Што е ампутација? Во кои случаи се врши?
Ампутацијата е хируршка операција со која се отсекува целиот или дел од телесен орган или екстремитет. Ваков вид операција може да се изврши на различни делови од телото, како ампутација над колено, ампутација под колено, ампутација на рака, ампутација на шака, ампутација на прсти и ампутација на стапало. Ампутацијата подразбира губење или отстранување на делови од телото, како прсти, прст на нога, шака, стапало, рака или нога. Ова искуство може драстично да го промени животот, влијаејќи врз способноста за движење, работната способност, социјалните интеракции и степенот на самостојност. По оваа операција, континуираната болка, феноменот на фантомски екстремитет или емоционалната траума може да се јават и да го продолжат процесот на закрепнување и да го направат потежок.
По ампутацијата, физичкото и емоционалното закрепнување на личноста има голема важност. Во овој процес може да биде потребна физикална рехабилитација и психолошка поддршка во соработка со здравствениот тим. Специјалистите за протези можат да му обезбедат на лицето со ампутација специјално изработени протези и помошни помагала, со што ја поддржуваат неговата самостојност. За да се надомести изгубениот екстремитет или дел од екстремитетот и повторно да се стекне функционалност во секојдневниот живот, се користат методи на физикална терапија и рехабилитација. Во овој процес се цели зајакнување на мускулите, подобрување на движењето и учење на користење на протеза. Ампутацијата е состојба што може длабоко да влијае на животот на една личност. Сепак, со помош на современата медицина и методите на рехабилитација, можно е да се подобри квалитетот на животот на лицата со ампутација и повторно да се врати функционален живот. Со поддршка од здравствениот тим и најблиските, лицата со ампутација можат да развијат нов начин на живот и успешно да се прилагодат.
Во кои случаи се врши ампутација?
Ампутација може да се изврши во следниве случаи:
Трауматски повреди: Сериозните трауматски повреди, како последица на сообраќајни несреќи, работни несреќи, ратни повреди и слични настани, може да доведат до ампутација. Ова е една од најчестите причини за ампутација. Таа сочинува околу 45% од извршените ампутации.
Оштетување на ткиво: Состојби како повреди од здробување, посекотини, раскинувања или тешки изгореници може да доведат до оштетување на делови од телото до степен што не може да се спаси, и може да бараат ампутација.
Инфекција и болест: Заздравувачките рани, инфекциите или болестите можат да доведат до состојба што ги загрозува другите делови од телото, па ампутацијата станува неопходна.
Прекинување на протокот на крв: Недоволниот проток на крв во екстремитетите може, како последица на траума или болести, да доведе до умирање на ткивото во екстремитетите, и може да се бара ампутација.
Рак: Раковите тумори во екстремитетите може да бараат отстранување на засегнатиот орган.
Други здравствени проблеми: Компликации од дијабетес, периферна васкуларна болест (стеснување на артериите што одат до нозете и стапалата), неурома или задебелување на нервното ткиво, тешки изгореници, исто така, може да бидат меѓу причините за ампутација.
Ампутацијата е хируршка интервенција што може да се примени во вакви состојби. Ампутацијата е сериозна одлука и последна мерка. Вашиот лекар ќе ја разгледа секоја можност пред да ја донесе оваа одлука. Меѓутоа, ако екстремитетот не може да се спаси и почнале да се оштетуваат и други ткива, во тој момент примарна задача на лекарот е да го заштити вашето општо здравје. Рехабилитацијата по ампутацијата и употребата на протеза можат да го подобрат квалитетот на животот на поединецот и да му помогнат повторно да ја стекне функционалноста.
Операција за ампутација?
Операцијата за ампутација може да варира во зависност од делот на телото што е зафатен, причината за ампутацијата и степенот на оштетување на коските или ткивото. Кога екстремитетите функционираат, кожното ткиво, нервите што ја вршат фината моторна функција, мускулите, крвните садови и коските работат заедно. Да се изврши процедурата без да се оштетат и стабилизираат сите овие ткива не е лесна постапка. Затоа, пред сè, корисно е да се осигурате дека процедурата ја изведува специјалист во својата област и во целосно опремена болница.
Ампутацијата најчесто се изведува во фази. Ова е затоа што при оштетување на ткивото, хронична болка, белег или други здравствени проблеми може да биде потребна дополнителна постапка наречена ревизија. Процедурата за ампутација може да се изврши итно поради непредвидена состојба или по план. Пред планираните ампутации, со вашиот хирург ќе имате низа разговори, при што ќе бидете информирани за процесот пред и по операцијата и ќе можете да поставите прашања што ви се во мислите. Во овој процес може полесно да имате придружник. Присуството на роднина или пријател може да ви обезбеди поддршка. Пред ампутацијата може да биде потребна подготовка. Таа вклучува опции како медицински преглед или психолошка проценка. Откако ќе се направат потребните проценки, се планира здравствената состојба на пациентот и рехабилитацијата по операцијата. Важно е да се има на ум дека ампутацијата е процес специфичен за секој поединец и дека хирургот ќе го одреди методот што најмногу одговара на вашата состојба.
Кои се видовите ампутација?
Ампутацијата се дели на два вида според начинот на кој се изведува: отворена ампутација и затворена ампутација.
Отворена ампутација
Ако по изведувањето на ампутацијата кожното ткиво не се затвора и се применува отворен завој, овој метод се нарекува отворена ампутација. Така, ако постои инфекција, ткивото може да продолжи да се чисти бидејќи сè уште не е затворено. Овој метод најчесто се избира кај пациенти кои имаат потреба од ампутација поради инфекција и болести на крвните садови. Покрај тоа, може да се избере и кога кожното ткиво не е доволно за да ја затвори раната.
Затворена ампутација
Друг вид ампутација е затворената ампутација. Кај оваа ампутација има доволно кожно ткиво за да се затвори местото каде што е отсечен екстремитетот. По хируршкото отсекување на екстремитетот, ткивата се спојуваат и не се оставa отворена рана. Овој метод најчесто се применува кај пациенти со помал ризик од инфекција.
Вториот вид, затворената ампутација, се изведува кога има доволно кожно ткиво за да се затвори раната на засегнатото место. Откако екстремитетот ќе се отсече хируршки, ткивата и кожата во операционата рана се затвораат, па ампутацијата се завршува без оставање отворена рана.
Како се одлучува за ампутација?
Одлуката за ампутација е процес што бара многу проценки и дискусија. Донесувањето одлука за ампутација не е лесно ни за лекарот. Затоа одлуката ја донесува тим. Се проценуваат состојбата на пациентот и сите достапни опции во детали. Откако ќе се разгледаат сите опции, се донесува одлука и пациентот се информира за неа. Откако ќе се донесе одлуката за ампутација, операцијата се изведува што е можно поскоро. Меѓутоа, ако се одлучи ампутацијата да не се изведе, оваа одлука детално му се објаснува на пациентот. Се утврдува најсоодветниот план за лекување за состојбата на пациентот и се проценуваат алтернативните опции. Во овој процес е важно пациентот и хируршкиот тим заеднички да одлучуваат и да соработуваат блиско во комуникацијата.
Колку трае операцијата за ампутација?
Тешко е да се даде точно времетраење за операцијата за ампутација. Може да варира во зависност од големината на делот што ќе се отстрани, применетиот метод (отворена или затворена ампутација) или искуството на вашиот лекар. Операцијата за ампутација во просек може да трае од 45 до 90 минути.
Каков процес ве очекува по ампутацијата?
По операцијата, по анестезијата, ќе бидете префрлени во единица за постанестезиолошка нега и ќе бидете под надзор. Вашиот процес на закрепнување може да варира во зависност од делот на телото на кој е извршена процедурата или од применетата анестезија. Додека сте под надзор, ќе се контролираат протокот на крвта и чувствителноста во засегнатиот дел од телото. Ако виталните функции, како крвниот притисок, пулсот и дишењето, се стабилни, нема потреба да останете во оваа просторија и ќе бидете префрлени во обична болничка соба. Во таа соба ќе ви се обезбеди контрола на болката и нега на завојот. По операцијата за ампутација, брзо започнува физиотерапевтскиот процес. Поради направената операција за ампутација, за вас ќе биде изработен посебен план за лекување. На пример, ако по ампутацијата ви треба инвалидска количка, планот за лекување може да вклучува вежби како подигање од инвалидската количка. Исто така, фирмите што дизајнираат протетички уреди по операцијата ќе стапат во контакт со вас и ќе ве информираат за тоа. Во зависност од процесот на закрепнување, во рок од 2 недели може да почнете да користите вештачки екстремитет.
Откако ќе се вратите дома, можеби ќе бидете поемотивни отколку додека бевте во болница и може поинтензивно да ја почувствувате болката за изгубениот екстремитет. Исто така, во овој период може да доживеете состојба наречена фантомска болка. Со сè ова е тешко да се справите сами. Затоа, добивањето поддршка од психолог во текот на процесот може да го олесни процесот за вас. Пред да ве отпуштат, вашиот лекар ќе ве информира за негата дома. Во овој период, превојот, лековите и други видови нега може да ги спроведувате вие или близок роднина, или може да се користите со здравствени услуги во домот. Освен ако лекарот не ви даде спротивна инструкција, може да продолжите со нормална исхрана.
На што треба да се внимава по ампутацијата?
Ако доживеете некој од следниве симптоми, веднаш контактирајте со вашиот лекар:
Температура и тресење
Црвенило, отек, крварење или исцедок што не можете да го објасните на местото на отсечениот дел
Зголемена болка на местото на ампутацијата
Утрнување или трнење во преостанатата рака или нога
Колку трае закрепнувањето по ампутацијата?
По ампутацијата, процесот на заздравување на раната обично може да трае 3 до 4 недели. Но, заздравувањето на внатрешните делови на раната под кожата бара подолго време. Овој период во просек може да трае 12 до 18 месеци. Негата на раната во раниот период по операцијата или негата што ја спроведувате дома се важни чекори за заздравување на меката ткивна структура во внатрешноста и намалување на ризикот од инфекција. Редовните превои, соодветните хигиенски мерки и придржувањето до упатствата на лекарот позитивно влијаат на процесот на закрепнување. Пациентот треба редовно да оди на контролни прегледи кај својот лекар и веднаш да пријави секој проблем. Трпението и поддршката играат важна улога во процесот на закрепнување.
