eGFR Nedir? eGFR Düşüklüğü ve Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

EGFR

Böbrek sağlığı, genel vücut sağlığının en önemli göstergelerinden biridir. Böbreklerin yeterince çalışıp çalışmadığını anlamak için kullanılan en önemli parametrelerden biri de eGFR (tahmini glomerüler filtrasyon hızı) testidir. Bu test, kandaki kreatinin düzeyi başta olmak üzere bazı verilerle böbreklerin süzme kapasitesini ortaya koyar. eGFR sayesinde böbrek hastalıklarının erken teşhisi ve takibi mümkün hale gelir.

eGFR Nedir?

eGFR, İngilizce “estimated Glomerular Filtration Rate” ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçeye “tahmini glomerüler filtrasyon hızı” olarak çevrilir. eGFR, böbreklerin filtrasyon kapasitesini gösteren bir ölçümdür ve dakika başına temizlenen kan miktarını mililitre cinsinden ifade eder. Glomerüler filtrasyon hızı, böbreklerdeki milyonlarca küçük filtre ünitesi olan glomerüllerin, kanı ne kadar etkili şekilde temizlediğini gösterir. Bu değer, böbrek hastalıklarının erken tanısında ve mevcut böbrek fonksiyonlarının izlenmesinde kritik bir role sahiptir.

eGFR hesaplaması, kan kreatinin düzeyi, yaş, cinsiyet gibi faktörler göz önünde bulundurularak yapılır. Kreatinin eGFR hızını doğrudan etkiler çünkü kreatinin kas dokusunun normal metabolizması sonucu oluşan ve böbrekler tarafından süzülen bir atık maddedir. Sağlıklı böbrekler kreatinini etkili şekilde temizlerken, böbrek fonksiyonları bozulduğunda kan kreatinin düzeyi yükselir ve eGFR değeri düşer. Normal eGFR değeri dakikada 90 ml/dk/1,73 m² ve üzerindedir.

eGFR Değerinin Önemi ve Belirtileri Nelerdir?

eGFR değeri, böbrek sağlığının en güvenilir göstergelerinden biridir ve kronik böbrek hastalığının evrelendirilmesinde temel parametredir. Dünya Sağlık Örgütü ve uluslararası böbrek vakıfları, eGFR değerlerine göre böbrek hastalığını beş evreye ayırmaktadır.

Birinci evrede (eGFR ≥90 ml/dk/1,73 m²) böbrek fonksiyonları normal veya yüksektir İkinci evrede (eGFR 60-89 ml/dk/1,73 m²) böbrek fonksiyonlarında hafif azalma vardır ve yine belirtiler minimal düzeydedir.

Üçüncü evre (eGFR 30-59 ml/dk/1,73 m²) orta derecede böbrek fonksiyon kaybını gösterir ve bu evrede hastalarda yorgunluk, halsizlik, iştahsızlık, uyku problemleri ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler başlayabilir. Aynı zamanda anemi, kemik hastalıkları ve kardiyovasküler komplikasyon riskleri artar.

Dördüncü evrede (eGFR 15-29 ml/dk/1,73 m²) ciddi böbrek fonksiyon kaybı söz konusudur. Bu evrede hastalar belirgin yorgunluk, nefes darlığı, şişkinlik, bulantı, kusma, metalik tat alma, kas krampları ve kemik ağrıları yaşayabilir.

Beşinci evre (eGFR