Metodat E Diagnostikimit Të Infertilitetit Te Meshkujt

1- Analiza e spermës (Spermiogrami)

Është ndër testet e para që bëhen në infertilitetin mashkullor. Meqenëse prodhimin e spermatozoideve e ndikojnë shumë faktorë, si duhani, alkooli, temperatura, ilaçet dhe infeksionet, analiza e mostrave jo normale duhet përsëritur të paktën dy herë, me interval prej një muaji. Nëse në analizën e spermës zbulohet një problem pjellorie, kalohet në një ekzaminim më të thelluar të mashkullit nga pikëpamja fizike dhe hormonale. Cikli i prodhimit të spermës përsëritet çdo 2-3 muaj. Pra, një spermatozoid i prodhuar do të shkarkohet në sperma 2-3 muaj më vonë. Po ashtu, faktorët e dëmshëm me të cilët përballet personi (sëmundjet e rënda me ethe, stresi, lodhja, faktorët mjedisorë) ose ilaçet e dobishme të përdorura për trajtim gjithashtu mund të ndikojnë në vetitë e spermës 3 muaj më vonë. Gjatë vlerësimit të rezultateve të analizës së spermës, ky proces duhet pasur parasysh. Nëse nuk është përdorur ilaç dhe nuk është kaluar një sëmundje me ethe, është e nevojshme vlerësimi i të paktën dy mostrave të spermës me interval 3-4 javësh dhe vendimi të merret sipas mesatares së këtyre mostrave. Preferohet që mostra për t'u analizuar të dorëzohet në një vend afër laboratorit.

Kur bëhet analiza e spermës?

Ky test duhet bërë pas një periudhe 3-5 ditore abstinence seksuale, pra pa marrëdhënie. Në mostrat e marra brenda më pak se 2 ditësh, përqendrimi i spermatozoideve gjendet i ulët, ndërsa mostrat e dhëna pas 7 ditësh abstinence nuk preferohen, sepse motiliteti i spermatozoideve bie. Mostrat e spermës që do të analizohen nuk duhet t'i nënshtrohen temperaturave mjedisore nën 20 °C dhe mbi 40 °C. Goditja e ftohtit dhe e nxehtit shkakton ndryshime serioze në motilitetin e spermatozoideve.

Si bëhet marrja e mostrës?

Marrja e mostrës duhet bërë me metodën e masturbimit; nuk duhet të përdoren prezervativë, sapun dhe krem, dhe preferohen enët sterile. Meqenëse pjesa e parë e mostrës së spermës përmban më shumë qeliza sperme; nëse pjesa e parë rrjedh jashtë ose humbet gjatë dhënies së spermës, kjo duhet patjetër t'u raportohet punonjësve të laboratorit.

Spermiogrami; jep informacion për vëllimin e spermës (sasinë), ngjyrën, pH-në, kohën e likefaksionit (kohën e shkrirjes), viskozitetin, numrin e spermatozoideve, përqindjen e lëvizshmërisë dhe morfologjinë (formën).

Vëllimi (Sasia): Sperma duhet të jetë >1,5 ml.

Ngjyra: Normalisht sperma është opake dhe me ngjyrë gri. Në abstinencë seksuale të zgjatur mund të jetë e verdhë; nëse ka eritrocite (qelizat e kuqe të gjakut) në sperma, mund të jetë e kuqe-kafe; pas përdorimit të zgjatur të antibiotikëve mund të shfaqet pa ngjyrë.

pH: pH-ja normale e spermës është midis 7,2-8. Rastet kur pH-ja është mbi 8 tregojnë infeksion akut ose që matja është bërë me vonesë. Në rastet e azoospermisë ku pH-ja është nën 6,5, duhet menduar për pengesë në kanalet ejakulatore, moszhvillim të gjëndrave aksesore, infeksione kronike dhe mundësinë që urina të jetë përzier me spermën.

Likefaksioni (Tretshmëria e spermës): Zgjatja e kohës së likefaksionit (shkrirjes) është një anomali e tillë; tregon rritjen e viskozitetit (konsistencës) të spermës, gjë që është e padëshirueshme; mund të jetë rezultat i ndryshimit të funksioneve të gjëndrës prostatike ose i infeksionit.

Viskoziteti: Normalisht sperma është pak viskoze, pra me konsistencë. Në infeksionet kronike si prostatiti dhe vezikuliti, viskoziteti (konsistenca) mund të jetë rritur.

Vlerat normale në spermiogram sipas kritereve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (WHO);

Vëllimi (sasia): >1,5 ml

Përqendrimi i spermatozoideve: 15 milion/ml e më shumë

Gjetja e vlerave të mësipërme pas analizës së spermës nuk tregon me siguri se do të ndodhë shtatzënia. Për shembull, te meshkujt me përqendrim spermatozoidesh 10 milion/ml, shtatzënia mund të ndodhë te partnerët e tyre, ndërsa partnerët e meshkujve me përqendrim spermatozoidesh 80 milion/ml mund të mos mbeten shtatzënë.

Lëvizshmëria e spermatozoideve (motiliteti): 32% e më shumë (Shkalla A+B)

Klasifikimi bëhet sipas llojeve të lëvizjes:

Shkalla A (+4)= lëvizje e shpejtë përpara (është forma normale e lëvizjes)

Shkalla B (+3)= lëvizje e ngadaltë, jo lineare

Shkalla C (+2)= lëvizje në vend

Shkalla D (+1)= e palëvizshme

Lëvizja e spermatozoidit lidhet me integritetin anatomik dhe funksional të pjesës së mesme dhe bishtit. Infeksionet, anomalitë e lidhura me bishtin, varikoceli, alkooli, antitrupat antisperma, sindroma e ciliave imotile të tilla sëmundje mund të shkaktojnë çrregullim të lëvizjes së spermatozoideve.

Struktura e spermatozoideve (morfologjia): Duhet të jetë 4% e më shumë me strukturë normale (sipas kritereve të Kruger). Në vlerësimin e spermës ekzistojnë disa kritere të ndryshme. 'Kriteret e Kruger' janë një metodë vlerësimi mikroskopik që merr parasysh veçanërisht çrregullimet e formës në spermë. Pas një ngjyrosjeje të veçantë, studiohen vetitë e formës (morfologjisë) së spermatozoideve dhe përcaktohet kapaciteti pjellor i mostrës së spermës.

Qeliza e spermës me gjatësi 0.05 mm përbëhet nga tre pjesë: koka, qafa dhe bishti. Pjesa e kokës përmban materialin gjenetik, qafa siguron energjinë e nevojshme për lëvizjen e spermës, ndërsa bishti e mundëson lëvizjen e spermës.

Azoospermia: Mungesa e plotë e spermatozoideve në sperma

Oligospermia: Numër i ulët i spermatozoideve

Astenospermia: Ulje e përqindjes së lëvizshmërisë

Teratospermia: Çrregullim i formës (strukturës, morfologjisë)