Havacılık Sağlık Raporu Nedir? Nasıl Alınır? Hangi Testler Yapılır?

Havacılık sağlık raporu, pilot veya kabin memuru olarak görev yapabilmeniz için gerekli en önemli belgelerden biridir. Bu rapor, uçuşa elveriş olduğunuzu resmi olarak belgeler ve hem kendi güvenliğinizi hem de hava trafiğinin genel güvenliğini sağlar. Sivil havacılık sağlık raporu almak için laboratuvar testleri, göz muayenesi, EKG gibi birçok farklı testten geçmeniz gerekir. Bu yazıda, havacılık sağlık raporu testleri nelerdir, kabin memuru sağlık raporu nasıl alınır ve hangi kriterler geçerlidir gibi soruları yanıtlayacağız.

Havacılık Sağlık Raporu Nedir?

Havacılık sağlık raporunun tanımı ve önemi

Sivil havacılık sağlık raporu, uçuş personelinin fiziksel ve mental sağlık koşullarının havacılık standartlarına uygun olduğunu belgeleyen resmi bir sertifikadır. Bu belge, tıbbi açıdan uçuş görevlerine elverişli olup olmadığınızı değerlendirir.

Türkiye'de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) bu alandaki standartları ve prosedürleri belirler. Bununla birlikte, uluslararası düzeyde Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ve Avrupa Havacılık Güvenlik Ajansı (EASA) tarafından belirlenen çerçeve kurallar doğrultusunda her ülke kendi düzenlemelerini oluşturur.

Havacılık için sağlık raporu birçok önemli amacı yerine getirir. Yüksek irtifada çalışmaya bağlı sağlık risklerini minimize eder. Acil durumlar için fiziksel yeterlilik doğrulanır ve uzun saatli çalışma koşullarına dayanıklılık tespit edilir. Özellikle yolcu güvenliği ve kabin ekibi güvenilirliği güvence altına alınır. Ayrıca kronik hastalıkların mesleği icra etmeye engel olup olmadığı belirlenir.

Kimler için gereklidir?

Havacılık sağlık raporu testleri geniş bir personel yelpazesi için zorunludur. Ticari veya hususi amaçlarla pilot lisanslarını almadan önce kişiler, kendi sınıflarına uygun sağlık sertifikalarını almak zorundadır.

Kabin memurları, ilk işe girişte kapsamlı bir sağlık muayenesinden geçmek zorundadır. Aktif olarak görev yapanlar ise periyodik aralıklarla yenileme muayenelerine tabi tutulur. Kabin memuru sağlık raporu her beş yılda bir yenilenir.

Hava trafik kontrolörleri de bu kapsamdadır. İHA 2 ve İHA 3 pilotları ile uçuş harekat uzmanları için ve diğer havacılık adayları (uçuş harakat uzmanı, havacılık yönetimi, Uçak bakım teknisyeni, Lood Master Uçak teknolojisi...) fiziksel, mental ve ruhsal iyilik halini gösterir sağlık raporu gereklidir. Bu rapor tanımlı görevlerini yapmalarında sağlık yönünden sakınca olmadığını bildirir.

Rapor türleri ve sınıflandırması

Havacılık sağlık muayeneleri SHGM mevzuatına göre 3 grupta yapılır:

Sınıf 1 (Class 1): ATPL ve CPL tipi lisanslar bu kategoridedir. Ticari pilot lisansı olan kişiler için gereklidir. Bu rapor, en kapsamlı sağlık değerlendirmesini içerir.

Sınıf 2 (Class 2): PPL tipi lisanslar bu sınıfa girer. Hususi Pilot Lisansı almak isteyen adaylar, ultralight ile uçuş yapan pilotlar için gereklidir. Bu rapor, Sınıf 1 sağlık raporuna göre daha esnek kriterler içerir.

Sınıf 3 (Class 3): Hava trafik kontrolörleri de bu kapsamdadır

Kabin Ekibi Üyesi ve Diğer Havacılık sağlık muayeneleri yetkili havacılık tıp merkezlerinde işe başlamadan önce ve her 5 yılda bir yaptırmak zorundadır.

Muayene ve sertifika işlemleri yalnızca SHGM onaylı tıp merkezlerinde yapılır. Farklı bir yerden alınan raporlar geçersiz sayılır. Yetkili uçuş tabibi tarafından ulusal ve uluslararası standartlara göre yapılan ilk ve periyodik sağlık muayeneleri sonucu uçuş görevlerine elverişliliğe ilişkin rapor ve sağlık sertifikası düzenlenir.

Havacılık Sağlık Raporu Hangi Testler Yapılır?

Havacılık sağlık raporu almak için çok sayıda muayene ve test sürecinden geçmeniz gerekir. Her havacılık görevi kategorisi için ilk muayenede belirli kan testleri ve tetkikler yapılır. Periyodik muayenelerde bu test ve tetkiklerin bir kısmı tekrarlanır. Her branş ayrı ayrı değerlendirme yapar ve son karar yetkili uçuş tabibi tarafından verilir.

Laboratuvar tetkikleri

Muayene sürecinde öncelikle 8 saatlik açlık ve susuzluk gerekir. Sabah ilk idrar örneğinizi muayene merkezinde vermeniz beklenir.

Kan testleriniz kapsamlı şekilde yapılır. Tam kan sayımı, açlık kan şekeri, sedimantasyon, üre, ürik asit, SGPT, SGOT, kolesterol, trigliserid ve HDL kolesterol değerlerine bakılır. Bunun yanı sıra tam idrar tahlili de istenir. Sınıf 1 muayenelerinde kan biyokimyası ve serolojisi kapsamında kreatin, lipid profili, GGT, TSH, HIV ve Hepatit virüs markerları da kontrol edilir.

Radyoloji ve EKG

PA akciğer grafisi çekilerek göğüs kafesi yapınız, kalp büyüklüğünüz ve akciğer havalanmanız değerlendirilir. Geçirilmiş veya devam eden akciğer enfeksiyonu olup olmadığı kontrol edilir.

EKG çekimi ile kalp atım hızınız ve ritminin düzenliliği incelenir. Kalp damar tıkanıklıklarının kontrolü bu aşamada gerçekleştirilir.

Kulak burun boğaz muayenesi

KBB muayenesinde kulak zarınız değerlendirilir. Burun tıkanıklığı yapabilecek sorunlar kontrol edilir. Konuşmanın anlaşılmasını engelleyecek problemler olup olmadığı incelenir. Vestibüler sistem değerlendirmesi için Romberg testi dahil denge testleri yapılır.

İşitme testi

Odyometre testi ile çeşitli frekans aralıklarındaki minimum işitme eşikleriniz tespit edilir. Konuşmayı anlamlandırma ve ayırt etme seviyeleriniz ölçülür. Timpanometri de yapılarak kulak zarı fonksiyonu değerlendirilir.

Göz muayenesi ve görme testleri

Göz muayenesi oldukça detaylı bir şekilde gerçekleştirilir. Görme keskinliğiniz yakın, orta ve uzak mesafelerde düzeltmesiz ve düzeltmeli olarak ölçülür. Renk görüşünüz test edilir. Derinlik algınız kontrol edilir.

Ön ve arka segment incelemeleri yapılır. Göz tansiyonunuz ölçülür. Oküler hareketler ve binoküler görme değerlendirilir. 40 yaş üstü adaylar için tonometri yapılır. Görme alanı testi merkezi ve çevresel olarak incelenir. Görmede kayıp ve daralma kontrolü sağlanır.

Solunum fonksiyon testi

Solunum kapasitesi, hava akımı kısıtlaması ve alınıp verilen hava hacmi SFT ile ölçülür. Akciğer fonksiyonları detaylı şekilde değerlendirilir.

Psikiyatri ve nöroloji muayenesi

Psikiyatri muayenesinde mental durumunuz ve varsa anomaliler değerlendirilir. Alkolizm ve psikotropik ilaç kullanımı kontrol edilir.

Nörolojik muayenede denge kontrol testi, refleks kontrolü, duyu kontrolleri ve kas gücü incelenir. Baş sinirleri kontrol edilir. Yürüme bozukluğu testi yapılır.

Dahiliye muayenesi

Tüm tahlil sonuçları, EKG, akciğer röntgeni ve solunum fonksiyon testi gibi incelemelerin toplanarak değerlendirilmesi dahiliye muayenesinde yapılır. Bu muayene sürecin son adımını oluşturur.

Havacılık Sağlık Şartları ve Kriterler

Pilot olmak için sadece testlerden geçmek yeterli değildir. Bu testlerin sonuçları belirli standartları karşılamalıdır. SHGM ve EASA düzenlemelerine göre her adayın fiziksel ve mental açıdan uçuşa uygun olduğu kanıtlanmalıdır.

Temel sağlık gereksinimleri

Görme keskinliği pilotluk için en önemli kriterlerden biridir. Pilot adaylarının belirli bir görme keskinliği standardını karşılaması gerekir. Görme bozukluğu olan adaylar, gözlük veya kontak lens kullanarak bu standardı sağlayabilirler.

Renk algılama yeteneği detaylı bir şekilde test edilir. Kokpit ışıkları ve göstergeleri doğru okuyabilmek için bu yetenek kritik öneme sahiptir. Gece uçuşlarında düşük ışık koşullarında bile net görüş sağlanması beklenir.

İşitme yetisi iletişim ve çevresel seslerin algılanması açısından önemlidir. Pilotlar, uçuş sırasında birçok farklı ses kaynağını net bir şekilde duyabilmelidir. İşitme seviyeleri çeşitli frekanslarda test edilir.

Kalp sağlığı, uçuş sırasında yaşanabilecek stres ve fiziksel zorluklar karşısında büyük önem taşır. Kalp ritmi ve sağlığı EKG ile detaylı incelenir. Kan şekeri düzeyi kontrol edilerek diyabet gibi kronik hastalıklar belirlenir. Kolesterol ve diğer temel sağlık göstergeleri test edilir.

Zihinsel sağlık da fiziksel sağlık kadar önemlidir. Pilotlar sadece fiziksel olarak değil, aynı zamanda zihinsel olarak da sağlıklı olmalıdır. Uçuş sırasında hızlı karar verebilme, kriz anlarında soğukkanlı kalabilme, dikkat ve odaklanma becerisi doğrudan ruh sağlığı ile ilişkilidir.

Engelleyici sağlık durumları

Bazı sağlık durumları pilotluğu tamamen engeller. Bulaşıcı hastalıklardan HIV, Hepatit B ve Hepatit C hastalığı aktif olan veya tedavisi devam eden adayların işe girişi uygun değildir.

Solunum sistemi hastalıkları arasında oral steroid tedavisi gerektiren astım engelleyici durumdur. KOAH ve sarkoidoz geçmişte tanısı, tedavisi ve ameliyatı olanlar dahil adayların işe girişi uygun değildir. Uyku apnesi de engelleyici hastalıklar arasında yer alır.

Kalp ve damar hastalıkları ciddi engellerdir. Doğuştan kalp anomalisi olanlar, ritim bozuklukları, kalp kapak hastalıkları, kalp damar hastalıkları ve koroner arter hastalıkları geçmişte tanı konulan ve tedavi olanlar dahil OML kısıtlaması olan adayların işe girişi uygun değildir.

Nörolojik hastalıklar arasında epilepsi, beyin damar hastalıkları, multipl skleroz, Parkinson hastalığı ve Alzheimer bu rahatsızlıklarla ilgili tedavi görenler dahil adayların işe girişi uygun değildir. Görevi yapmasını engelleyecek derecede ve ilerleyici nörolojik tremor bozukluğa bağlı tremor olan adaylar kabul edilmez.

Her türlü psikotik bozukluklar ve psikolojik rahatsızlıklar engelleyicidir. Geçmişte psikiyatrik hastalık tanısı ve tedavisi olan veya halen tedavisi devam etmekte olan adayların işe girişi uygun değildir.

Yaş ve lisans türüne göre geçerlilik süreleri

Sınıf 1 sağlık sertifikaları 12 ay süre ile geçerlidir. Lisans sahibinin 60 yaşına ulaşmış olması halinde de geçerlilik süresi 6 aydır.

Sınıf 2 sağlık sertifikalarının geçerlilik süreleri yaşa göre değişir. Lisans sahibi 40 yaşına ulaşıncaya kadar 60 ay geçerlidir. 40 yaşından önce tanzim edilmiş sağlık sertifikalarının geçerlilik süresi, lisans sahibi 42 yaşına ulaştığında sona erer. Lisans sahibi 40 ila 50 yaş arasında iken 24 ay geçerlidir. 50 yaşından önce tanzim edilmiş sertifikaların geçerlilik süresi 51 yaşında sona erer. Lisans sahibi 50 yaşını geçtikten sonra geçerlilik süresi 12 aydır.

Havacılık Sağlık Raporu Nasıl Alınır?

Başvuru sürecini doğru yönetmek, havacılık sağlık raporu almanın ilk adımıdır. SHGM yeni dijital sistemlere geçiş yaptığı için randevu alma yöntemleri değişmiştir. Dolayısıyla güncel prosedürleri takip etmeniz gerekir.

Randevu alma süreci

SHGM Dijital Hizmet Sistemleri üzerinden başvuru yapabilirsiniz. adresine girerek ERP seçeneğine tıklamanız gerekir. Ardından e-devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı ile sisteme giriş yaparsınız.ctm.shgm.gov.tr

Soldaki menüden lisans ve sağlık sertifikası başvurusu seçeneğini seçin. Yeni/ekle butonuna tıklayarak pozisyonunuza uygun türü belirleyin. Kabin memuru için CC seçeneğini işaretlemeniz gerekir.

Ödeme sonrası başvurunuz listelendiğinde bir adet fotoğrafınızı sisteme yüklemeniz istenir. Gerekli alanları doldururken seçtiğiniz şehre göre sistem size bir yetkili havacılık tıp değerlendiricisi (AME) atar. Bu doktoru araştırarak görev yaptığı hastaneden randevu almanız gerekir.

Getirilmesi gereken belgeler ve fotoğraflar

Muayeneye gelirken bazı belgeleri yanınızda bulundurmanız zorunludur. Nüfus cüzdanı veya pasaport gibi kimlik belgesi getirmelisiniz. Periyodik veya yenileme muayenesine başvuranlar için eski sağlık sertifikası veya raporu gerekmektedir. Eski orijinal sağlık sertifikası olmadan işlem başlatılamaz.

Fotoğraf sayısı hastanelere göre değişiklik gösterebilir. Bazı merkezler 2 adet vesikalık fotoğraf isterken, bazıları 3 adet talep eder. Randevu aldığınız merkezi arayarak kesin bilgi almanız önerilir.

Gözlük veya lens kullananlar periyodik muayenelerde bunları yanlarında getirmelidir. Yedek gözlük veya lens de tavsiye edilir.

Muayene öncesi hazırlık

Uçucu personel muayeneleri ortalama saat 08:00 ile 08:30 arasında başlar. AME randevunuzda hastanenin Havacılık Tıp Merkezi'ne sabah saat 08:00'de gitmeniz beklenir. Muayene günü mutlaka aç karnına gelmeniz gerekir.

Kayıt işlemlerinden sonra Havacılık Tıp Merkezi görevlisi eşliğinde laboratuvar tahlilleri için kan ve idrar örnekleri verilir. Tahliller tamamlandıktan sonra kahvaltı ikramı sunulur. Kahvaltı sonrasında doktor muayeneleri başlar.

Yoğunluğa göre tüm işlemler genellikle öğleden sonra tamamlanır. Ekstra bir durum olmadığı sürece aynı gün içinde işlemleriniz bitirilir. Bazı merkezler işlemleri öğle saatlerine doğru tamamlamaya çalışır.

Sıkça Sorulan Sorular

Muayene günü içinde tüm testler tamamlanır. Laboratuvar sonuçları ve doktor değerlendirmeleri genellikle aynı gün bitirilir. Yoğunluğa bağlı olarak işlemler öğleden sonra veya öğle saatlerinde tamamlanabilir. Sağlık sertifikanız yetkili doktor tarafından imzalanarak size hemen verilir.

Gözlük kullanımı pilot olmaya engel değildir. Görme bozukluğunuz SHT-MED yönetmeliğinde belirtilen kriterler dahilinde olduğu sürece pilotluğa başvurabilirsiniz. Gözlük veya kontak lens kullanarak görüşünüzü düzeltmeniz yeterlidir.

Pilot adayının göz numarası. Miyop için her göz ayrı ayrı -6 altı, astigmat için 2 derece ve altı, hipermetrop için +5 derece ve altı kabul edilir. Gözlük takması gereken pilot ve adaylar uçuş faaliyetlerinde yedek dahil asgari 2 adet gözlükle bulunmak zorundadır.

Lazer göz ameliyatı geçirenler de pilotluğa başvurabilir. Ameliyat sonrası tatminkar sonuç alınması ve belirlenen şartları sağlaması durumunda işlemler devam eder. Ameliyat sonrası 6. Hafta sonrası kontrastlı mezopik testten olumlu sonuç alınması halinde uçuş faaliyetlerine devam edilebilir.

Periyodik sağlık muayeneleri için mevcut sağlık sertifikanızla yetkili merkezlere başvurursunuz.

Periyodik muayenelerde ilk muayene kadar kapsamlı olmayan testler yapılır. Bununla birlikte temel kontroller tekrarlanır. Gözlük veya lens kullananlar periyodik muayenelerde bunları yanlarında getirmelidir.

Kalp hastalıkları, diyabet, epilepsi, ileri düzey görme ve işitme kayıpları pilotluk için engel teşkil eder. Ruhsal hastalıklar ve stres yönetiminde sorun yaşayan kişiler pilot olamaz. Özellikle depresyon, anksiyete veya bipolar bozukluk gibi durumlar ciddi engel oluşturur.

Kontrolsüz diyabet, ciddi astım gibi kronik hastalıklar uçuş sırasında acil durum riskini artırır. Pilotluk için hangi hastalıklar engel olabilir sorusuna yanıt olarak kalp hastalıkları, görme sorunları, nörolojik rahatsızlıklar ve ağır işitme kaybı sayılabilir.

Özetle Havacılık Sağlık Raporu

Havacılık sağlık raporu almak ilk başta karmaşık görünebilir. Ancak şimdi bu sürecin nasıl işlediğini biliyorsunuz. Hangi testlerin yapıldığını, sağlık kriterlerinin neler olduğunu ve başvuru sürecini öğrendiniz. Artık randevu alırken neye dikkat etmeniz gerektiğini ve hangi belgeleri hazırlamanız gerektiğini biliyorsunuz.

Bu rapor sadece bir kağıt değil, hem sizin hem de yolcuların güvenliği için verilen bir teminattır. Başvuru öncesinde sağlık durumunuzu kontrol edin ve gerekli hazırlıkları yapın. SHGM onaylı merkezlerden randevu alarak süreci başlatabilirsiniz. Doğru hazırlıkla raporunuzu kolayca alacaksınız.

Detaylı Bilgi ve İletişim İçin Formu Doldurun!