Што е тироидектомија? При лекувањето на кои болести се користи?

Операцијата тироидектомија е зафат при кој тироидната жлезда, која се наоѓа на предната страна на вратот, се отстранува целосно или делумно. Тироидната жлезда е орган од животно значење за вашиот организам и го регулира метаболизмот.

Оваа важна жлезда ги контролира функциите на вашето тело преку производство на хормони. Меѓутоа, во некои случаи, поради проблеми како нодуси или карцином што се развиваат во тироидната жлезда, може да биде потребна операција тироидектомија. Особено кога станува збор за карцином на тироидеа, раната дијагноза и хируршката интервенција можат да бидат спасоносни.

Периодот на закрепнување по операцијата обично трае 1 недела и може да варира во зависност од вашата здравствена состојба. Во овој текст, на јасен и разбирлив начин, ќе ги споделиме со вас сите информации што треба да ги знаете за тоа што е операција тироидектомија, при лекувањето на кои болести се користи, како и за периодот пред и по операцијата.

Што е операција тироидектомија?

Отстранувањето на тироидната жлезда, која се наоѓа на предниот дел од вратот, со хируршки методи денес се користи при лекувањето на многу болести на тироидеа. Да ги разгледаме поблиску деталите и видовите на овој зафат.

Што значи тироидектомија?

Тироидектомија е зафат на хируршко отстранување на целата тироидна жлезда или на дел од неа. Тироидната жлезда е орган во облик на пеперутка, сместен на предниот дел од вратот, кој го регулира вашиот метаболизам. Оваа важна жлезда произведува хормони од животно значење за вашиот организам.

Операцијата тироидектомија може да се изведе на различни начини, во зависност од медицинската состојба на пациентот. Меѓу нив се:

• Лобектомија (еднострана тироидектомија): Зафат при кој се отстранува само десниот или левиот лобус на тироидната жлезда. Ова е најминималната тироидна хирургија што денес се прифаќа.
• Субтотална тироидектомија: Зафат при кој тироидната жлезда се отстранува, оставајќи одредено количество тироидно ткиво во двата лобуса.
• Скоро тотална тироидектомија: Зафат при кој тироидната жлезда се отстранува, оставајќи помалку од еден грам тироидно ткиво на едната страна.
• Тотална тироидектомија: Зафат при кој се отстранува целата тироидна жлезда.

Овие хируршки зафати најчесто се изведуваат кога нодусите откриени во тироидната жлезда носат ризик од карцином, кај случаи на хипертироидизам што не одговара на медикаментозна терапија или кај гуши што вршат притисок врз околните структури и ги отежнуваат основните функции како голтањето и дишењето.

Што е тотална тироидектомија?

Тотална тироидектомија е зафат при кој целосно се отстрануваат двата лобуса на тироидната жлезда и делот што ги поврзува, наречен истмус. Оваа операција најчесто се изведува под општа анестезија и се врши преку засек на предниот дел од вратот.

Овој хируршки метод е посебно препорачлив во следниве состојби:

• Случаи на карцином на тироидеа
• Тежок хипертироидизам што не може да се контролира со лекови
• Присуство на нодуси во двата лобуса
• Голема мултинодуларна гуша или гуша што предизвикува тешкотии при дишење и голтање
• Тироидни нодуси што се повторуваат или покажуваат тенденција на раст
• Медуларен карцином, без оглед на големината на туморот

По тотална тироидектомија, бидејќи производството на тироиден хормон во вашето тело целосно престанува, ќе мора да користите додаток на тироиден хормон доживотно.

За кои болести се изведува тироидектомија?

Причините за операција тироидектомија можат да се разликуваат од пациент до пациент. Кај различни болести на тироидеа може да биде потребна хируршка интервенција, а специјалистите лекари одлучуваат во која состојба е потребна операција. Еве ги главните болести што бараат операција тироидектомија.

Карцином на тироидеа

Карциномот на тироидеа е една од најчестите и најважните причини за тироидектомија. Меѓу сите карциноми, карциномите на тироидеа се јавуваат кај 2% од жените и кај 0,5% од мажите. Според податоците на Институтот за јавно здравје на Турција, во 2016 година во нашата земја биле регистрирани 8013 случаи на карцином на тироидеа, со зачестеност од 12%. Карциномот на тироидеа е вториот најчест вид карцином кај жените по карциномот на дојка.

Кога ќе се постави дијагноза карцином на тироидеа, најчесто се претпочита со операција да се отстрани целата тироидна жлезда (тотална тироидектомија). При лекувањето на карциномот на тироидеа, хируршката интервенција е најраспространетиот и најефикасниот метод на лекување. Во случаите кога карциномот се проширил на лимфните јазли, може да биде потребно заедно со тироидната жлезда да се отстранат и лимфните јазли на вратот.

Гуша и нодуларни болести

Гушата е болест која настанува кога тироидната жлезда се зголемува повеќе од нормалното и се манифестира како оток на вратот. Голема гуша може да врши притисок врз околните органи и да предизвика тешкотии при дишење и голтање. Во таква ситуација се препорачува операција тироидектомија.

Особено гуши што достигнале огромни размери и притискаат врз околните структури се значајна причина за тироидектомија. Покрај тоа, хируршко лекување може да се применува и кај случаи на гуша што содржи многу нодуси (мултинодуларна гуша). Присуството на нодуси во тироидната жлезда во Турција може да се забележи кај приближно половина од лицата кај кои се прави ултрасонографија.

Хипертироидизам и Грејвсова болест

Хипертироидизмот е состојба во која тироидната жлезда произведува премногу хормони. Кај случаите на хипертироидизам најнапред се обидува медикаментозна терапија, но кога лековите не даваат одговор, може да се претпочита тироидектомија.

Грејвсовата болест (токсична гуша) е автоимуна болест и една од најчестите причини за хипертироидизам. Оваа болест предизвикува тироидната жлезда да лачи премногу хормони. Кај Грејвсовата болест организмот создава антитела против самиот себе, што доведува до забрзување на метаболизмот, зголемен пулс и губење на телесната тежина.

Кај пациентите со Грејвсова болест што не можат да се контролираат со медикаментозна терапија или терапија со радиоактивен јод, особено кај лица помлади од 40 години, кај оние со нодус или кај пациенти со испакнување на очите нанапред (егзофталмус), се претпочита хируршко лекување.

Тироидни нодуси и зголемувања

Нодусите во тироидната жлезда најчесто се бенигни, но некои од нив можат да носат ризик од карцином. Нодусите за кои по ултрасонографијата и биопсијата постои сомневање за карцином се препорачува да се отстранат со операција.

Дури и кога нодусите се бенигни, може да биде потребна операција тироидектомија ако се поголеми од 4 cm или ако брзо растат и предизвикуваат тешкотии при дишење и голтање. Покрај тоа, големи нодуси што предизвикуваат непријатност од козметички аспект исто така можат да бидат причина за операција.

Како заклучок, операцијата тироидектомија е ефикасна опција за лекување кај различни болести на тироидеа. Бидејќи состојбата на секој пациент е специфична, одлуката за операција ја носи лекарот, врз основа на клиничката состојба на пациентот и резултатите од дијагностичките тестови. Операцијата тироидектомија може да биде спасоносна, особено во случаи кога другите методи на лекување не успеале.

Процес на подготовка пред операцијата

Правилната подготовка пред операцијата тироидектомија директно влијае и на успехот на операцијата и на вашето закрепнување. Специјалистите наведуваат дека деталните подготовки во периодот пред операцијата го намалуваат ризикот од компликации.

Потребни тестови и снимања

Пред тироидектомија вашиот лекар ќе побара низа тестови и снимања. Пред сè, со крвни тестови се мерат нивоата на вашите тироидни хормони (TSH, T3, T4). Исто така, се контролира и нивото на калциум, кое е ризично по операцијата. Овие тестови се прават за да се утврди конечно хируршката одлука и методот.

Меѓу снимањата, најчесто се користи ултразвукот на тироидеа. Ултрасонографијата ги покажува структурата на тироидната жлезда, големината и карактеристиките на нодусите. Покрај тоа, со земање на тенкоиглена аспирациона биопсија (ТИАБ) од сомнителните нодуси се потврдува дијагнозата или ризикот од карцином.

Во некои случаи, за проверка на состојбата на гласните жици се прави ларингоскопија (преглед на гласните жици). Овој зафат е важен за оценување на функцијата на нервите што ги контролираат гласните жици пред операцијата. Кај карцином на тироидеа, за одредување на големината и проширеноста на туморот, по потреба можат да се користат напредни методи на снимање како компјутерска томографија (КТ) или магнетна резонанца (МР).

Употреба на лекови и информирање на лекарот

Крајно е важно да ги пријавите на вашиот лекар сите лекови што ги користите пред операцијата. Некои лекови можат да влијаат на операцијата тироидектомија и може да биде потребно однапред да се прекинат. Особено лековите за разредување на крвта треба да се прекинат одредено време пред операцијата, бидејќи можат да го зголемат ризикот од крвавење за време на операцијата.

Задолжително информирајте го вашиот лекар за болестите што сте ги преболеле, за операциите и за алергиите. Анестезиологот ќе ве прегледа пред операцијата и ќе ја разгледа вашата документација. Ако имате каква било алергија, потребно е да го наведете тоа на анестезиологот. Сите додатоци, вклучително и растителните лекови, треба да се прекинат една недела пред операцијата.

Исхрана и животен ритам пред операцијата

Неделите и деновите пред влегувањето на операција се критичен период за подготовка на вашето тело за стресот што го носи операцијата и за процесот на закрепнување. Исхраната богата со протеини е основа за обновување на клетките и за поправка на ткивата. Затоа се препорачува во вашата диета да ги вклучите висококвалитетните извори на протеини како пилешко, риба, јајца, црвено месо, мешунки и млечни производи.

Витаминот C е важен за заздравување на раната. Витамините A и E пак го поддржуваат имунолошкиот систем. Шарените зеленчуци, овошјето, интегралните житарици и сувите плодови ги содржат овие хранливи материи во изобилство.

Пиењето доволно вода во периодот пред операцијата помага во отстранувањето на токсините и го поддржува вашето општо здравје. Ќе биде корисно да избегнувате храна со многу шеќер, заситени масти и преработена храна, која може да го зголеми воспалението.

Пушењето и употребата на алкохол негативно влијаат на вашата циркулација на крвта, па се препорачува да ги прекинете најмалку две недели пред операцијата. Во ноќта пред операцијата, по одреден час ќе мора да останете гладни - за тоа вашиот лекар ќе ви даде посебни упатства.

Закрепнување и следење по операцијата

Постојат неколку важни точки на кои треба да се внимава за успешно закрепнување по операцијата тироидектомија. Добрата програма за следење и постапувањето според препораките на вашиот лекар ќе го олеснат вашиот процес по операцијата.

На што да се внимава во првата недела

По операцијата не постојат ограничувања во врска со храната, пијалоците и движењето. Дури може да користите и јодирана сол. Во првите денови може да имате лесна болка или чувство на бодење во грлото, што обично поминува само по себе за 1-2 дена. Ако ви пречи, можете да користите каква било таблета за грло. Од болница може да бидете отпуштени 24-48 часа по операцијата.

На третиот ден од операцијата можете да се туширате и не треба да се грижите што раната ќе дојде во допир со вода и сапун. Важно е да не ги ограничувате движењата на вратот, во спротивно може да се појават болки во вратот. По вториот ден можете непречено да ги вршите вашите секојдневни активности.

Нега на раната и ризик од инфекција

Бидејќи кај хируршката рана најчесто се користи конец што сам се распаѓа, не е потребно вадење на конците. Малите леплива ленти залепени врз раната можат да се отстранат по 4-5 дена. Една недела по операцијата можете да започнете да користите креми за намалување на лузната. Покрај тоа, кога ќе излегувате на отворено, се препорачува да користите крема за сончање со висок заштитен фактор (фактор 50).

Ако на местото на раната се појави изразен оток, црвенило или болка, задолжително треба да го известите вашиот лекар. Овие знаци можат да бидат показател за инфекција и бараат рана интервенција.

Следење на хормоните и употреба на лекови

Пациентите на кои им се отстранети двата лобуса на тироидеата започнуваат да користат таблети левотироксин под контрола на лекар. Лекот ја заменува тироидниот хормон што вашето тело повеќе не може да го произведува. Важно е овој лек да го земате наутро на гладно, 30-45 минути пред појадокот, само со вода.

Еден месец по операцијата се прави крвен тест и се прилагодува дозата на лекот. По промената на дозата на лекот потребно е да се почека најмалку 6-8 недели, а потоа да се направи контрола. Редовните контроли кај лекар се многу важни за следење на вашиот процес на закрепнување.

Исхрана и контрола на телесната тежина

По тироидектомија обично не е потребна посебна програма за исхрана. Можете да започнете со нормална исхрана 6-8 часа по операцијата. Меѓутоа, кога тироидните жлезди се целосно отстранети, може да дојде до зголемување на телесната тежина. Затоа е важна урамнотежена и здрава исхрана.

Ако зголемувањето на телесната тежина надминува 5 kg, причината не мора да биде само недостигот на тироиден хормон, туку може да бидат и вашиот режим на исхрана и недоволната физичка активност. Во процесот на закрепнување по операцијата ќе биде корисно и доволно одмор и лесни вежби.

Промени во начинот на живот и долгорочни ефекти

Животот по операцијата тироидектомија може да бара промени во некои ваши навики. Овие промени се важни за зачувување на вашето здравје и за поддршка на процесот на закрепнување.

Вежби и физичка активност

Враќањето на физичката активност по тироидектомија е важен дел од вашето закрепнување. Се препорачува да започнете со лесно одење во првите 1-2 недели по операцијата. Меѓутоа, бидејќи состојбата на секој поединец е различна, важно е да се консултирате со вашиот лекар пред да започнете со активности.

Општо земено, на поинтензивни вежби како кревање тежини можете да започнете 4-6 недели по операцијата. Овој период е потребен за закрепнување на вашето тело и за целосно срастување на местото на операцијата. Внимавајте да не започнувате со кревање тешки предмети без одобрение од вашиот лекар.

Во однос на видовите вежби, можете да ги претпочитате следниве:

• Лесно кардио: Активности како одење, пливање или возење велосипед го поддржуваат здравјето на вашето срце
• Тренинг за сила: Мускулната маса согорува повеќе калории и во мирување и го поддржува вашиот метаболизам
• Вежби за флексибилност: Јогата или пилатесот ја зголемуваат вашата флексибилност и го намалуваат стресот

Управување со стресот

По операција на тироидеа можно е да доживеете анксиозност и депресија. Овие емоционални промени можат да произлезат и од хормонални нерамнотежи и од процесот на адаптација по операцијата.

Стресот, зголемувајќи го лачењето на хормони како кортизол, може негативно да влијае на вашето закрепнување. Покрај тоа, следниве методи можат да ви помогнат да го држите нивото на стрес под контрола:

• Медитација и длабоки вежби за дишење
• Редовна физичка активност
• Доволно и квалитетен сон
• Одвојување време за хобија и интереси

По операција на тироидеа, урамнотежената исхрана, редовните вежби, доволниот сон и техниките за управување со стресот можат да помогнат во намалување на симптомите на анксиозност и депресија.

Редовни контроли кај лекар

Долгорочното следење по операција на тироидеа е од животно значење за вашето здравје. Редовните контроли обезбедуваат нивоата на вашите тироидни хормони да се одржуваат на оптимално ниво и помагаат во раното откривање на можни компликации.

Иако програмата за следење е различна за секој пациент, потребно е првата контрола да ја направите еден месец по операцијата, а потоа да продолжите со контролите во интервали што ќе ги препорача вашиот лекар. За време на овие контроли обично се прават крвни тестови, ултразвучно снимање и физички преглед.

Редовното земање на вашиот тироиден лек (левотироксин) во правилна доза е многу важно за одржување на рамнотежата на вашите хормони. Се препорачува лекот да го земате секој ден во исто време и по можност на гладно. Прилагодувањата на дозата при контролите кај лекар можат директно да влијаат на контролата на вашата телесна тежина и на вашето општо здравје.

Често поставувани прашања

Најчестите прашања на пациентите што имале операција тироидектомија и одговорите на нив ќе ве водат низ процесот по операцијата. Еве ги најчесто поставуваните прашања на оваа тема и одговорите на специјалистите.

По операцијата тироидектомија кај приближно 3-5% од пациентите можат да се забележат привремени промени на гласот. Најчестата причина за ова е затегнување на нервите што ги контролираат гласните жици за време на операцијата или нивно притискање поради оток во операционата регија. Оваа promуклост најчесто е привремена и кај повеќето пациенти се подобрува сама во рок од неколку недели.

Ризикот од трајна promуклост кај искусни хирурзи е под 1%. Денес овој ризик може уште повеќе да се намали со користење на технологијата за мониторинг на нервите. Ако доживеете promуклост, избегнувањето на прекумерно напрегање на гласот и следењето на препораките на вашиот лекар ќе го забрза закрепнувањето.

Ако е направена тотална тироидектомија, односно ако е отстранета целата ваша тироидна жлезда, ќе мора доживотно да примате додаток на тироиден хормон. Овој лек, наречен левотироксин, го заменува тироидниот хормон што вашето тело повеќе не може да го произведува. Дозата на лекот е индивидуална, а почетната доза се пресметува според вашата телесна тежина.

Важно е лекот да го земате наутро на гладно, одеднаш, со вода и без да го дробите. Треба да се земе најмалку половина час пред појадокот. Соодветноста на дозата се проверува со редовни крвни тестови и по потреба се прилагодува. Во првата година прилагодувањето на дозата може да се прави почесто, а потоа ќе бидат доволни 1-2 контроли годишно.

Процесот на закрепнување варира од пациент до пациент и според обемот на операцијата. Престојот во болница обично е 1-2 дена. Заздравувањето на раната трае во просек 2-3 недели, а целосното закрепнување може да достигне 6-8 недели.

Првата недела е најтешкиот период. Од втората недела можете да започнете со враќање на секојдневните активности. Во третата недела повеќето пациенти можат да се вратат на работа. За тешки физички активности и спорт се препорачува да почекате 4-6 недели.

„Се здебелив по операцијата, што да правам?“ е едно од најчестите поплаки по операција на тироидеа. Зголемувањето на телесната тежина може да има неколку причини:

• Ограничено движење по операцијата
• Хормонални промени
• Недоволно прилагодена доза на лекот

Најнапред треба да се провери вашата вредност на TSH. Ако вредноста на TSH е висока, метаболизмот се забавува и може да дојде до зголемување на телесната тежина. Во таков случај прилагодувањето на дозата на лекот може да го реши проблемот. Ако вашата вредност на TSH е во нормални граници, треба да ги преиспитате вашите навики во исхраната и вежбањето. По тироидектомија се препорачува да внимавате на големината на порциите и да вежбате редовно.

Накратко за тироидектомијата

Иако операцијата тироидектомија бара значајна промена во вашиот живот, со вистинските информации можете без проблеми да го преминете овој процес. Пред сè, не грижете се кога ќе се утврди проблем во вашата тироидна жлезда. Состојби како карцином на тироидеа, гуша или прекумерно активна тироидна жлезда денес успешно се лекуваат.

Фазата на подготовка пред операцијата директно влијае на успехот на операцијата. Затоа е многу важно да ги направите сите тестови што ги бара вашиот лекар и да го информирате за лековите што ги користите. Покрај тоа, не ја занемарувајте здравата исхрана за да го зајакнете вашето тело за закрепнувањето по операцијата.

По операцијата, пак, првите неколку недели се период во кој треба да бидете внимателни. Негата на раната, редовната употреба на хормонските лекови и одењето на контроли кај лекар без пропуштање ќе го забрзаат вашето оздравување. Особено ако сте имале тотална тироидектомија, не заборавајте дека мора доживотно да користите хормонски лек.

Долгорочно, за да го зачувате квалитетот на вашиот живот, може да биде потребно да направите некои промени. Редовното вежбање, управувањето со стресот и здравата исхрана треба да станат незаменливи елементи на вашиот живот по операцијата. За контрола на телесната тежина ќе биде корисно да внимавате на количините на порциите и да усвоите активен начин на живот.

Како заклучок, операцијата тироидектомија не е крај во вашиот живот, туку нов почеток. Додека се придржувате до препораките на вашиот лекар и не ги пропуштате редовните контроли, секако е можно да водите нормален и здрав живот. Иако прилагодувањето на промените по операцијата може да потрае извесно време, со трпение и решителност можете успешно да го преминете овој процес.

Пополнете го формуларот за детални информации и контакт!