Терапија За Хорлање

Хорлање

Хорлањето укажува дека протокот на воздух низ дишните патишта не е со доволна проодност, а многу силното хорлање покажува дека проодот на воздух низ тесна област е отежнат. Се претпоставува дека хорлање се јавува кај 10% до 30% од возрасните. Кај повеќето од овие лица хорлањето не е од таков обем да предизвика сериозни здравствени проблеми и се нарекува едноставно хорлање. Се смета дека кај приближно пет од секои 100 лица постои силно хорлање заедно со застанувања на дишењето во спиење, односно болест наречена опструктивен синдром на апнеа во спиење.

Синдром на апнеа во спиење

Кај нормалните деца и возрасни, горниот дишен пат останува отворен поради стегањето на мускулите што го држат дишниот пат отворен. Кога овие мускули се опуштаат во спиење, се јавува лесно стеснување на горниот дишен пат, но тоа не е на ниво што создава проблем за протокот на воздух. Меѓутоа, кај синдромот на апнеа во спиење, стеснувањето на горните дишни патишта во спиење значително го отежнува дишењето. Стеснувањето во тој регион, кое понекогаш може и целосно да се затвори, предизвикува мозокот да добие сигнал дека дишењето е отежнато, што доведува до постојано зголемување на напорот за дишење. Како последица на овие настани, во мозокот се јавува реакција на будност, а со будноста дишните мускули се активираат и го отвораат горниот дишен пат. По ова олеснување, повторно е можно да се заспие. Овој циклус, карактеризиран со отежнато дишење и олеснување, предизвикува постојано прекинување на спиењето во текот на ноќта, што доведува до уморно будење наутро. Состојбата во која една личност се задушува во спиење, има постојани будења во текот на ноќта и е уморна и поспана следниот ден, се нарекува „Опструктивен синдром на апнеа во спиење“.

Апнеата во спиење е од два вида:

• Опструктивна апнеа во спиење: Почест вид на апнеа, предизвикана од опуштање на мускулите во грлото, кои го затвораат просторот низ кој минува воздухот.
• Централна апнеа во спиење: Овој вид апнеа се јавува како последица на тоа што мозокот не испраќа соодветни сигнали до мускулите што го контролираат дишењето.

Симптоми

• Дневна поспаност
• Силно хорлање
• Застанување на дишењето во спиење, забележано од други лица
• Будење со чувство на отежнато дишење
• Будење со суви усти и болка во грлото
• Утрински главоболки

Причини

Опструктивната апнеа во спиење се јавува како последица на опуштање на мускулите во грлото, кои го затвораат просторот низ кој минува воздухот. Овие мускули припаѓаат на меките непца, малиот јазик, гркланот и јазикот. Кога овие мускули се опуштаат, дишниот пат се стеснува при дишење и дишењето застанува за одредено време. Како последица на тоа, количината на кислород во крвта се намалува, мозокот го регистрира ова намалување и се обидува да го врати дишниот пат во функција со намалување на длабочината на спиењето. По намалувањето на длабочината на спиењето, кај некои лица дишењето се поттикнува со еден или два кратки длабоки вдишувања, а кај други со силно хрчење и звуци при голтање. Ова може да се повтори 20-30 пати на час во текот на целата ноќ. Кога апнејата е од таков степен, длабок сон воопшто не е можен, лицето ја поминува целата ноќ во обид за дишење и има потреба да спие и во текот на денот. Лицата со апнеа во спиење обично не се свесни дека нивниот сон е прекинуван и мислат дека добро спиеле. Централната апнеа во спиење е многу поретка и се јавува како последица на тоа што мозокот не испраќа сигнали до мускулите што го контролираат дишењето. Зголемувањето на јаглерод диоксидот во крвта и намалувањето на кислородот доведуваат до будење. Лицата со централна апнеа во спиење поотчајно го паметат периодот на будење отколку лицата со опструктивна апнеа во спиење.

Фактори на ризик

Опструктивна апнеа во спиење

• Прекумерна телесна тежина: Краток и дебел врат предизвикува стеснување на дишниот пат во грлото. Прекумерната телесна тежина, со зголемување на масното ткиво околу вратот и грлото, е важен фактор што ја засилува апнејата во спиење. Обемот на вратот, односно бројот на кошула за врат, кај мажите над 43 cm, а кај жените над 40 cm, е ризичен за апнеа во спиење. Меѓутоа, апнеа во спиење може да се јави и кај слаби лица.
• Зголемени крајници и присуство на аденоидно ткиво: Зголемените крајници и присуството на аденоидно ткиво се причина за апнеа во спиење, која најчесто се јавува кај деца; но понекогаш може да биде причина и кај возрасни.
• Тесна градба на грлото: Кај некои лица, обликот на грлото може по раѓање да биде тесен.
• Машки пол: Апнеата во спиење кај мажите се јавува два пати почесто отколку кај жените. Меѓутоа, често се јавува и кај жени со прекумерна телесна тежина.
• Возраст: Апнеата во спиење кај возрасни над средната возраст е 2-3 пати почеста отколку кај помладите.
• Употреба на алкохол, смирувачки и лекови за спиење: Овие супстанции предизвикуваат опуштање на мускулите на грлото во текот на спиењето.

Централна апнеа во спиење

• Мозочен удар или тумори: Со присуство на овие проблеми, функцијата на мозокот за регулирање на ритамот на дишењето може да се наруши.
• Заболувања на мускулниот и нервниот систем: Кај заболувања на нервниот систем што се поврзани со мозочното стебло и 'рбетниот мозок, или кај некои заболувања што го зафаќаат целиот мускулен систем, може да се јави апнеа во спиење.
• Голема надморска висина: Ризикот од апнеа во спиење се зголемува при спиење на поголема надморска висина од онаа на која сте навикнати.

И во двата вида апнеа постои ризик од развој на срцева слабост и хипертензија. Наглото намалување на кислородот во крвта за време на апнеата предизвикува зголемување на крвниот притисок и оптоварување на срцево-судовиот систем. Како последица на тоа, се зголемува ризикот од мозочен удар поради крварење во мозокот и од срцева слабост. Кај лица со срцево заболување, намалувањата на кислородот предизвикани од апнеа во спиење го зголемуваат ризикот од ненадејна смрт во спиење поради срцев инфаркт.

Кога треба да се обратите кај лекар?

• Ако хорлањето ви е толку силно што им пречи на другите или на вас
• Ако се будите од спиење со отежнато дишење
• Ако некој забележал дека за време на спиењето дишењето ви застанува
• Ако имате дневна поспаност (на пример, додека работите, гледате телевизија, читате, во автобус или возите автомобил)
• Многу луѓе не знаат дека хорлањето може да биде знак за сериозен проблем; исто така, не сите лица со апнеа во спиење хорлаат. Ако хорлањето е многу силно, ако има тивки периоди меѓу хорлањата и ако тие се појавуваат особено кога спиете на грб, потребно е да се прегледате кај лекар.

Проценка и дијагноза

Поради тоа што причината и проблемите предизвикани од апнеа во спиење можат да се однесуваат на повеќе системи, може да биде потребно специјалистите по ОРЛ, белодробни болести, кардиологија и неурологија да направат одделна проценка. Проценката кај специјалистот по ОРЛ почнува со преглед. При овој преглед, вашиот лекар ќе бара промени во обликот на областите на дишните патишта, почнувајќи од носот до дишникот, кои би можеле да предизвикаат стеснување. По тоа, потребно е да се направи студија на спиење (полисомнографија), при која се снимаат различни функции на телото во текот на спиењето. Студијата на спиење може да се направи во лабораторија за спиење или дома. Во студијата на спиење, преку кабли поврзани со уред на вашето тело, континуирано се снимаат многу критериуми: дишењето и циркулацијата во спиење, мозочните бранови, протокот на воздух низ носот и устата, движењата на рацете и нозете, нивото на кислород во крвта, звукот од хрчењето, положбите на телото и слично, а на крајот на испитувањето се анализира со компјутерски системи. Вашиот лекар може дополнително да побара од вас посебна рендгенска снимка, наречена „цефалометрија“, за да ги процени тесните делови на дишниот пат и да направи мерења на нив.

Проблеми предизвикани од апнеа во спиење

• Проблеми со срцето и крвните садови: Наглото намалување на кислородот во крвта за време на апнеата предизвикува зголемување на крвниот притисок и оптоварување на срцево-судовиот систем. Кај речиси половина од лицата со апнеа во спиење има хипертензија, која пак го зголемува ризикот од срцева слабост и мозочно крварење. Познато е дека кај лицата со срцево заболување, намалувањата на кислородот предизвикани од апнеа во спиење го зголемуваат ризикот од ненадејна смрт во спиење поради срцев инфаркт.
• Дневна поспаност: Поради прекините во спиењето, кога не е можен длабок ноќен сон, се јавуваат дневна поспаност, слабост и нервозa. Лицата со апнеа во спиење може да задремат додека работат, гледаат телевизија, читаат, во автобус или дури и додека возат автомобил. Кај лица со апнеа во спиење кои возат автомобил, ризикот од сообраќајна несреќа се зголемува од 3 до 5 пати. Апнеата во спиење кај децата обично се манифестира со опаѓање на успехот во училиште.
• Проблеми поврзани со други медицински третмани што можеби ќе треба да се направат: Кај лица со опструктивна апнеа во спиење, при операции што можеби ќе треба да се направат поради други причини, може да се јават проблеми со дишниот систем поврзани со општата анестезија.
• Проблеми со партнерот: Кога апнејата во спиење е придружена со силно хорлање, се јавува и социјален проблем, како што е тоа што партнерот не може да спие или дури мора да смени соба.
• Проблеми поврзани со функцијата на мозокот: Лицата со апнеа во спиење може да имаат заборавливост, замор и исцрпеност, ноќно често мокрење и проблеми со потенцијата. Кај децата може да се јави синдром на хиперактивност и нарушување на вниманието.

Што треба да се направи

• Ако имате прекумерна тежина, смршајте. Кај лицата со прекумерна тежина, слабеењето значително ја намалува апнејата.
• Избегнувајте употреба на алкохол, смирувачки и лекови за спиење. Овие супстанции предизвикуваат опуштање на мускулите во грлото и на тој начин влијаат на дишењето.
• Спијте на страна или на стомак. Спиењето на грб предизвикува јазикот и меките непца да се спуштат наназад и да го стеснат дишниот пат. За да се спречи несвесно преврткување на грб за време на спиењето, корисно е во појасот на пижамските панталони да се стави топче за стони тенис или тениско топче.
• Лекувајте ги проблемите што предизвикуваат запушување на носот . Алергијата, искривеноста на носната преграда (септална девијација), намалената напнатост на носните крилја се чести причини кои го попречуваат лесното дишење низ носот, ја принудуваат личноста да дише низ устата и ја зголемуваат апнејата.

Лекување

Апнејата во спиење најчесто не минува сама од себе. Постојат многу методи на лекување. За отворање на дишниот пат може да се користат различни помагала. Во некои случаи, пак, лекувањето со операција дава подобри резултати.

Лекување на опструктивна апнеа во спиење:

1. PAP уреди: Кај опструктивната апнеа во спиење, најефикасниот метод на лекување е спиење со уред што создава притисок во дишниот пат преку маска поставена на носот. Според принципите на работа, постојат различни типови, наречени CPAP (continuous positive airway pressure, biPAP (bilevel positive airway pressure), aPAP (automatic positive airway pressure).

2. Хируршки третмани: Целта на хируршките третмани кај апнејата во спиење е отстранување, намалување или затегнување на ткивата што го затвораат дишниот пат.

• Фарингопластика: Операција што најчесто се прави под општа анестезија, при која ткивата околу увулата, меките непца и крајниците добиваат нов облик. Многу често со овие постапки се отстрануваат и крајниците. Закрепнувањето по операцијата обично трае 4-6 недели. Овие операции се најчесто користени методи во хируршкото лекување на апнејата во спиење.
• Радиофреквентна хирургија (RF): Овој метод, кој кај апнејата во спиење најчесто се користи како дополнување на други хируршки методи, подразбира примена на радио бранови со посебен уред на оние делови од меките непца што треба да се затегнат и, ако е потребно, на задниот дел на јазикот. Ефектот што радио брановите го создаваат во ткивото на меките непца и во јазикот со текот на времето овозможува непцата да се затегнат и кореницата на јазикот да се намали. Кај секоја апликација, за да се појави терапевтскиот ефект, потребни се 6 недели, а потребни се и неколку повторувања на апликацијата во интервали од 3 месеци.
• • Метод на радиофреквентна апликација на меки непца
  • Региони за радиофреквентна апликација на меки непца
  • Региони за радиофреквентна апликација на кореница на јазикот



• Операции за поместување на кореницата на јазикот напред: Овие операции, кај пациенти кај кои кореницата на јазикот го затнува дишниот пат, овозможуваат дишниот пат да се прошири со поместување напред на хиоидната коска или дел од коската на вилицата, за која се прикачени мускулите на јазикот.


• Други помошни хируршки зафати: Исправување на искривеноста на носната преграда (септална девијација), хируршко лекување на хроничен синузитис, отстранување на големите крајници (тонзилектомија) и на аденоидите, ако ги има (аденоидектомија), како и хируршки зафати за исправување на положбата на коските на вилицата, ако има нарушување во структурата на вилицата, се користат со цел да се лекува апнејата во спиење.


• Трахеотомија: Овој хируршки метод се користи ретко, само кога другите методи на лекување не се ефикасни и кога апнејата во спиење е толку тешка што го загрозува животот. Се прави отвор од вратот до дишникот, а дишењето се овозможува преку канила поставена во него. Овој отвор, кој во текот на денот може да се затвори, при спиење овозможува воздухот да стигне директно до дишникот, без да минува низ затнатата област на грлото.

3. Орални апарати: Дентални апарати се протези кои имаат за цел да го одржуваат дишниот пат отворен со поместување на долната вилица и јазикот напред, и може да се користат само кај лесна апнеа. Овие протези треба да се стават во устата секоја ноќ за време на спиењето, а секој се произведува посебно за конкретниот пациент, со земање на калап од неговите заби.