Педијатриска Ендокринологија

Детската ендокринологија е медицинска специјалност што ги проучува жлездите што произведуваат хормони, познати како ендокрин систем
,
ги истражува функциите на хормоните и механизмите што го регулираат нивното лачење.

Ендокриниот систем се состои од жлезди што лачат хормони и се наоѓаат во различни органи на телото. Меѓу нив се хипофизата, тироидната жлезда, панкреасот, надбубрежните жлезди, половите жлезди (тестисите и јајниците) и паратироидните жлезди.

Ендокринолозите проценуваат дали овие жлезди работат правилно и, доколку постои каква било промена во нивото на хормоните, ја дијагностицираат и ја лекуваат.

Во доменот на детската ендокринологија спаѓаат проблемите предизвикани од нарушувања во создавањето или функцијата на хормоните, кои се од витално значење за растот, развојот и созревањето на децата. Детските ендокринолози ги дијагностицираат и лекуваат ендокрините болести кај доенчињата, децата и адолесцентите, од неонаталниот период до 18-годишна возраст. Најчести од нив се:

1-Нарушувања на растот
:

Низок раст: Состојба во која детето не расте онолку колку што се очекува за неговата возраст; меѓу причините се

изолираниот недостиг на хормонот за раст, хипофизната инсуфициенција и хипотироидизмот, како и неухранетоста, генетските синдроми (како Тарнеровиот синдром) или фамилијарниот низок раст.

Висок раст: Децата може да бидат повисоки од своите врсници поради вишок на хормонот за раст (предизвикан од тумори или генетски причини) или од фамилијарни причини. Децата со предвремен пубертет и оние со вродена адренална хиперплазија може на почетокот на болеста да бидат повисоки од врсниците, но нивната висина во возрасна доба може да остане ниска.

2-Нарушувања на половиот развој
: Низа проблеми што настануваат поради хормонски нарушувања при развојот на половите органи или во периодот на пубертетот.

3-Нарушувања на надбубрежните жлезди
: Надбубрежните жлезди произведуваат кортизол и други хормони и го регулираат одговорот на стрес. Проблемите со надбубрежните жлезди, како Адисоновата болест или Кушинговиот синдром, може кај децата да предизвикаат проблеми со растот, развојот и метаболизмот.
Недостатоците во создавањето на надбубрежните хормони како резултат на генетски нарушувања може да го нарушат и половиот развој.

4-Нарушувања на коскениот метаболизам
: Кај децата, нарушувањата во нивоата на калциум, фосфор и витамин Д може да влијаат врз развојот и здравјето на коските.

Рахитисот, кој настанува поради недостиг на витамин Д или отпорност кон него и се манифестира со омекнување на

коскените епифизи и искривување на коските; губењето коскена маса (остеопенија–остеопороза), прекумерното зацврстување на коските (остеосклероза) и болеста на стаклени коски (osteogenesis imperfecta) се меѓу болестите од оваа група.

Исто така, неможноста на паратироидната жлезда да создава хормон (хипопаратироидизам), неделотворноста на создадениот паратироиден хормон (псевдохипопаратироидизам) и прекумерното создавање паратироиден хормон (хиперпаратироидизам) се болести што влијаат врз коскениот метаболизам.

5-Хипогликемија:
Хипогликемијата, позната како низок шеќер во крвта, може да влијае врз нивото на енергија и метаболизмот кај децата. Иако е почеста во неонаталниот период, може да се јави на секоја возраст.

6-Дијабетес:
Група болести кај кои е нарушен метаболизмот на јаглехидратите, протеините и мастите затоа што нивото на шеќер во крвта останува високо, било поради тоа што панкреасот не може да го создава хормонот инсулин или поради тоа што создадениот инсулин не функционира правилно.
Дијабетесот тип 1 поради недостиг на инсулин, дијабетесот тип 2 поради инсулинска резистенција и генетски наследниот MODY-дијабетес се најчестите форми на дијабетес.

7-Дебелина
: Најчесто се јавува егзогена дебелина како последица на прекумерно јадење и физичка неактивност. Само кај 1–5%

од пациентите дебелината е предизвикана од генетски

нарушувања, Кушингов синдром, хипотироидизам, нарушувања на паратироидниот хормон и некои синдроми.

8-Прекумерно влакнење (хирзутизам)

и менструални нарушувања
: Појавата на влакна во гениталната регија и/или под пазувите пред осмата година кај девојчињата и пред деветтата година кај момчињата може да биде првиот знак на некои генетски болести или на тумори што лачат андрогени (машки хормони). Кај младите девојки, машкиот тип на влакнење на телото и менструалните нарушувања може да се јават како последица на болести како синдромот на полицистични јајници, туморите на јајниците и вродената адренална хиперплазија.

Менструални нарушувања: Целосното отсуство на менструација, отсуството на менструација најмалку три месеци откако таа започнала,

како и честите или обилни менструални крвавења, исто така може да имаат хормонски причини.

9-Болести на тироидната жлезда
: Хормонски нарушувања што настануваат како резултат на прекумерна (хипертироидизам) или недоволна (хипотироидизам) функција на тироидната жлезда. Овие болести може кај децата да предизвикаат проблеми со растот и развојот.

10-Нарушувања на пубертетот
: Појавата на знаци на пубертет пред 8-годишна возраст кај девојчињата и пред 9-годишна возраст кај момчињата се смета за предвремен пубертет. Исто така, ако кај девојчињата на 13, а кај момчињата на 14 години нема знаци на пубертет, тоа се смета за доцнење на пубертетот.

11-Болести поврзани со хромозомски нарушувања
: Кај болести како Тарнеровиот синдром, Клајнфелтеровиот синдром, Дауновиот синдром и другите тризомии, почесто се јавуваат бројни ендокрини нарушувања, пред сè низок раст и болести на тироидната жлезда.

Нашите деца не се мали возрасни: тие се во постојан процес на раст и развој и многу се разликуваат од возрасните според своите физиолошки и психолошки карактеристики. Ендокрините и хормонските проблеми што може да се јават во раното детство, доколку не се лекуваат соодветно, може да предизвикаат сериозни последици подоцна во животот. Проблемите со ендокриниот систем кај децата на возраст од 0 до 18 години задолжително треба да ги следи и лекува специјалист по детска ендокринологија.