Интервентна Радиологија

Што е интервентна радиологија?

Интервентната радиологија опфаќа широк спектар интервентни процедури што се изведуваат со помош на катетри, водилки, стентови и балони, заедно со радиолошките техники за снимање како што се ангиографијата, компјутеризираната томографија (КТ), магнетната резонанца (МР) и ултразвукот. Интервентната радиологија е пристап што се користи за препознавање, дијагностицирање и лекување на болеста на пациентот.

Покрај класичните радиолошки техники за снимање, интервентните радиолози можат да изведуваат и интервентни процедури со помош на катетри или уреди, за дијагноза и лекување на пациентите.

Во кои области се користи интервентната радиологија?

Интервентната радиологија се користи за испитување на внатрешните органи и ткива на пациентите преку минимално инвазивна интервенција. Покрај хируршките интервенции, таа овозможува следење на третманите, користење на медицинско снимање и интервенција врз внатрешните органи на пациентите.

Интервентната радиологија се користи кај различни состојби на мозокот и на васкуларниот, онколошкиот, гастроинтестиналниот, мускулоскелетниот и урогениталниот систем.

Интервентната радиологија ги зголемува удобноста и безбедноста на пациентите и овозможува третманите да се спроведуваат поефикасно и поделотворно. Таа го продолжува животот на пациентите, а воедно ги намалува медицинските трошоци.

Кај кои болести се користи интервентната радиологија?

Интервентната радиологија се користи за дијагностицирање на која било лезија откриена во телото, како и за лекување на рак, васкуларни болести, срцеви болести, бубрежни болести, болести на дигестивниот систем и многу други медицински состојби.

Овие процедури вклучуваат биопсии со тенка и дебела игла, насочено лекување на тумори или канцерогени клетки во површинските и длабоките органи, отстранување на опструкции во жолчната или бубрежната дренажа, отворање на затнати крвни садови, лекување на апсцеси, затворање на крвни садови што крварат, отворање на крвни садови затнати со тромби, лекување на проширени вени, поставување порт-катетри кај онколошки пациенти, лекување на варикоцела, лекување на зголемена простата и лекување на тироидни јазли. Покрај тоа, многу други процедури можат да се изведат преку кожата со помош на игла, под локална анестезија или седација.

Кои се дијагностичките процедури на интервентната радиологија што се изведуваат под водство на снимање?

Биопсиите се на прво место меѓу дијагностичките интервентни радиолошки процедури. Биопсијата е процедура што се изведува преку кожата под водство на снимање (КТ, ултразвук или ангиографија) и со локална анестезија, при која со специјални игли се зема примерок од ткивото и се испраќа на патологија. Земањето клетки од ткивото со специјални игли се нарекува биопсија со тенка игла, а земањето парче ткиво со специјализирана игла се нарекува биопсија со дебела игла (tru-cut). Земениот материјал потоа се става во специјален раствор и се испраќа во патолошката лабораторија на анализа.

Кои се терапевтските процедури на интервентната радиологија?

1. Перкутана емболизација на артериите на простатата; Кај бенигно зголемување на простатата, тоа е процедура што се изведува под локална анестезија преку крвен сад во препоната, при која се затвораат крвните садови што го хранат зголемениот дел од простатата, со што простатата се намалува. Процедурата се изведува во еднодневна болница. Прочитајте повеќе..

2. Лекување на варикоцела; Процедура при која, под локална анестезија, со специјална игла се влегува во вената во препоната или на вратот и со специјални катетри собирните вени што ја предизвикуваат варикоцелата се затвораат со спирали (coil). Прочитајте повеќе..

3. Перкутано поставување порт-катетер; Кај онколошки или хематолошки пациенти на кои им се потребни постојани инјекции, се поставува специјален катетер чиј резервоар се наоѓа во горниот дел од градниот кош, а врвот во вената до срцето; процедурата се изведува под локална анестезија во ангиографската лабораторија. Прочитајте повеќе..

4. Перкутано лекување на проширени вени; За лекување на проширените вени на потколеницата и натколеницата, при инсуфициенција или рефлукс во главните вени, овие вени се затвораат со радиофреквенција, ласер или медицински лепак. Прочитајте повеќе..

5. Перкутано лекување на миоми; Процедура што се изведува под локална анестезија преку крвен сад во препоната, при која со специјални катетри и емболизирачки средства се затвораат крвните садови што ги хранат миомите на матката, со што миомите се намалуваат и омекнуваат. Прочитајте повеќе..

6. Биопсии; Најчесто изведуваната процедура во интервентната радиологија, со која се утврдува дали лезијата е тумор, воспалително или нормално ткиво. Прочитајте повеќе..

7. Перкутана дренажа на апсцес; Празнење на апсцесите во телото под водство на апаратите за снимање, со локална анестезија и со специјални игли.

8. Перкутана дренажа на плеврален излив; Празнење на течноста помеѓу обвивките на белите дробови со специјални катетри, под водство на апаратите за снимање и со локална анестезија.

9. Перкутана плевродеза; Кај повторувачки плеврални изливи, лепење на плевралните листови со специјални склерозирачки средства (најчесто талк).

10. Перкутана дренажа на асцит со катетер; Празнење на течноста насобрана во абдоминалната празнина со специјални катетри, под локална анестезија.

11. Перкутана нефростомија; Кога урината не може нормално да истекува поради опструкција на бубрезите или уринарните патишта, под локална анестезија преку кожата се поставува катетер во уринарниот систем и се овозможува надворешно истекување на урината.

12. Перкутано лекување на цисти; Цистичните лезии (лезии со тенок ѕид, исполнети со течност) во бубрегот, црниот дроб или каде било во абдоменот се празнат со специјални катетри под водство на снимање, а потоа, кога е соодветно, клетките на ѕидот на цистата се третираат со специјални раствори за да не можат повеќе да создаваат течност.

13. Перкутана билијарна дренажа; Кај опструкција на жолчниот канал, преку кожата под локална анестезија се поставува катетер во жолчните патишта за да се обнови протокот на жолчката.

14. Перкутана холецистостомија; Кај пациенти со камења во жолчното ќесе и тешко воспаление, преку кожата под локална анестезија се поставуваат специјални катетри во жолчното ќесе за надворешно истекување на жолчката.

15. Перкутана балон-ангиопластика и стентирање; Отворање на затнатите крвни садови преку пристап од крвен сад во препоната или на раката.

16. Перкутано лекување на аневризма; Кога на крвниот сад ќе се формира проширување во облик на балон, преку кожата се влегува во садот со специјални игли и катетри и аневризмата се затвора со стент или со специјални спирали.

17. Перкутана емболизација на тумор; Преку кожата, под локална анестезија, се стигнува до крвните садови што ја хранат туморската регија и тие се затвораат, со што се прекинува исхраната на туморските клетки и се запира крварењето.

18. Перкутана радиофреквентна/микробранова аблација, перкутана криоаблација; Лекување на тироидни јазли, фиброаденоми на дојката и туморски лезии на внатрешните органи (бели дробови, црн дроб, бубрег, слезина и др.) со специјална игла што се внесува преку кожата.

19. Трансартериска хемоемболизација (TACE); Процедура што се применува кај примарни и метастатски тумори на црниот дроб, при која под локална анестезија преку крвен сад во препоната се стигнува до артеријата на црниот дроб, во садовите што го хранат туморот се даваат специјални хемотерапевтски лекови и потоа тие садови се затвораат.

20. Трансартериска радиоемболизација (TARE); Процедура што се применува кај примарни и метастатски тумори на црниот дроб (особено невроендокрини тумори), при која под локална анестезија преку крвен сад во препоната се стигнува до артеријата на црниот дроб, во садовите што го хранат туморот се даваат специјални радионуклидни препарати и потоа тие садови се затвораат.

21. Перкутано лекување на артритис; Кај артроза на коленото, за да се спречи зголемувањето на синовијалното ткиво што предизвикува болка, крвните садови што го хранат синовијалното ткиво се достигнуваат преку кожата под локална анестезија и се затвораат со специјални материјали.

22. Перкутано лекување на проширени вени со пена – склеротерапија; Затворање на капиларните садови на потколеницата и натколеницата со специјални раствори што се внесуваат со тенки игли.

23. Перкутано лекување на тироидни јазли; Лекување на јазлите на тироидната жлезда: цврстите со радиофреквентен или микробранов метод, а течните со алкохол. Се изведува под локална анестезија и под ултразвучно водство.

24. Перкутано лекување на крварење од носот; Кај крварења од носот што не можат да се запрат, особено од задниот дел на носот, под локална анестезија преку крвен сад во препоната со специјални тенки катетри се стигнува до садот што крвари, кој се затвора за да се запре крварењето.

25. Перкутано лекување на калцифицирачки тендинитис; Калцификатите во тетивите и околу нив, особено во пределот на рамото, се отстрануваат со специјални игли под ултразвучно и флуороскопско водство и со локална анестезија, со што се поттикнува регенерацијата на тетивата.

26. Перкутано лекување на болка; Откако ќе се утврди причината за болката, нејзиниот извор или нервните влакна што ја пренесуваат се блокираат под водство на снимање со специјални раствори или уреди. Ова е особено ефикасен метод кај болката поврзана со рак.

27. Перкутано поставување клипс во дојката; Кај рак на дојката, пред хемотерапијата, канцерогеното ткиво се обележува со специјални клипсови за по хемотерапијата да може да се најде централната точка за операцијата.

28. Перкутано обележување на лезии во дојката; Предоперативно обележување со специјални жици, под ултразвучно или мамографско водство, на лезии во дојката што не можат да се напипаат, што се наоѓаат длабоко или се со мала големина.

29. Перкутано лекување на хемоптиза; Хемоптизата, искашлувањето крв од белите дробови, најчесто се среќава како последица од туберкулоза, кај бронхиектазии и кај рак на белите дробови. Преку крвен сад во препоната со специјални катетри се стигнува до садовите на белите дробови, се открива садот што крвари и се затвора со специјални средства.

30. Земање примероци од вените на надбубрежните жлезди; Процедура што се изведува кај пациенти со хипертензија за да се утврди која надбубрежна жлезда лачи алдостерон, при која преку крвен сад во препоната се стигнува до вените на надбубрежните жлезди, се земаат примероци крв и се испраќаат во лабораторија за мерење на хормонските вредности.

31. Перкутано поставување привремени и трајни катетри за дијализа; Кај пациенти на кои им е потребна дијализа, во главните вени се поставуваат привремени (21-дневни) или долготрајни (трајни, што можат да се користат со месеци) катетри за дијализа, под ултразвучно и флуороскопско водство и со локална анестезија.

Формулар за брзо закажување

Денес, благодарение на напредните технолошки достигнувања во методите на медицинско снимање, можно е да се добијат многу детални слики од кој било дел од човечкото тело. Паралелно со овие достигнувања, се развиваат методи што имаат за цел да му нанесат на телото што помала штета и што овозможуваат дијагноза и лекување со сведување на хируршките интервенции на минимум. Благодарение на овие методи, кои полесно се изведуваат од хируршките зафати, генерално се помалку болни и со помал ризик, престојот во болница е исто така пократок. Оваа гранка, наречена интервентна радиологија, опфаќа поставување дијагноза под водство на системите за снимање и, почесто, директни терапевтски процедури што ги изведуваат радиолози со специјални инструменти. Целта на интервентната радиологија е во многу случаи да понуди алтернатива на хирургијата, да создаде можност за лекување кај пациенти кај кои операцијата не е можна, или да ја подобри состојбата на пациентот за да се подготви за операција и таа да се олесни. За интервентните радиолошки процедури да бидат ефикасни, од суштинско значење е најнапред максимално да се искористат сите методи на снимање. Важен е алгоритмот што одредува кој метод на снимање или која комбинација на методи ќе се користи кај секоја болест.

Во интервентната радиологија можат да се користат сите методи на снимање (освен сцинтиграфијата). Ултразвукот (УЗ), компјутеризираната томографија (КТ), флуороскопијата и специјално изработени МР-апарати се користат како водечки методи при интервенциите. Иако изборот на методот на снимање му припаѓа на лекарот што ја изведува процедурата, важни се и најдобриот приказ на местото на интервенцијата, соодветноста за пациентот и цената. Овие методи често се користат заедно, а таквата комбинација дава значаен придонес во дијагнозата и лекувањето. Сепак, основата на оваа гранка ја сочинуваат ангиографските единици. Тие добиваат целосно дигитални слики и ги обработуваат на високо ниво, што овозможува сликите да се одземаат една од друга или да се користат како водич во метод што може да се нарече мапирање (roadmapping). Деталната процена на користените методи на снимање мора да биде придружена со многу внимателно планирање пред интервенцијата и со совладување на материјалите што ќе се користат. Покрај искуството и рачната вештина што се развиваат со текот на времето, мора да се познаваат и употребата на различните материјали и лекови и нивните интеракции со ткивата. Покрај инструментите како иглите, катетрите и водилките изработени од различни материјали, се користат и средства што придонесуваат за дијагнозата при снимањето, како и терапевтски лекови. Се користат многу различни материјали, како стентовите што ги одржуваат отворени васкуларните и невакуларните канали или, напротив, спиралите (coil) и лепливите средства што се користат за затворање. Интервенциите генерално се изведуваат со ограничено регионално анестезирање (локална анестезија). Иако во интервентните единици има апарати за анестезија интегрирани во системот, поради малата болност на процедурите генерално е доволна анестезија со ниска доза. Единиците за интервентна радиологија се дополнети со соби за набљудување, каде што се врши следењето по процедурата.

Дијагностички интервенции под водство на снимање

Основниот метод што се користи во дијагностичките примени на интервентната радиологија е биопсијата со игла, која директно преку кожата се изведува во различни делови од телото. Се изведува од 1883 година до денес и станува сè побезбедна. Благодарение на технолошкиот развој, денес употребата на потенки и пофлексибилни игли ја зголеми успешноста и ги сведе несаканите ефекти на минимум. Најчести места на примена се црниот дроб, панкреасот, абдоминалната празнина и нејзините обвивки, бубрезите и надбубрежните жлезди, долниот дел на абдоменот и гениталната регија, градниот кош, сите коски и регијата на вратот. Таа задолжително мора да се изведе за конечна дијагноза во случаите кога со клиничките податоци и методите на снимање не може да се постават дијагнози како бенигни или малигни тумори или апсцес. Исто така, можат да се земат примероци за дијагноза и култура од формации за кои се смета дека се од воспалително потекло или од густи насобирања течност и, доколку е потребно, тие можат да се испразнат преку катетер (тенка, долга цевчица изработена од специјален материјал).

Терапевтски процедури на интервентната радиологија

Во интервентната радиологија процедурите се делат на две групи: васкуларни и невакуларни. Васкуларните процедури се делат на методи насочени кон отворање или затворање на крвните садови. Процедурите на затворање се нарекуваат емболизација, а процедурите на отворање ангиопластика. Затворањето најчесто се изведува кај аневризми (проширување на садот во облик на балон или вретено), васкуларни малформации, за запирање крварења и за намалување на тумори. Генерално се затвора артеријата што храни. Најважниот придонес е кај крварењата. Иако садот што крвари може да се подврзе и хируршки, крварењето што се наоѓа многу длабоко или на крајниот дел од органот или ткивото, благодарение на интервентната радиологија, може да се затвори на посакуваното крајно ниво. Освен тоа, во зависност од користената техника и материјали, можно е привремено или трајно затворање. Кај денес честите туморски случаи и нивното ширење, покрај затворањето на садовите што го хранат туморот, во туморот се даваат и хемотерапевтски лекови за да се зголеми ефектот на хемотерапијата и да се сведат нејзините несакани ефекти на минимум. Проширувањето на стеснетите садови се прави со помош на балон. Најчеста причина за стеснување на садовите е атеросклерозата (стврднување на артериите). Поради некои вродени нарушувања, исто така може да се јават стеснувања, па дури и затнувања на садовите. Најпрвин се снима стеснетиот сад. Ако е потребна интервенција, мора да се направи ангиографија. Откако ќе се утврдат местото и степенот на стеснувањето, садот се проширува со балон. Притоа, највнатрешниот слој на садот на некој начин контролирано се крши, а средниот слој се растегнува. Ако затнатиот дел од садот е многу долг, ако постои целосно затнување, ако и покрај интервенцијата со балон не се постигнува доволен успех или ако стеснувањето се повторува, во садот се поставуваат стентови. Стентот е цврсто помагало во облик на цилиндар со мрежеста структура, изработено од метални или синтетички материјали, што се користи за садот подолго да остане отворен. Денес постојат стентови изработени од специјални материјали што спречуваат истекување на крвта надвор од ѕидот на садот, а се применуваат и стент-графтови (облога на садот). Иако најпозната е нивната употреба во коронарните артерии, тие се применуваат и во бубрежните садови, во садовите што одат кон нозете (долните екстремитети), во главниот абдоминален сад (абдоминалната аорта) и во садовите на вратот што одат кон мозокот. Давањето лекови во посакуваниот дел од телото во потребната количина (обично во висока доза) е потребно особено кај нагло затнати садови или кај раширени обилни крварења, а оваа примена се нарекува инфузија на лекови. Оваа процедура, што селективно се изведува во посакуваната регија, е една од процедурите на интервентната радиологија. Поставувањето цевчиња што допираат до главните вени, потребни за долготрајни системски терапии со лекови, со што третманот полесно се поднесува и е поефикасен, успешно се изведува благодарение на интервентната радиологија. Во садовите се поставуваат филтри за да се спречи поместување на тромбите, нивно откинување и одење во друга регија. Најчеста примена им е да спречат тромбите што потекнуваат од длабоките вени на нозете и долниот дел на абдоменот да стигнат во циркулацијата, најчесто во белите дробови. Можат да се постават превентивно пред да се формира тромб, а можат да се користат трајни или привремени филтри. На тој начин тие се поставуваат преку кожата и една вена без потреба од големи операции, а по кратко следење пациентот може брзо да се врати во активен живот. Покрај спречувањето на миграцијата на тромбите, се изведува и нивно омекнување, разбивање и отстранување. Како кај крварењата од хранопроводот што не можат да се запрат, можат да се создадат врски меѓу садовите за да се регулираат динамиката на циркулацијата и притисоците во различни системи (TIPS = трансјугуларен интрахепатален портосистемски шант). Најчести области на примена на невакуларните процедури се бубрезите и уринарните патишта, жолчните патишта, апсцесите и цистите што можат да се формираат на различни места и туморите што се лекуваат директно преку кожата. Сите цисти што се формираат во абдоменот можат да се испразнат преку кожата и, доколку е потребно, се применува третман што го спречува нивното повторно формирање. Кај опструкција на уринарните патишта, ако заедно со опструкцијата се развило воспаление или ако постои обострана опструкција, се влегува во собирните системи на бубрезите и со помош на цевчиња се обезбедува надворешно истекување (перкутана нефростомија). Бубрежните камења, кога се мали, можат да се туркаат во мочниот меур, може да се обиде нивно растворање со хемиски средства или во соодветни случаи да се извадат. Во жолчните патишта затнатите канали можат да се отворат со балони и стентови, може да се лекува воспалението на затнатиот систем и можат да се отстранат жолчните камења. Апсцесите во телото, откако ќе се утврди нивната клиничка соодветност, исто така се празнат директно преку кожата под водство на снимање. Абдоминалната празнина, црниот дроб, бубрезите, белите дробови, жолчните патишта и панкреасот се најчестите места на примена. Со оваа интервенција се лекуваат и хидатидните цисти, чести во нашата земја, што можат да се формираат во црниот дроб и во целото тело. Лекувањето на туморите со методите на интервентната радиологија директно преку кожата е една од најважните процедури на денешната медицина. Иако овие методи се разликуваат кај различните видови рак, како пример можеме да ги наведеме следниве:

• Кај рак на црниот дроб помал од 3 см, со инјекција на етанол е можно да се уништат туморските клетки и целосно да се запре нивното напредување. Исто така, кај многу тумори во абдоменот и кај тумори што се рашириле во црниот дроб, особено туморите на дебелото црево, можно е туморот да се уништи со испарување со радиофреквентен метод. Кај туморите на панкреасот, туморите на жолчните патишта и малигните тумори на црниот дроб, садот што го храни туморот се избира со напредување до неговата најкрајна точка и радиоактивните средства можат да се дадат директно во туморот. Ова ги заштитува здравите ткива, а воедно му нанесува максимално оштетување на туморот (селективна внатрешна радиотерапија = SIRT).

За лекување и контрола на болката, нервните корени и групи се третираат со топлина и хемиски средства. Дијагностичките и терапевтските процедури под водство на снимање, благодарение на придонесот на технологијата што се развива, сè пошироко се користат во денешната медицина. Со постигнување на највисок терапевтски успех за најкусо време со минимално оштетување на ткивата, тие даваат значаен придонес за враќањето во активен живот.

ВИДЕА