Методи За Дијагностика На Машка Неплодност

1- Семен анализа (Спермиограм)

Меѓу тестовите кај машката неплодност, семен анализата е прв тест што се прави. Бидејќи производството на сперма го влијаат многу фактори, како пушење, алкохол, топлина, лекови и инфекции, ненормалните примероци треба да се анализираат повторно најмалку два пати, со интервал од по еден месец. Ако при анализата на спермата се утврди проблем со плодноста, се преминува на подетален физички и хормонски преглед на мажот. Циклусот на производство на сперма се повторува на секои 2-3 месеци. Односно, произведената сперма ќе биде излачена во семето 2-3 месеци подоцна. Исто така, штетните фактори со кои се соочува личноста (тешки фебрилни болести, стрес, замор, еколошки фактори) или корисните лекови што се користат за лекување, можат да влијаат на особините на спермата 3 месеци подоцна. Овој процес треба да се има предвид при толкување на резултатите од семен анализата. Ако не се користеле лекови и не е прележана фебрилна болест, потребно е да се анализираат најмалку два примерока на сперма со интервал од 3-4 недели, а одлуката да се донесе според просекот на овие примероци. По можност, примерокот што ќе се испитува треба да се даде на место блиску до лабораторијата.

Кога се прави семен анализа?

Овој тест треба да се направи по период на сексуално воздржување од 3-5 дена, односно по период без сексуални односи. Примероците земени по помалку од 2 дена имаат ниска концентрација на сперматозоиди, а примероците дадени по 7 дена сексуално воздржување не се пожелни поради намалена подвижност на сперматозоидите. Семените примероци што ќе се испитуваат не смеат да бидат изложени на амбиентни температури под 20 °C и над 40 °C. Ладниот и топлиот шок предизвикуваат сериозни промени во подвижноста на сперматозоидите.

Како се врши собирањето на примерокот?

Собирањето на примерокот треба да се врши со мастурбација; не смеат да се користат кондом, сапун и крем, а препорачливо е да се користат стерилни садови. Бидејќи првиот дел од дадениот семен примерок содржи најмногу сперматозоиди, ако тој дел при давањето на спермата истече или се изгуби, тоа мора задолжително да се пријави до лабораториските службеници.

Спермиограм; Дава информации за волуменот (обемот) на семето, бојата, pH-вредноста, времето на ликефакција (време на разредување), вискозитетот, бројот на сперматозоидите, процентот на подвижност и морфологијата (обликот).

Волумен (обем): Семето треба да биде >1,5 ml.

Боја: Нормално семето е непрозирно и сивкасто. Кај долготрајно сексуално воздржување може да биде жолто; ако во семето има еритроцити (црвени крвни зрнца), може да биде црвено-кафеаво; по долготрајна употреба на антибиотици може да се појави безбојно.

pH: Нормалната pH-вредност на семето е помеѓу 7,2 и 8. Состојбите каде pH е над 8 укажуваат на акутна инфекција или на тоа дека мерењето е направено подоцна. Кај случаи на азоспермија каде pH е под 6,5 треба да се земе предвид опструкција на испуштачките канали, неразвиеност на помошните жлезди, хронични инфекции и мешање на урина во семето.

Ликефакција (растворливост на семето): Продолжувањето на времето на ликефакција (разредување) е проблем што укажува на зголемен вискозитет на семето, што е нежелна состојба; може да се должи на промена во функциите на простатичната жлезда или на инфекција.

Вискозитет: Нормално семето е благо вискозно, односно густо. Кај хронични инфекции како простатитис и везикулитис вискозитетот (густината) може да се зголеми.

Нормалните вредности во спермиограмот според критериумите на Светската здравствена организација (СЗО):

Волумен (обем): >1,5 ml

Концентрација на сперматозоиди: 15 милиони/ml и повеќе

Наодот на горенаведените вредности по семен анализата не значи со сигурност дека ќе дојде до бременост. На пример, кај мажи со концентрација на сперматозоиди од 10 милиони/ml бременост може да се оствари кај нивните партнерки, додека кај мажи со концентрација од 80 милиони/ml нивните партнерки можеби нема да забременат.

Подвижност на сперматозоидите (motilitet): 32% и повеќе (Степен A+B)

Класификацијата се прави според типовите на движење:

A степен (+4) = брзо движење напред (тоа е нормален облик на движење)

B степен (+3) = бавно, нелинеарно движење

C степен (+2) = движење на место

D степен (+1) = неподвижни

Движењето на спермата е поврзано со анатомски и функционално здрав среден дел и опашка. Инфекции, абнормалности поврзани со опашката, варикоцела, алкохол, антиспермални антитела, синдром на имотилни цилии и слични состојби можат да предизвикаат нарушување на подвижноста на спермата.

Структура на спермата (морфологија): Мора да биде 4% и повеќе со нормална структура (според Крегерови критериуми). Кај проценката на спермата постојат неколку различни критериуми. „Крегерови критериуми“ се микроскопска метода на проценка, која особено ги зема предвид абнормалностите на обликот на спермата. По специјално бојадисување се испитуваат морфолошките особини на спермата, со што се определува оплодувачката способност на примерокот.

Сперматозоидот долг 0.05 mm се состои од три дела: глава, врат и опашка. Главата ги содржи генетскиот материјал, вратот ја обезбедува енергијата потребна за движење на спермата, додека опашката го овозможува движењето на спермата.

Азоспермија: Отсуство на сперматозоиди во семето

Олигоспермија: Мал број на сперматозоиди

Астеноспермија: Намалување на подвижноста

Тератоспермија: Нарушување на обликот (структурата, морфологијата)