolon, janë shumë të rëndësishëm sepse janë lezione para-kancerore. 95%-i i kancerit të kolonit zhvillohet nga polipet. Zhvillimi i tyre, sipas llojit të polipit, ndodh gjatë viteve. Gjatë kolonoskopisë, ndërsa pacienti është i fjetur, këta polipe shihen dhe njëkohësisht hiqen me një pincë. Meqenëse polipet e kolonit janë struktura që paraprijnë kancerin, polipet e vërejtur gjatë procedurës hiqen nga zorrët me elektrokoagulim (djegie me elektrokoter) dhe dërgohen në laboratorin e patologjisë për ekzaminim. Kështu parandalohet një kancer i mundshëm dhe përcaktohet sa shpesh duhet ndjekur sëmundjet potenciale. Pas procedurës, pacienti pushon i shtrirë për 30–60 minuta dhe më pas lirohet. Gjatë procedurës mund të ndjehen dhimbje të lehta nga gazi dhe krampe, por me daljen e gazit pacientët qetësohen menjëherë. Nëse mjeku nuk ka asnjë kufizim pas procedurës, ushqimi mund të fillojë menjëherë.

Përparimet në skrinimin dhe parandalimin e kancerit të kolonit

Zhvillimi i kancerit të kolonit është sëmundje që mund të parandalohet. Teorikisht, të gjitha kanceret zhvillohen nga lezione të mira paraprake të quajtura polipe (et benleri). Sot, metoda më efektive për uljen e rrezikut të vdekjes nga kjo sëmundje është skrinimi kolonoskopik dhe heqja e polipeve të zbuluara gjatë këtij skrinimi. Stili i jetës dhe zakonet ushqimore ndikojnë gjithashtu në rrezikun e kancerit të kolonit. Ndryshimi i faktorëve të rrezikut, si dieta, ushtrimet, konsumi i alkoolit, duhanpirja, përdorimi i barnave kundër dhimbjes dhe marrja e vitaminave, është i rëndësishëm për parandalimin e kancerit të kolonit.

Cilat janë efektet e mundshme anësore të kolonoskopisë?

Në kolonoskopitë diagnostike, efekti anësor është shumë i rrallë. Fryrja e përkohshme dhe dhimbja nga gazi, si dhe dëmtimi i mukozës dhe strukturës së zorrës, shfaqen shumë rrallë. Duhet të jeni të kujdesshëm dhe të vëmendshëm ndaj alergjive ndaj qetësuesve dhe barnave kundër dhimbjes. Edhe pas një kohe të gjatë, në rast defekimi me gjak duhet patjetër të informohet mjeku. Që procedura të kryhet siç duhet, një ditë përpara, nga mesdita, hiqen ushqimet e forta dhe preferohen ushqimet e lëngshme. Ditën para procedurës, në mbrëmje, pas një mëngjesi të lëngshëm (supë pa kokrra, komposto, lëng mishi), merret laksativi që shkakton diarre, sipas udhëzimeve të mjekut tuaj. Nëse përdorni ilaçe para procedurës, si aspirinë, barna kundër dhimbjes, barna për zemrën, barna që parandalojnë mpiksjen e gjakut ose përdorimi i insulinës, duhet patjetër të informoni mjekun tuaj dhe të veproni sipas këshillave të tij.