Болести На Аортниот Залисток

Болести на аортниот залисток и хируршко лекување на аневризма

Што е аортна стеноза?

Аортната стеноза може да се јави на 3 начини: под залистокот, на ниво на залистокот и над залистокот, и кај возрасните во голема мера зависи од залистокот. Стенозата поврзана со аортниот залисток се дели на две групи: ревматска и неревматска.

Што е ревматска аортна стеноза?

Ревматската аортна стеноза кај пациентите во западните земји претставува 30-40%, додека кај нас овој процент е поголем. Поради ревматизмот, аортниот залисток се здебелува, се јавува воспаление и со текот на времето залистокот се оштетува, така што трите листа, кои нормално се подвижни, се залепуваат еден за друг и се формира калцификација (наталожување на калциум) и добива изглед на камен. Ревматската аортна стеноза често го зафаќа и митралниот срцев залисток, но клиничкото значење може да биде различно.

Што е неревматска аортна стеноза?

Неревматската аортна стеноза е од два вида: „вродена“ и „дегенеративна“. Вродената аортна стеноза е почеста. Бикуспидната аортна стеноза е најчеста. Кај нормалните луѓе аортниот залисток има 3 листа, додека кај овие случаи аортниот залисток има 2 листа. Кај 1 или 2 од секои 100 лица во популацијата аортниот залисток е роден како бикуспидален. Овие бикуспидни залистоци со текот на времето може да се оштетат или можат да имаат сосем нормален тек. Со оштетување на овој залисток може да се јават аортна стеноза, аортна инсуфициенција (проток назад) или и двете (стеноза и инсуфициенција). Понекогаш на основата на овој залисток може да се развие ендокардитис, односно микробна инфекција на срцевиот залисток. Со калцификација на вродениот бикуспиден залисток се формира калцифична аортна стеноза. Со напредување на калцификацијата, значајна аортна стеноза обично се јавува во 50-тите и 60-тите години на животот. Дегенеративниот тип на аортна стеноза се нарекува и атеросклеротична, идиопатска калцифична и сенилна. Постои нормален залисток со три листа. Калцификацијата се развива поради атеросклероза (зацврстување на садовите). Значајна аортна стеноза се развива во 60-тите, 70-тите и 80-тите години.

Состојби што предизвикуваат аортна стеноза?

Нормално површината на аортниот залисток е 2.5-3.5 m2. Кога кај аортна стеноза оваа површина ќе падне под 1 cm2, пациентот почнува да има тегоби. Под 0.7 cm2 е критично и сериозно. Со аортна стеноза срцето се зголемува.

Кои се симптомите на аортна стеноза?

Срцеви ритамски нарушувања, болка во градниот кош, ненадеен губење на свеста и замаглување на видот. Со напредување на болеста може да настане ненадејна смрт. Ехокардиографијата овозможува дефинитивна дијагноза и утврдување на степенот на стенозата на залистокот. Катетеризацијата и ангиографијата треба да се направат кај случаите со ангина и кај пациентите над 40 години.

Како се лекува аортната стеноза?

1. Кај пациенти со тегоби (знаци на срцева слабост, болка во градниот кош, губење на свеста)
2. Кај пациенти без тегоби, но со сериозна аортна стеноза на ехокардиографија (површина на залистокот под 0,7 cm2, градиент над 50 mmHg и лева комора што е зголемена и чии функции почнуваат да слабеат)

Особено кај мали деца со бикуспидна аортна стеноза, по можност залистокот се поправа и се зачувува. Кај случаи каде подрачјето на аортниот залисток е многу тесно, се применува т.н. Рос/Конне процедура: другиот залисток на пациентот (пулмонален залисток) се вади и, по проширувањето, се става на место на аортниот залисток.

Што е аортна инсуфициенција?

Во зависност од степенот на аортната инсуфициенција срцето се зголемува. Таа е една од срцевите болести што најмногу го зголемуваат срцето. Најчеста причина е акутниот зглобен ревматизам. Ревматската треска предизвикува фиброзно задебелување на аортниот залисток и подоцна стегање на залистокот, со што се јавува аортна инсуфициенција. Втора по учесталост е инфективниот ендокардитис (кај бикуспидна или нормална основа на залистокот). Инфективниот ендокардитис е микробна инфекција на срцевиот залисток. Исто така, кога дефектот на преградата меѓу две комори (VSD: вентрикуларен септален дефект) е соседен или близу до аортниот залисток, со текот на времето може да се развие аортна инсуфициенција. Кај повреди на градниот кош (сообраќајна несреќа, пад и сл.) може да се јави аортна инсуфициенција поради кинење на некој лист од аортниот залисток. Покрај тоа, други причини за аортна инсуфициенција се: миксоматозна дегенерација, ревматоиден артритис и системски еритематозен лупус. Марфановиот синдром, кој ја проширува аортата (со сличен механизам кај артериосклеротична или сифилитична аортна аневризма), и анулоаортната ектазија, каде проширувањето се јавува поради слабоста на прстенот на аортниот залисток, со или без Марфанов синдром, доведуваат до аортна инсуфициенција. Исто така, кај аортна дисекција (кинење помеѓу слоевите на аортата) може да се јави аортна инсуфициенција. Различни ревматски и системски болести (ревматоиден артритис, Рајтеров синдром, псоријаза, Такаясу болест) може да го зафатат аортниот залисток и да предизвикаат аортна инсуфициенција.

Кои се симптомите на аортна инсуфициенција?

Првите наоди се брзо замарање, задавување и со текот на времето задавување ноќе, со будење од сон. Во подоцнежната фаза може да се јават болка во градниот кош и напади на губење на свеста. Ризикот од ненадејна смрт се зголемува кога срцето е многу зголемено. Ехокардиографијата овозможува дефинитивна дијагноза и утврдување на степенот на инсуфициенцијата на залистокот. Катетеризацијата и ангиографијата треба да се направат кај пациенти со болка во градниот кош или кај оние над 40 години.

Како се лекува аортната инсуфициенција?

1. Пациенти со тегоби (NYHA: New York Heart Association класа III и IV) мора да се оперираат. Оштетената способност на срцето за контракција не е пречка за операција, но го зголемува ризикот.
2. Кај пациенти без тегоби, кога функциите на срцето (функции на левата комора) почнуваат да слабеат, кога дијаметарот на срцето расте над критичното ниво (дијаметар на левата комора во дијастола над 7,5 cm, во систола над 5,5 cm)
3. Кај акутна (ненадејна) аортна инсуфициенција треба да се изврши итна операција.

Кај хируршкото лекување на болестите на аортниот залисток, особено кај мали деца со бикуспидна аортна инсуфициенција, со зачувување на залистокот со методот на поправка е предност, ако структурата на залистокот е соодветна.

Исто така, кај случаи каде квалитетот на аортниот залисток е добар, но има аортна инсуфициенција поради зголемување на прстенот на аортниот залисток, аортната инсуфициенција може да се лекува со зачувување на залистокот (David операција) и со поставување на залистокот во вештачки крвен сад. Кога поправката на аортниот залисток не е можна, а пациентот има долг очекуван животен век и нема пречка за употреба на антикоагуланси, треба да се постави механички срцев залисток. Ако постои ризик што спречува употреба на антикоагуланси (ризик од крварење во мозокот, ризик од крварење во други органи) (над 80 години), се користат т.н. биолошки срцеви залистоци, добиени од животни. Ако за време на операцијата аортниот прстен е многу мал, тој треба да се прошири со техники за проширување и да се стави доволно голем залистok. Ако аортниот прстен е премногу тесен за да се прошири доволно (како кај мали деца), другиот залисток на самиот пациент, пулмоналниот залисток, се вади и се става на аортата. Оваа операција се нарекува Рос операција. Таа е долга, тешка и бара искуство. Хирургот што ќе ја изврши оваа операција мора да има искуство во неа.

Што е идиопатска хипертрофична субаортна стеноза?

Хипертрофичната субаортна стеноза е посебен облик на хипертрофичната кардиомиопатија (болест при која мускулите на срцето се зголемуваат во голем степен). Хипертрофичната субаортна стеноза има абнормална мускулна структура, различна од нормалната, која го стеснува излезот од левата комора (вентрикул), а клиничката слика е слична на онаа кај аортна стеноза. Хипертрофичната субаортна стеноза е фамилијарно наследна болест со непозната причина.

Кои се симптомите на идиопатска хипертрофична субаортна стеноза?

Обично тегобите се јавуваат во 20-тите и 30-тите години. Тегобите најчесто се задавување, болка во градниот кош и ненадејно губење на свеста. Причината за ненадејното губење на свеста не е целосно позната, но се смета дека е поврзана со срцев ритамски нарушување. Кај случаите со хипертрофична субаортна стеноза ризикот од ненадејна смрт е голем. Ехокардиографијата овозможува дефинитивна дијагноза и се планира лекување.

Како се лекува идиопатската хипертрофична субаортна стеноза?

Пациентите со тегоби се лекуваат со бета-блокатор и блокатор на калциумски канали.

1. Кај пациенти што не реагираат на лекарска терапија и имаат многу тегоби (група во New York Heart Association класа 3 и 4)
2. Кај пациенти со напад на ненадејно губење на свеста и со сериозна стеноза, операцијата е неопходна.

При лекувањето, мускулните структури што предизвикуваат стеноза се отсекуваат и отстрануваат. Друг метод на лекување е поставување на митрален залистok.

Што се болести на митралниот залисток?

Површината на митралниот залисток е 5-11,4 cm2 (просечно 7,6 cm2). Митралниот залисток е структура составена од два листа, која е во допир со левата комора (вентрикул). Најчестата причина за болест на митралниот залисток во нашата земја и во земјите во развој е ревматската срцева болест. Наспроти тоа, во западното општество ревматската болест на митралниот залисток значително се намалила. Дистрофичните и дегенеративните лезии, како и митралната инсуфициенција, во западното општество се чести во напредна возраст.

Што е митрална стеноза?

Редко јавената вродена митрална стеноза е исклучок, речиси секогаш е поврзана со акутен зглобен ревматизам. Ревматската болест на митралниот залисток може да предизвика стеноза, инсуфициенција или и двете. Акутниот зглобен ревматизам во раното детство најчесто предизвикува митрална инсуфициенција, додека кај млади возрасни се јавува митрална стеноза, а во поодминати години се јавуваат и двете заедно (митрална стеноза и инсуфициенција). Кај митралната стеноза поради ревматизам, со напредувањето на болеста во текот на времето во левата преткомора (атриум) може да се формира тромб. Тромбите што се одвојуваат од нив може да стигнат до мозокот и да предизвикаат мозочен удар или да запушат други садови. Надвор од ревматизмот, многу ретко митрална стеноза може да се јави поради калцификација на залистокот во напредна возраст, кај некои малигни канцери (карциноиден синдром), кај големи тромби и тумори во левата комора и кај мали вградени или стеснети митрални протези.

Кои се симптомите на митрална стеноза?

Задавување, брзо замарање, задавување што буди од сон ноќе, срцебиење и крвав испljunок се најчестите наоди. Тегобите најчесто не се јавуваат додека површината на залистокот не падне на 2-2,5 cm2. Ехокардиографијата овозможува дефинитивна дијагноза и се планира лекување.

Како се лекува митралната стеноза?

• Индикации за отворена срцева операција кај митрална стеноза
• Замор што ја ограничува дневната активност (NYHA: New York Heart Association класа III и IV)
• Системска емболија
• Присуство на тромб во левата преткомора
• Кај лица со сериозна стеноза, но со помалку тегоби, за зачувување на постоечкиот митрален залисток (за да не се менува залистокот)
• Кај жени без тегоби, ако сакаат да забременат, се препорачува.

Кај хируршкото лекување прво треба да се обиде да се зачува постоечкиот митрален залисток. Ако залистокот не е многу калцифициран, стеснувањето на постоечкиот залистok се отстранува и задебелената структура на залистокот се стеснува. Ако има многу изразена калцификација, се става протетски залистok.

Што е митрална инсуфициенција?

Во нашата земја и во земјите во развој најчестата причина е поврзана со ревматизам. Поради ревматизам, најчесто засегнатиот залистok е митралниот. Во западното општество, пак, најчеста причина се дегенеративните и дистрофичните лезии.

Што е исхемична митрална инсуфициенција?

Митрална инсуфициенција може да се јави поради запушување на коронарните садови што го хранат срцето. Особено се јавува по повторени срцеви удари (миокарден инфаркт), заедно со слабеење на способноста за контракција на срцето и негово зголемување. Исто така, митрална инсуфициенција може да се јави по срцев удар поради кинење или откинување на структурите што го држат залистокот.

Миксоматозна дегенерација (пролапс на митралниот залисток, floppy митрален залисток, миксоматозен митрален залисток, дегенеративен митрален залисток)
Митралната инсуфициенција често ги зафаќа структурите на залистокот кај постари лица. На почетокот овие структури прво се издолжуваат, а потоа, со кинењето, митралната инсуфициенција се влошува. Миксоматозната или дегенеративна болест на залистокот (floppy митрален залисток или пролапс на митралниот залисток) се најважните причини за митрална инсуфициенција во западното општество.

Што е ендокардитис?

Микробна болест на митралниот залисток. Тоа е сериозна и тешка болест. Со соодветна антибиотска терапија, честопати е потребна и хируршка интервенција. Кај бактериски ендокардитис, поправката на митралниот залисток е поповолна.

Што е митрална анулуарна калцификација?

Оваа болест е првенствено дегенеративна и се јавува кај постари лица. Најчесто се јавува кај жени над 60 години. Етиологијата не е целосно позната. Од системските болести, Ehlers-Danlos и Марфановиот синдром може да предизвикаат митрална инсуфициенција преку проширување на прстенот на залистокот и издолжување на структурите под него. Други системски болести се амилоидоза, саркоидоза, полиартритис и хипереозинофилија.

Кои се симптомите на митрална анулуарна калцификација?

Присутни се тегобите како брзо замарање, срцебиење, слабост и исцрпеност. Ехокардиографијата овозможува дефинитивна дијагноза и се планира лекување.

Како се лекува митралната анулуарна калцификација?

Кај пациенти со 3 и 4 MY, хируршката операција треба да се направи без нарушување на функциите на срцето.

• Замор што ја ограничува дневната активност (NYHA: New York Heart Association класа III и IV)
• Пациенти со помалку тегоби, но со зголемено срце (дијаметар на систолата на левата комора над 5,5 cm и дијастолата над 6 cm)
• Ако по срцев удар (миокарден инфаркт) се развие тешка митрална инсуфициенција
• Може да биде потребна кај ендокардитис, микробна болест на митралниот залисток.

Во хируршката интервенција прво треба да се оцени дали постоечкиот митрален залисток може да се поправи.

Како се лекуваат лица со повеќе болести на срцевите залистоци?

Кај некои пациенти митралниот, аортниот па дури и трикуспидниот залисток може да бидат оштетени. Кај овие случаи, во зависност од тежината на болеста на залистокот, се интервенира на сите 3 залистоци. Ревматската срцева болест и денес е најчеста причина за повеќекратни болести на залистоците во нашата земја. Покрај тоа, ендокардитисот, односно инфекцијата на срцевите залистоци, и другите причини наведени кај болестите на еден залистok, можат да предизвикаат болести на повеќе залистоци. Кај болест на три залистоци, по правило, се менуваат митралниот и аортниот залистok, додека трикуспидниот залистok се поправа.