Mesane Kanseri Ultrasonda Görülür mü?

İdrarda kan gördüğünüzde ya da sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma gibi şikâyetlerle doktora başvurduğunuzda ilk istenen tetkiklerden biri genellikle ultrasondur. Ultrason hızlı, ağrısız ve radyasyonsuz olduğu için iyi bir başlangıç noktasıdır. Ancak mesane kanserini dışlamak söz konusu olduğunda tek başına yeterli değildir. "Ultrasonum temiz çıktı" demek, her zaman "mesanemde tümör yok" anlamına gelmez. Bu yazıda ultrasonun mesane kanserini ne ölçüde gösterebildiğini, sınırlarını ve tanının kesinleşmesi için hangi tetkiklerin gerektiğini anlatıyoruz.

Mesane kanseri ultrasonda görülür mü?

Görülebilir, ama her zaman değil. Mesane duvarından içeri doğru büyüyen, belli bir boyuta ulaşmış tümörler ultrasonda mesane içinde duvara yapışık bir kitle olarak fark edilir. Sorun, mesane kanserlerinin önemli bir kısmının erken dönemde küçük, yassı ya da yüzeyel olmasıdır. Yarım santimetrenin altındaki tümörler, mesane duvarı boyunca yayılan yassı lezyonlar ve karsinoma in situ denen yüzeyel kanser türü ultrasonda çoğu zaman seçilemez.

Tümörün mesanenin hangi bölgesinde olduğu da önemlidir. Mesanenin tavan kısmı, ön duvarı ve idrar kanallarının mesaneye açıldığı bölge ultrasonla değerlendirilmesi daha zor alanlardır. Kilolu hastalarda ve mesane yeterince dolu olmadığında görüntü kalitesi daha da düşer.

Mesane ultrasonu nasıl çekilir?

Mesane ultrasonu karın üzerinden yapılır. Jel sürülen alt karın bölgesine ses dalgaları gönderen bir prob yerleştirilir ve mesane farklı açılardan incelenir. İşlem 10–15 dakika sürer, ağrı ya da radyasyon içermez. Çoğu zaman böbrekler ve kadınlarda rahim ile yumurtalıklar, erkeklerde prostat da aynı incelemede değerlendirilir.

Ultrasonun güvenilir olabilmesi için mesanenin dolu olması gerekir. Bu nedenle tetkikten yaklaşık bir saat önce 4–5 bardak su içmeniz ve idrarınızı tutmanız istenir. Dolu mesanenin duvarı gerilir, içindeki idrar ses dalgalarını iyi ilettiği için duvardaki düzensizlikler daha kolay görülür. İşlem sonunda tuvalete gidip geri gelmeniz istenebilir, böylece idrar yaptıktan sonra mesanede kalan idrar miktarı da ölçülür.

Raporda "mesane dolumu yetersiz" yazıyorsa

Ultrason raporunda "mesane dolumu yetersiz", "mesane boş olduğundan değerlendirilemedi" ya da "mesane duvarı optimal değerlendirilemedi" gibi ifadeler görebilirsiniz. Bu, çekim sırasında mesanenin yeterince dolu olmadığını, dolayısıyla duvarın sağlıklı incelenemediğini gösterir. Bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez, ama bir hastalığın olmadığını da söyleyemez. Şikâyetiniz devam ediyorsa tetkikin dolu mesaneyle tekrarlanması gerekir.

Boş ya da yarı dolu mesanede duvar kalın görünebilir. "Mesane duvarı kalın" ifadesi bu yüzden tek başına çok anlamlı değildir. Mesane dolu olduğu halde duvar kalın ölçülüyorsa prostat büyümesi, uzun süren enfeksiyonlar ya da mesane çıkışında daralma gibi nedenler araştırılır.

Ultrason neden tek başına yeterli değil?

Ultrason mesanede bir kitle gördüğünde değerlidir. Bir şey göremediğinde ise ancak sınırlı bir güvence verir. Mesane kanserinin en sık belirtisi olan idrarda kan, çoğu zaman ağrısızdır, gelip geçebilir ve tek seferlik olabilir. Bu belirti varken yalnızca ultrasona güvenip araştırmayı bırakmak, küçük bir tümörün aylarca gözden kaçmasına yol açabilir. Erken evrede yakalanan mesane kanseri büyük oranda mesaneyi koruyan yöntemlerle tedavi edilebilirken, kas tabakasına ilerlemiş tümörlerde tedavi çok daha kapsamlı hale gelir.

Bu nedenle özellikle 40 yaşın üzerindeyseniz, sigara içiyorsanız ya da içtiyseniz ve idrarınızda gözle görülür kan olduysa, ultrason temiz çıksa bile üroloji değerlendirmesi ve ileri tetkik gerekir.

Tanıda kullanılan yöntemler

Yöntem	Ne gösterir?	Sınırları
Ultrason	Belli boyuttaki kitleleri, böbreklerde genişleme ve taşları, idrar sonrası kalan idrarı	Küçük, yassı ve yüzeyel tümörleri kaçırabilir; dolu mesane gerektirir
İdrar sitolojisi	İdrarla dökülen hücrelerde kanser şüphesini	Düşük dereceli tümörlerde çoğu zaman normal çıkar
BT ürografi	Böbrekler, idrar kanalları ve mesanenin tamamını; yayılımı	Radyasyon ve ilaçlı kontrast içerir; çok küçük yüzeyel lezyonları gösteremeyebilir
MR	Tümörün mesane duvarında ne kadar derine ilerlediğini	Genellikle tanı konduktan sonra evreleme için kullanılır
Sistoskopi	Mesanenin iç yüzeyini doğrudan; şüpheli alandan örnek alınabilir	Kısa süreli rahatsızlık verebilir

Sistoskopi: tanıda altın standart

Sistoskopi, ince ve esnek bir kamera ile idrar yolundan girilerek mesanenin içinin doğrudan görüntülenmesidir. Lokal uyuşturucu jel ile yapılır, genellikle 5–10 dakika sürer ve aynı gün evinize dönersiniz. Ultrasonda görülemeyecek kadar küçük ya da yassı tümörler sistoskopide fark edilebilir. Şüpheli bir alan görülürse, anestezi altında yapılan ikinci bir işlemle (TUR-M) tümör çıkarılır ve patolojiye gönderilir. Bu işlem hem tanıyı kesinleştirir hem de erken evre tümörlerde tedavinin ilk adımını oluşturur.

Bilgisayarlı tomografi (BT ürografi)

İdrarda kan nedeniyle araştırılan hastalarda, idrar yolunun yalnızca mesaneyi değil böbrekleri ve idrar kanallarını da kapsayacak şekilde incelenmesi gerekir. BT ürografi bu bütünü tek seferde gösterir. Hisar Intercontinental Hospital'da bu inceleme 640 kesit bilgisayarlı tomografi ile yapılmaktadır.

Hangi şikâyetlerde araştırma yapılmalı?

Bir kez bile olsa idrarda gözle görülen kan
Tahlilde tekrarlayan mikroskobik kan
Enfeksiyon bulunmadığı halde süren sık idrara çıkma, ani sıkışma hissi ya da yanma
Tedaviye rağmen geçmeyen ya da sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
Açıklanamayan kasık veya yan ağrısı

Bu şikâyetler çoğu zaman enfeksiyon, taş ya da prostat büyümesi gibi iyi huylu nedenlerden kaynaklanır. Ancak nedenin kesin olarak ortaya konması gerekir.

Kimler daha fazla risk altında?

Mesane kanserinin en önemli risk faktörü sigaradır. Sigara içenlerde mesane kanseri görülme olasılığı içmeyenlere göre yaklaşık üç kat fazladır ve hastaların yarısına yakınında sigara öyküsü vardır. Sigaradaki zararlı maddeler idrarla atılırken mesane duvarıyla uzun süre temas eder. Bu konuyu sigara ve mesane kanseri yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Boya, kauçuk, deri ve petrokimya sektörlerinde uzun süre çalışmış olmak, 55 yaşın üzerinde olmak, erkek olmak, daha önce pelvis bölgesine radyoterapi almış olmak ve uzun süreli mesane sondası kullanımı da riski artırır.

Sonuç olarak

Ultrason, idrar yolu şikâyetlerinde ilk basamak olarak değerlidir ve mesanede belirgin bir kitleyi gösterebilir. Ancak normal bir ultrason, özellikle idrarda kan varsa, mesane kanserini dışlamak için yeterli değildir. Tanı sistoskopi ile kesinleşir. Mesane kanserinin belirtileri, evreleri ve tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için mesane kanseri sayfamızı, tedavi seçenekleri için mesane kanseri tedavi yöntemleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Mesane ultrasonu hakkında sık sorulan sorular

Mesane kanseri ultrasonda görülür mü?

Belli bir boyuta ulaşmış ve mesane içine doğru büyüyen tümörler ultrasonda görülebilir. Ancak yarım santimetreden küçük, yassı ya da yüzeyel tümörler çoğu zaman seçilemez. Bu nedenle normal bir ultrason mesane kanserini tek başına dışlamaz.

Mesane ultrasonu için ne kadar su içmek gerekir?

Genellikle çekimden yaklaşık bir saat önce 4–5 bardak su içmeniz ve tetkik bitene kadar idrarınızı tutmanız istenir. Dolu mesanede duvar daha net görüntülenir.

Ultrason raporunda "mesane dolumu yetersiz" ne demek?

Çekim sırasında mesanenin yeterince dolu olmadığını ve duvarın sağlıklı değerlendirilemediğini gösterir. Bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa tetkik dolu mesaneyle tekrarlanmalıdır.

İdrarda kan varsa ultrason yeterli mi?

Hayır. Özellikle 40 yaş üzerinde ve sigara içenlerde idrarda kan görüldüğünde ultrason normal olsa bile üroloji muayenesi, sistoskopi ve gerekirse BT ürografi ile araştırma yapılmalıdır.

Sistoskopi acıtır mı?

Esnek sistoskopi uyuşturucu jel ile yapılır ve genellikle 5–10 dakika sürer. Kısa süreli bir rahatsızlık hissedilebilir. İşlemden sonra bir iki gün idrar yaparken hafif yanma olabilir.