Сфинктеротомијата е постапка на хируршко пресекување на внатрешниот анален сфинктер околу анусот. Оваа едноставна, но ефикасна хируршка интервенција е метода што се претпочита особено при лекување на хронична анална фисура (пукнатина на анусот).
Всушност, оваа постапка се применува кога нема одговор на медикаментозната терапија. Нејзината главна цел е да се намали мускулниот спазам во аналната регија, да се зголеми протокот на крв и да се овозможи природно заздравување на раната.
Во овој текст на јасен и разбирлив начин ќе дознаете што е операцијата сфинктеротомија, во кои случаи се претпочита и како изгледа текот на операцијата. Исто така, ќе разберете како се применуваат минимално инвазивни пристапи, како што е латералната внатрешна сфинктеротомија (ЛВС).
Што е сфинктеротомија?
Аналните сфинктерни мускули, кои работат постојано во нашето секојдневие без да го забележуваме тоа, повремено можат да предизвикаат проблеми. При ваквите проблеми лекарот може да ви ја предложи постапката сфинктеротомија. Овој хируршки метод е многу ефикасен особено при лекување на хронична анална фисура (пукнатина на анусот).
Која е функцијата на внатрешниот анален сфинктер?
Внатрешниот анален сфинктер е прстен од мазна мускулатура со дебелина од 5 mm, кој обвиткува дел од аналниот канал долг приближно 2,5-4,0 cm. Оваа мускулна структура настанува со спојување на мазните кружни мускулни влакна на ректумот. Работејќи заедно со надворешниот анален сфинктер, го затвора аналниот отвор и има важна улога во контролата на столицата.
Овој одличен механизам на нашето тело работи сосема независно од волјата. Нормално е постојано контрахиран за да спречи излегување на столица или гасови. Симпатичкиот нервен систем ја предизвикува контракцијата, додека парасимпатичкиот нервен систем ја контролира релаксацијата. Внатрешниот анален сфинктер обезбедува 55% од притисокот во мирување и има клучна улога особено во задржувањето на течности и гасови.
Кога ректумот ќе се прошири, на пример при дефекација, внатрешниот анален сфинктер рефлекторно се релаксира и дозволува содржината да помине. Ова се нарекува „ректоанален инхибиторен рефлекс“.
Што е операцијата сфинктеротомија?
Сфинктеротомијата е постапка на хируршко пресекување на внатрешниот анален сфинктер. Се применува особено кај хронични анални фисури, кога не се добива одговор на медикаментозната терапија. Нејзината главна цел е да се намали спазмот на прекумерно контрахираните анални мускули, со што се зголемува протокот на крв во регионот и се забрзува природниот процес на заздравување на раната.
Оваа операција обично се изведува под локална или спинална анестезија и пациентот не чувствува болка. Сфинктеротомијата може да се примени со отворена или затворена техника. Кај отворената техника се прави засек од околу 0,5-1 cm помеѓу внатрешниот и надворешниот мускул на анусот. Кај затворената техника, пак, засекот е помал, а хирургот ја изведува постапката со палпација.
Латералната внатрешна сфинктеротомија денес е хируршкиот метод што најмногу се претпочита при лекување на хронична анална фисура. По оваа постапка кај околу 90-92% од пациентите заздравувањето настапува во рок од два месеца.
Во кои случаи се претпочита сфинктеротомија?
Тегобите во аналната регија можат сериозно да влијаат на секојдневниот живот. Во некои случаи медикаментозната терапија не е доволна, а операцијата сфинктеротомија станува важно решение. Во кои точно случаи се препорачува оваа хируршка интервенција?
Случаи на хронична анална фисура
Аналните фисури можат да бидат акутни или хронични. Хронична анална фисура се дефинира како пукнатина што трае подолго од 6 недели, е продлабочена и околу неа е формирана кожна наборка (сентинелна губа). Овие случаи се поотпорни на лекување отколку акутните фисури.
Хроничната анална фисура всушност е еден вид исхемичен улкус. Поради спазмот на внатрешниот анален сфинктер, аналниот тонус се зголемува и притисокот во аналниот канал во мирување се покачува. Оваа состојба ги стега крвните садови што ја хранат дисталната анална слузница, со што доведува до појава на хронична анална фисура и до одложено заздравување.
Кај хронифицираните пукнатини на анусот, латералната внатрешна сфинктеротомија (ЛВС), со ефикасност до 90%, денес е најприфатената хируршка опција. Со релаксација на дел од внатрешните мускули околу анусот, овој метод го отстранува мускулниот спазам што го спречува заздравувањето на пукнатината.
Состојби без одговор на медикаментозна терапија
Операцијата сфинктеротомија обично се претпочита кога другите видови лекување се недоволни. Хируршка интервенција доаѓа предвид во следниве услови:
- Хронични случаи без одговор на конзервативна терапија
- Хронични анални фисури отпорни на топикална медикаментозна терапија
- Пукнатини што не заздравуваат со диетални мерки и локални масти
- Повратни (рецидивантни) напади на фисура
Во спроведените студии, кај пациентите на кои им била применета ЛВС, стапката на неуспех на лекувањето е многу пониска во споредба со лекувањето со ботулински токсин (Botox). Додека кај 25,8% од пациентите третирани со ботокс лекувањето било неуспешно, во групата со ЛВС оваа стапка изнесувала само 3,4%.
Пациенти со силна болка и спазам
Најизразеното обележје на аналните фисури е силната болка што започнува при дефекација и може да трае со часови. Оваа болка се опишува како остра и неподнослива. Сфинктеротомија треба да се разгледа особено кај пациенти што ги имаат следниве симптоми:
- Силна болка за време на и по дефекацијата
- Типична болка што продолжува 20-25 минути по дефекацијата
- Неподнослива болка поврзана со спазам околу анусот
- Чувство дека анусот се раскинува при секоја дефекација
- Ректално крвавење и запек
Овие симптоми сериозно го намалуваат квалитетот на животот. Пациентите можат да ги изгубат нормалните навики за дефекација, социјалниот живот може да им се ограничи, а поради постојаната болка можат да се јават психолошки проблеми.
Прекумерниот мускулен спазам околу анусот создава маѓепсан круг. Поради спазмот протокот на крв во регионот се намалува, што го спречува заздравувањето и предизвикува зголемување на болката. Латералната внатрешна сфинктеротомија го прекинува овој маѓепсан круг, со што брзо ја намалува болката и го започнува процесот на заздравување.
Како заклучок, кога медикаментозното лекување е недоволно, особено кај пациенти со хронична анална фисура што имаат силна болка и спазам, сфинктеротомијата нуди ефикасно и траен решение.
Дијагностички процес пред сфинктеротомија
За успешна операција сфинктеротомија од витално значење е правилниот дијагностички процес. Како и при секоја хируршка постапка, и пред сфинктеротомија треба да се направи сеопфатна проценка. Овој процес го зголемува успехот на лекувањето и ги намалува можните ризици.
Како се изведува проктолошкиот преглед?
Проктолошкиот преглед, во народот познат како „преглед на анусот“, е специјален преглед. Овој преглед обично може да се изведе во три различни положби:
- Лежење на левата страна (Симсов положај)
- Лежење на грб со подигнати нозе (литотомиска положба)
- Колено-лакт положба или положба на стомак
Најпрво лекарот ја прегледува аналната регија однадвор со поглед. Потоа прегледот го спроведува со прст, со помош на лубрикантен гел. Притоа се бара присуство на маси или лезии што предизвикуваат осетливост. За време на прегледот можат да се користат и раце и специјални помагала.
Особено треба да се нагласи дека прегледот во положба на стомак не се препорачува во следниве случаи:
- Кај лица со зголемен очен притисок
- Кај лица со руптура на ретината
- Кај лица со нарушување на срцевиот ритам
- Кај бремени жени во напредната бременост
Употреба на аноскопија и ректоскопија
Пред сфинктеротомија најчесто се прават ендоскопски прегледи како аноскопија и ректоскопија. Со овие постапки детално се визуелизираат аналниот канал и регионот на ректумот.
Аноскопот е уред специјално изработен за преглед на аналниот канал. Прегледот направен со аноскоп се нарекува „аноскопија“. Со помош на овој уред долг околу 5 cm, аналниот канал може детално да се прегледа. Аноскопите можат да бидат метални или пластични за еднократна употреба.
Ректоскопијата, пак, е преглед со подолг уред (долг околу 12 cm), кој овозможува визуелизација на последните 15-30 cm од ректумот. Овој инструмент, на чиј врв има извор на светлина и камера, е особено корисен во следниве случаи:
- Ректално крвавење
- Проблеми при дефекација
- Постојана болка
Двете постапки, кога ги изведува лекар специјалист, се безболни и траат само неколку минути.
Проценка на придружните заболувања
Пред операцијата сфинктеротомија сеопфатно се проценува општата здравствена состојба на пациентот и можните придружни заболувања. Причината е тоа што многу болести што ја засегаат аналната регија (како хемороидална болест, анален апсцес, анален карцином, воспалителни заболувања на цревата) можат да даваат слични симптоми.
Дополнително, при хронични фисури во овој процес се бара и присуство на придружни заболувања како хемороиди или фистула. Врз основа на овие проценки, понекогаш можат да се побараат и подлабоки испитувања како флексибилна сигмоидоскопија или колоноскопија.
Покрај тоа, за хируршката постапка да може безбедно да се изведе, се прават крвни анализи, а ако се планира општа анестезија, и дополнителни лабораториски испитувања. Овие детални проценки се од клучно значење за успехот на сфинктеротомијата и за безбедноста на пациентот.
Текот на операцијата сфинктеротомија
Секој процес на операција започнува со правилно информирање за пациентот да се чувствува безбедно. Операцијата СФИНКТЕРОТОМИЈА слично вклучува фази на подготовка, изведба и заздравување. Знаењето што ќе се случува за време на постапката помага да се намалат грижите кај повеќето пациенти.
Подготовки пред операцијата
Пред операцијата сфинктеротомија лекарот прави детална здравствена проценка. Во овој процес се проверуваат траењето и длабочината на аналната фисура и степенот на спазам во околните ткива. Најпрво се врши чистење на цревата, а ноќта пред операцијата на пациентот му се даваат посебни упатства. Обично пред операцијата се препорачува да се обезбеди доволно испразнување на цревата.
Дополнително се проверуваат лековите што ги користи пациентот, се завршуваат крвните анализи и, по потреба, дополнителните лабораториски испитувања. Овие подготовки обезбедуваат постапката да биде безбедна и успешна.
Како се изведува латерална сфинктеротомија?
Латералната внатрешна сфинктеротомија (ЛВС) може да се примени со две различни техники: отворена и затворена техника.
Кај отворената техника, за време на латералната внатрешна сфинктеротомија се прави засек од околу 0,5-1 cm на кожата помеѓу внатрешниот и надворешниот мускул на анусот. Внатрешниот мускул на анусот се одвојува од цревото и се пресекува. Кај овој метод хирургот ја изведува постапката со директен увид во мускулот.
Кај затворената техника се прави помал засек, а хирургот ја изведува постапката со палпација. Со скалпел се влегува во интерсфинктерниот простор и се пресекува внатрешниот мускул на анусот. Затворената техника може да предизвика помала болка по операцијата и остава помалку белези.
Кај двете техники целта е контролирано да се релаксира внатрешниот мускул на анусот што е во спазам. На тој начин се зголемува протокот на крв и се забрзува заздравувањето.
Времетраење на операцијата и престој во болница
Постапката сфинктеротомија обично трае 15-30 минути. И покрај ова кусо времетраење, станува збор за исклучително ефикасен метод на лекување. По операцијата пациентите по краток период на набљудување обично се испишуваат истиот ден.
По латерална внатрешна сфинктеротомија пациентите можат да се вратат на активен живот во просек за 7 дена. Ова брзо заздравување е една од најважните предности на постапката.
По операцијата болката започнува веднаш да попушта, а е забележано дека знаците на инконтиненција (губење контрола врз столицата) се ретки. Се наведува дека фисурите обично целосно заздравуваат во рок од 3-4 недели.
Процес на заздравување, ризици и искуства на пациентите
Процесот по СФИНКТЕРОТОМИЈА е една од темите што најмногу ги интересираат пациентите. Колку и да е успешна операцијата, грижата и вниманието во периодот на заздравување директно влијаат на исходот.
Колку трае заздравувањето?
Иако процесот на заздравување се разликува од личност до личност, обично се завршува во рок од 2-6 недели. Пациентите обично се испишуваат за 1-2 дена, а целосното заздравување може да трае од 1 до 6 месеци. Повеќето пациенти можат да се вратат на секојдневните активности неколку дена по операцијата, но се препорачува да избегнуваат напорно вежбање и долго седење.
Во првите неколку дена се чувствува изразено олеснување, а во првите недели болката постепено се намалува. Болката при дефекација попушта и исчезнува, а изразено подобрување се постигнува за 1-2 недели. Целосното заздравување и враќањето на ткивото во нормала може да траат околу 6 недели.
Што доживуваат оние што имаат направено сфинктеротомија?
Веднаш по операцијата обично има блага болка, која може да се контролира со лекови. При првата дефекација нормална е лесна болка и крвавење во вид на дамки. Во периодот по операцијата поголемиот дел од пациентите наведуваат дека силната болка што се чувствувала при дефекација е изразено намалена.
Во раниот период по операцијата природно е да чувствувате отеченост на местото на операцијата. Исто така може да има секреција или понекогаш крвава секреција при дефекација. Пациентите обично можат да го забрзаат заздравувањето со топли седечки бањи 3-4 пати дневно. За успешно заздравување треба внимателно да се почитуваат правилата за нега по операцијата.
Можни компликации и ризици
Како и при секоја хируршка постапка, и при сфинктеротомија можат да се јават одредени ризици и несакани ефекти:
- Инфекција: Ретко може да се развие инфекција во регионот на операцијата (1-2%)
- Крвавење: Може да се јави особено во првите денови
- Губење контрола врз гасовите: Може да биде привремено кај 5,4% и трајно кај 8,9% од пациентите
- Привремена тешкотија при мокрење: Може да се јави по операцијата
- Развој на фистула: Може да се јави кај помалку од 1% од пациентите
Ако по операцијата крвавењето трае повеќе од 1 час, ако количината се зголемува или ако излегува крв во вид на згрутчувања, препорачливо е задолжително да се обратите кај вашиот лекар.
Дали постои ризик од анална инконтиненција?
Аналната инконтиненција (губење контрола врз гасовите и столицата) е најважната компликација што може да се јави по латерална внатрешна сфинктеротомија. Истражувањата покажале дека кај дел од пациентите може да се јави привремена или трајна инконтиненција на гасови. Овој ризик е значително намален со употребата на современи хируршки техники и со пристапот на пресекување на мускулот само колку што е потребно.
Напредната возраст, машкиот пол и сфинктеротомијата изведена заедно со хемороидектомија се утврдени како ризик-фактори за развој на инконтиненција. Сфинктеротомијата изведена заедно со хемороидектомија може да го зголеми ризикот од инконтиненција приближно 15 пати.
Сепак, проблемите со контролата обично се од блага природа и најчесто се подобруваат во првите неколку месеци. Ризикот од трајна инконтиненција што сериозно го нарушува квалитетот на животот е многу низок.
Накратко за сфинктеротомијата
Сфинктеротомијата се јавува како ефикасен хируршки метод при лекување на хронична анална фисура. Особено кога нема одговор на медикаментозната терапија, оваа постапка може да биде спасоносна. Всушност, сфинктеротомијата, со релаксација на мускулите околу анусот, го зголемува протокот на крв и го забрзува природниот процес на заздравување.
По постапката поголемиот дел од пациентите чувствуваат изразено олеснување. Несомнено, иако во првите денови по операцијата може да се јават блага болка и крвавење, овие тегоби брзо се намалуваат. Целосното заздравување обично се завршува во рок од 2-6 недели.
Покрај тоа, како и при секоја хируршка постапка, и сфинктеротомијата има одредени ризици. На пример, можат да се јават инфекција, крвавење или привремени проблеми со губење контрола врз гасовите. Сепак, со современите хируршки техники овие ризици се значително намалени.
Пред да донесете одлука за сфинктеротомија, многу е важно да направите детален разговор со вашиот лекар. Во спротивно, можете да се информирате и за алтернативните опции за лекување. Правилната дијагноза и соодветниот пристап кон лекувањето ќе ви овозможат да се ослободите од болките предизвикани од пукнатината на анусот.
Како заклучок, сфинктеротомијата нуди ефикасно решение при лекување на хронична анална фисура со стапка на успех над 90%. Внимавајќи на процесот на заздравување по операцијата и следејќи ги препораките на вашиот лекар, можете за кратко време да се вратите на секојдневниот живот. Не заборавајте дека со рана дијагноза и правилно лекување вашите тегоби предизвикани од пукнатината на анусот можат целосно да исчезнат.
Најчесто поставувани прашања
Колку трае заздравувањето по операцијата сфинктеротомија? Заздравувањето обично се завршува во рок од 2-6 недели. Целосното заздравување, пак, може да варира од 1 до 6 месеци. Во првите неколку дена ќе почувствувате изразено намалување на болките.
Кога можам да се вратам на работа по операцијата? Обично е можно да се вратите на канцелариски работи за 5-10 дена. Ако работите физички напорна работа, овој период може да се продолжи до 2 недели.
Во кои случаи треба да се обратам кај лекар? Во следниве случаи задолжително треба да го повикате вашиот лекар:
- Силна болка што не попушта
- Крвавење во поголема количина (активно крвавење 3-4 пати едно по друго)
- Невозможност за дефекација повеќе од 3 дена
- Водно столици повеќе од 5 пати дневно
- Тешкотии при мокрење
- Температура над 38 степени
Дали постои ризик од повторување? Да, ако продолжат неправилната исхрана и проблемот со запек, фисурата може да се повтори. Затоа е важно да се стекнат навики за балансирана исхрана и да не се седи долго на тоалет.
Како треба да се хранам по операцијата? Треба да консумирате храна богата со влакна, јогурт, многу вода и маслиново масло. Треба да избегнувате зачинета, лута и кисела храна, алкохол и кофеин.
