Angiografia koronare

Angiografia koronare është një metodë për vizualizimin e enëve të gjakut që ushqejnë zemrën. Kryhet në sallën e kateterizimit. Duke injektuar në enët e zemrës një lëndë kontrasti që duket në rreze X, vëzhgohet anatomia e enëve të zemrës.

Pse kryhet? (Çfarë ankesash duhet të ketë personi që të kryhet?)

Kryhet kur mendohet se enët e zemrës nuk e ushqejnë mjaftueshëm muskulin e zemrës dhe ka shenja për këtë. Është një metodë diagnostike e pazëvendësueshme për të planifikuar diagnozën dhe trajtimin te pacientët me dhimbje gjoksi që shfaqet gjatë sforcimit, kur testi i sforcimit i kryer për këtë arsye është jonormal, te dhimbjet e zgjatura të gjoksit që kohët e fundit po shtohen gradualisht ose që shfaqen edhe në qetësi, si dhe në infarktin akut të zemrës.

Kur kryhet?

Angiografia mund të kryhet pothuajse në çdo kohë; për angiografinë e planifikuar, të quajtur elektive, kërkohet që pacienti të mos ketë ngrënë për 6 orë. Në rastet urgjente, ajo kryhet sa më shpejt të jetë e mundur, duke marrë masat e nevojshme.

A është procedurë me rrezik? Cilat janë rreziqet?

Angiografia është një procedurë invazive. Prandaj nuk është plotësisht pa rrezik. Rreziqet më serioze janë: vdekja, goditja në tru dhe mundësia e një infarkti gjatë angiografisë, por këto rreziqe së bashku janë më pak se 1 në 1000. Përveç këtyre, rreziqet më të shpeshta janë:

• Alergjia ndaj lëndës së kontrastit të përdorur,

• Komplikimet në enën e gjakut në vendin e hyrjes së angiografisë (si hematoma, fistula midis arteries dhe venës, ose aneurizma, pra fryrja e murit të enës në formë balone).

• Rrallë, te disa pacientë, pamjaftueshmëria akute e veshkave e lidhur me lëndën e kontrastit të përdorur.

A është i dëmshëm rrezatimi i marrë gjatë angiografisë?

Gjatë angiografisë, ndërsa lënda e kontrastit kalon nëpër enë, bëhen regjistrime me rreze X që zgjasin 2-3 sekonda dhe merren mesatarisht 6-7 imazhe; rrezatimi në këtë sasi nuk është i dëmshëm për shëndetin.

Çfarë duhet pasur parasysh gjatë përgatitjes para angiografisë?

Ka disa barna që duhet të ndërpriten para angiografisë. Për këtë, pacienti do të informohet nga mjeku i tij. Përveç kësaj, në rastet e planifikuara kërkohet që pacienti të mos ketë ngrënë për 6 orë. Për të tjerat, nuk nevojitet ndonjë përgatitje e veçantë, përveçse kur mjeku udhëzon ndryshe.

Nga cilat pjesë të trupit kryhet angiografia?

Më shpesh kryhet nga arteria në zonën e ijës, e quajtur arteria femorale, dhe nga arteria e kyçit të dorës, e quajtur arteria radiale. Më rrallë, nëse këto dy enë nuk janë të përshtatshme, mund të kryhet nga arteria në pjesën e brendshme të bërrylit, e quajtur arteria brakiale.

A është procedurë e dhimbshme?

Është procedurë që kryhet nën anestezi lokale. Megjithëse ndryshon sipas pragut të dhimbjes së secilit, zakonisht nuk ndihet dhimbje më shumë se thumbimi i gjilpërës gjatë bërjes së anestezisë lokale.

A është i dëmshëm ilaçi që përdoret gjatë angiografisë?

Rrallë mund të shkaktojë alergji. Gjithashtu, te disa pacientë me rrezik (ata me pamjaftueshmëri të njohur të veshkave ose me rrezik për të, diabetikët që marrin disa barna të caktuara) mund të shkaktojë pamjaftueshmëri të veshkave.

Cila rrugë është më e sigurt: nga ija apo nga krahu?

Kjo varet nga karakteristikat fizike të personit. Nëse pacienti ka bllokime të njohura në enët e barkut dhe të këmbëve, dhe veçanërisht te personat me mbipeshë në zonën e ijës dhe të barkut, angiografia nga krahu është më e sigurt për të ulur komplikimet. Nga ana tjetër, te personat me kyç dore të hollë dhe për rrjedhojë me arterie të hollë të kyçit, për shembull te gratë e imëta dhe të dobëta, angiografia nga arteria e ijës do të jetë më e lehtë dhe më e sigurt si për pacientin, ashtu edhe për mjekun që e kryen.

Cilat janë dallimet, përparësitë dhe disavantazhet e angiografisë nga krahu dhe nga ija?

Pasi arrihet te enët e zemrës, nuk ka asnjë ndryshim midis dy rrugëve për sa i përket imazheve të marra dhe interpretimit të tyre. Dallimi është se pranë arteries së kyçit të dorës (arteria radiale), nga e cila kryhet angiografia, nuk ndodhen vena apo nerva. Për më tepër, meqë kjo arterie shtrihet më afër sipërfaqes, pas angiografisë gjakderdhja kontrollohet më lehtë sesa në arterien e ijës. Shkurt: në angiografinë nga kyçi i dorës, komplikimet në vendin e hyrjes (gjakderdhje, ënjtje) janë pothuajse të papërfillshme. Nga ana tjetër, arteria e kyçit të dorës është më e hollë se arteria e ijës dhe më e prirur të tkurret gjatë procedurës, gjë që quhet spazëm. Kjo mund ta vështirësojë arritjen e enëve të zemrës nga kjo rrugë, veçanërisht te personat me trup të imët.

Çfarë ndjen pacienti gjatë angiografisë? A kryhet nën anestezi të përgjithshme?

Zakonisht kryhet nën anestezi lokale. Përveç një ndjesie të lehtë djegieje kur injektohet anestetiku lokal, nuk ndihet dhimbje tjetër. Mund të ketë ndjesi rrahjesh të shpejta të zemrës (palpitacione) për shkak të çrregullimeve të ritmit që shfaqen kur kateteri ndodhet në enët e zemrës ose brenda zemrës. Rrallë, lënda e kontrastit mund të shkaktojë të përziera dhe të vjella. Për këtë arsye, kërkohet që angiografitë elektive (të planifikuara) të kryhen pas 6 orësh pa ngrënë. Gjatë angiografisë, 20-30 cc lëndë kontrasti që injektohen në zgavrën e zemrës për të vlerësuar tkurrjen e saj zakonisht shkaktojnë një ndjesi të përkohshme djegieje (që zgjat rreth 20-30 sekonda) në gjoks dhe në fytyrë.

Cilat informacione merren me angiografi?

Me vizualizimin e enëve të zemrës gjatë angiografisë merren informacione për: madhësinë e enëve, diametrin e tyre, nëse ka ngushtim, sa e ngushtuar është ena, ku ndodhet ngushtimi, gjatësinë e ngushtimit, nëse ka gëlqerëzim (kalcifikim) në ngushtim, nëse ka mpiksje gjaku brenda enës dhe nëse ena është e drejtë apo e përdredhur. Angiografia koronare është tërësisht një metodë diagnostike. Në bazë të rezultatit planifikohet trajtimi (trajtim me barna, balonë, stent ose bypass).

Nëse ena është e bllokuar, a kryhet angioplastikë?

Në sëmundjet e enëve të zemrës ka ngushtime të enëve, të cilat kanë shkallë të ndryshme, ose bllokim të plotë. Vendimi për angioplastikë, pra për hapjen e enëve të zemrës me balonë dhe/ose stent, merret në bazë të vendndodhjes dhe shkallës së ngushtimit ose bllokimit, diametrit të enës dhe gjatësisë së ngushtimit. Veçanërisht në infarktin akut, pas angiografisë së kryer në minutat dhe orët e para, ena e bllokuar zakonisht mund të hapet me angioplastikë.

Si kryhet angioplastika?

Nëse ngushtimi ose bllokimi i enës i zbuluar me angiografi është i përshtatshëm për t’u hapur me angioplastikë: përmes kateterit të vendosur në hyrje të enës së zemrës përparohet një tel udhëzues, i cili kalon nëpër ngushtimin brenda enës. Sipas vendimit të mjekut në bazë të karakteristikave të enës, ngushtimi mund të zgjerohet fillimisht me balonë dhe pastaj të vendoset stent, ose stenti mund të vendoset drejtpërdrejt pa përdorur balonë.

Çfarë është stenti? Për çfarë përdoret? Cilat janë karakteristikat e tij?

Kur aplikohet balona në zonën e ngushtuar brenda enës, pllaka që shkakton ngushtimin shtypet dhe ngjitet pas murit të enës. Që kjo pllakë të mos e ngushtojë sërish enën, përdoren stentet, të cilat mund t’i përshkruajmë si një rrjetë metalike që vendoset nga brenda në murin e enës dhe e mban pllakën të ngjitur pas tij. Megjithëse teknologjitë e stenteve sot ndryshojnë me shpejtësi, në përgjithësi stentet mund t’i ndajmë në dy grupe: ato që çlirojnë ilaç (stente me ilaç) dhe ato që nuk çlirojnë (stente të zakonshme). Disavantazhi kryesor i stenteve të zakonshme është se stenti i vendosur mund të ngushtohet sërish, duke kërkuar ndërhyrje të re brenda 6 deri në 8 muajve. Te stentet me çlirim ilaçi ky rrezik është më i ulët (më pak se 10%). Kjo nuk do të thotë se për çdo pacient është më e drejtë të përdoret stent me çlirim ilaçi. Zgjedhjen midis stentit të zakonshëm dhe atij me çlirim ilaçi e bën mjeku, në bazë të karakteristikave të pacientit (p.sh. prania e diabetit ose ringushtimi i një stenti të vendosur më parë) dhe të enës ku vendoset stenti (p.sh. nëse diametri i enës është i vogël apo nëse ngushtimi është i gjatë).

Sa kohë pushimi nevojitet pas angiografisë (në spital dhe në shtëpi)?

Pas angiografisë nga arteria e ijës, pacienti duhet të pushojë shtrirë për 4-6 orë për të kontrolluar gjakderdhjen. Më pas, nëse mjeku konstaton se nuk ka problem në zonën e ijës, pacienti ngrihet dhe, pas 1-2 orësh vëzhgimi në spital, del nga spitali. Në angiografinë nga kyçi i dorës, pacienti mund të ngrihet menjëherë pas procedurës dhe gjithashtu mund të dalë nga spitali pas 1-2 orësh vëzhgimi. Në shtëpi, nëse mjeku nuk ka dhënë udhëzime të veçanta, personi mund të kthehet në jetën e përditshme të nesërmen.

Çfarë duhet të ketë parasysh personi pas angiografisë?

Pas angiografisë nga zona e ijës, nuk rekomandohen udhëtimet e gjata dhe ngritja e peshave të rënda për 1-2 ditë. Po ashtu, pas angiografisë nga kyçi i dorës nuk rekomandohet ngritja e peshave të rënda për disa ditë.

A do të ketë dhimbje?

Normalisht nuk pritet dhimbje në vendin e hyrjes pas angiografisë. Megjithatë, mund të ndihet një dhimbje e lehtë.

Në cilat raste duhet kontaktuar menjëherë mjeku?

• Gjakderdhje në vendin e hyrjes së angiografisë,

• Ënjtje,

• Mavijosje që mbulon një zonë të gjerë ose dhimbje e fortë,

• Në rast të shenjave të rënies së presionit të gjakut, është e rëndësishme t’i drejtoheni spitalit dhe të vlerësoheni nga mjeku.

Le t’ju japë ekipi ynë i specialistëve informacion të detajuar për angiografinë. Plotësoni formularin tani