Трансплантација На Коскена Срцевина

Во нашиот центар, каде што лекувањето се спроведува од мултидисциплинарен тим, на пациентите со малигни и бенигни заболувања им се нудат најгрижлива нега и најдобри можности за лекување. Нашиот специјалист психолог им пружа на пациентите потребна психолошка поддршка пред и по трансплантацијата. Во нашиот центар работи фармацевт кој се грижи за правилно чување и подготовка на хемотерапијата и другите лекови.

Пациентите со болести на крвта, како што се мултипен миелом (малигна болест на коскената срцевина предизвикана од плазма-клетките), лимфом (хематолошки карцином на лимфните јазли), акутна леукемија (рак на крвта), хронична леукемија и апластична анемија, можат да се обратат во нашиот центар за автологна и алогена трансплантација. Hisar Hospital Intercontinental, која секоја година им служи на повеќе од 1.000 пациенти од 30 различни земји во светот, со својот Центар за трансплантација на коскена срцевина и матични клетки има за цел да ги задоволи потребите за трансплантација на коскена срцевина на пациентите не само од Турција, туку и од многу земји ширум светот.

Што се коскена срцевина и хематопоетски матични клетки?

Коскената срцевина е ткивото во внатрешноста на коските во кое се наоѓаат крвните клетки и матичните клетки. Матичните клетки ги создаваат „црвените крвни зрнца, белите крвни зрнца и тромбоцитите“.

Што е трансплантација на коскена срцевина?

Кај некои малигни или бенигни болести на крвта, лимфните јазли и коскената срцевина, таа ни овозможува на пациентите да им даваме лекови во доволни и лековити дози. Кога се даваат високи дози лекови, организмот на пациентот долго време не може да создава крвни клетки. Во овој период пациентите можат да го изгубат животот поради крвавење и инфекции. Трансплантацијата на коскена срцевина го скратува овој период и овозможува оздравување на пациентите.

Од каде се добиваат матичните клетки при трансплантација на коскена срцевина?

• Од коскената срцевина,

• Од крвта,

• Од папочната врвца.

Постојат три вида трансплантација на коскена срцевина:

Алогена трансплантација: Трансплантација што се врши со матични клетки земени од браќата и сестрите, членовите на семејството или несродни дарители кои се ткивно соодветни со пациентот.
Автологна трансплантација: Трансплантација при која сопствените матични клетки на пациентот се земаат и потоа му се враќаат.
Сингена трансплантација: Трансплантација што се врши со матични клетки земени од идентичниот (еднојајчен) близнак на пациентот.

Како се врши автологна трансплантација на коскена срцевина?

Најпрво на пациентот му се дава соодветна терапија за отстранување на болеста. Во следната фаза, за да се спречи повторување на болеста, се даваат одредени лекови, а матичните клетки се собираат и се замрзнуваат. Потоа на пациентот му се дава терапија со високи дози лекови за уништување на преостанатите болни клетки. По терапијата со високи дози, зачуваните здрави матични клетки повторно му се враќаат на пациентот.

Дали постојат ризици при автологна трансплантација?

Пациентите обично добро ја поднесуваат терапијата. Бидејќи матичните клетки се земаат од самиот пациент, сериозните проблеми се многу ретки кај оваа група. Поради лековите дадени во високи дози, можат да се појават проблеми како гадење, повраќање, дијареја и опаѓање на косата, кои обично минуваат по терапијата.

Како се врши алогена трансплантација на коскена срцевина?

Најпрво на пациентот му се дава соодветна терапија за отстранување на болеста. Матичните клетки се собираат од брат, сестра или несроден дарител кој е ткивно соодветен со пациентот. Во тоа време на пациентот му се дава терапија со високи дози лекови за уништување на преостанатите болни клетки. Потоа клетките собрани од дарителот му се даваат на пациентот. За братот, сестрата или несродниот дарител кој дарува матични клетки нема никаков ризик. Постапката е слична на дарување крв во банка на крв. Бидејќи дарените матични клетки за кратко време се обновуваат во организмот, не се јавува никаква болест или нарушување.

Дали постојат ризици при алогена трансплантација?

Бидејќи се пресадуваат целосно здрави матични клетки, ризикот од повторување на болеста е многу мал. Дури и кога братот или сестрата е целосно ткивно соодветен, имунолошките системи може да не се усогласат меѓусебно. Имунолошките клетки на дарителот може да реагираат против органите на примачот. Може да се јави болеста „графт против домаќин“ (Graft Versus Host), која ги зафаќа црниот дроб, кожата и цревата. Оваа состојба мора да се лекува.

Како се собираат матичните клетки?

Иако можат да се земат од коскената срцевина, денес тоа ретко се применува. Во моментов матичните клетки се собираат со апарати за „афереза“ преку вените на раката или преку катетер поставен во вена во пределот на вратот. Матичните клетки се собираат без пациентот или дарителот да се става под анестезија.

Зошто се замрзнуваат матичните клетки при трансплантација на коскена срцевина?

Собраните матични клетки од коскената срцевина можат веднаш да се дадат или да се замрзнат и чуваат за употреба кога ќе биде потребно. Замрзнувањето се врши на најмалку -80 °C. Кога се чува на оваа температура, клетката се зачувува во мирувачка состојба без да ги изгуби своите способности, така што сите нејзини функции остануваат здрави. Кога матичната клетка ќе се одмрзне, нејзиниот систем продолжува да работи од местото каде што застанал. Обично се чуваат на -196 °C. Оваа техника се нарекува криоконзервација. Со нејзина помош матичните клетки можат да се чуваат долги години.

Како се добиваат матичните клетки од периферна крв за трансплантација?

Ова е моментално најчесто применуваниот метод за собирање матични клетки во светот. Матичните клетки што циркулираат во крвта на дарителот се собираат со метод наречен афереза. Методот е сличен на дарување крв во банките на крв. Матичните клетки на дарителот или пациентот се собираат во одделот за афереза. Во зависност од лицето, постапката трае 2-4 часа. Откако ќе се изброат, собраните матични клетки се замрзнуваат додека не му се дадат на примачот. Аферезата ретко може да предизвика несакани ефекти како привремена несвестица, треска, вкочанетост на усните и грчеви во рацете.

Што се случува откако матичните клетки ќе му се пресадат на пациентот?

Откако ќе влезат во крвотокот, матичните клетки се сместуваат во коскената срцевина за да создаваат бели крвни зрнца, црвени крвни зрнца и тромбоцити. Создавањето крв започнува во рок од 2-4 недели по трансплантацијата. Целосното закрепнување на имунолошкиот систем зависи од видот на трансплантацијата. Кај примачите на автологна трансплантација процесот на закрепнување завршува за неколку месеци, а кај пациентите со алогена трансплантација во рок од 1-2 години.

Кај кои пациенти се применува трансплантација на коскена срцевина?

• Акутна миелобластна леукемија

• Акутна лимфобластна леукемија

• Не-Хоџкинов лимфом

• Хоџкинов лимфом

• Мултипен миелом

• Миелодиспластичен синдром

• Хронична миелоцитна леукемија

• Апластична анемија

• Пароксизмална ноќна хемоглобинурија

• Примарна амилоидоза

• Наследни болести: таласемии

Каков е животот по трансплантација на коскена срцевина?

По отпуштањето од болница, закрепнувањето трае 1 година кај пациентите со алогена трансплантација и 2-4 месеци кај оние со автологна трансплантација. По трансплантацијата пациентот не може да се врати на работа со полно работно време 6 месеци. Во првите неколку недели пациентот може да се чувствува многу слабо; во овој период треба да стане и да оди низ домот. При отпуштањето, на пациентот детално му се објаснува на што треба да внимава во однос на храната и пијалаците, кога да доаѓа, контролните прегледи и што треба да прави.

Кои испитувања им се прават на пациентите и на дарителите на матични клетки пред трансплантацијата?

На пациентите и дарителите им се прават испитувања на крвта, урината, белите дробови, срцето, црниот дроб, како и тестови за хепатит и инфекции. Одлуката се носи врз основа на резултатите. Доколку при стоматолошкиот преглед кај пациентот се откријат проблеми како кариес, тие се лекуваат. Пациентот особено се испитува за белодробни и срцеви заболувања. Проблемите поврзани со црниот дроб се решаваат. Се проценува дали пациентот е психолошки подготвен. Се спроведуваат потребните придружни терапии. Пациентот се информира за трансплантацијата на матични клетки. Откако пациентот ќе даде согласност, терапијата започнува според неговата болест и состојба.

Како се собираат матичните клетки?

На пациентот или дарителот му се поставува катетер. Се дава хемотерапија, која ги изнесува матичните клетки од коскената срцевина во крвотокот, или лекови што овозможуваат нивно брзо размножување. Во соодветен момент матичните клетки се собираат од пациентот или дарителот со апарати за афереза, кои ги препознаваат и ги одвојуваат.