Леукемијата, позната во јавноста како рак на крвта, е вид на рак кој се јавува поради абнормално производство и неконтролирано размножување на прекурсорите на крвните клетки што се наоѓаат во коскената срж, па ја зафаќа крвта и сите органи. Иако причината не е целосно позната, кај леукемијата која може да заврши со излекување, раната дијагноза е од витално значење.
Специјалистите од Одделението за хематологија на Hisar Hospital Intercontinental дадоа информации за дијагностичките и терапевтските методи кај леукемијата.
Бидете свесни за симптомите!
Симптомите на леукемијата зависат од тоа дали болеста тече бавно (хронични леукемии) или брзо (акутни леукемии). Хроничните леукемии најчесто не предизвикуваат симптоми и може да се откријат при рутински крвни анализи. Поретко, поради зголемување на слезината, може да се јават болка во левиот дел на стомакот, брзо чувство на ситост, ноќно потење, губење на тежина, отоци во пределот на пазувите, препоните и вратот. Текот на хроничните леукемии се одредува со години, па дури и со децении. Кај акутните леукемии, бидејќи е засегнато производството на нормални крвни клетки, често може да има малаксаност, брз замор, крварење од десните и носот, модринки на телото, температура која не поминува, болки во коските и зглобовите, а пациентите се јавуваат кај лекар поради една или повеќе од овие тегоби. Кај акутните леукемии текот е многу брз, овие тегоби се јавуваат и се засилуваат во рок од денови. Затоа, кај хроничните леукемии не секогаш е потребно лекување, но за акутните леукемии тоа не важи и лекувањето мора да се започне што е можно поскоро, во спротивно завршува со смрт.
Кај леукемиите, со напредни дијагностички методи може да се утврди видот на болеста
За да се постави дијагноза на леукемија, мора да се земе анамнеза за тегобите, да се направи физикален преглед, да се направат крвни анализи и задолжително да се процени коскената срж. Со напредните дијагностички методи може да се утврди од која крвна клетка и од кој стадиум на развој потекнува леукемијата, а може да се утврдат и хромозомските нарушувања во леукемиските клетки, кои ги користиме за проценка на текот на болеста. Лекувањето се започнува по овие испитувања.
Околинските фактори може да ја предизвикаат леукемијата!
Причините за леукемија не се познати, но постојат бројни фактори кои може да го зголемат ризикот од развој на леукемија. Меѓу најважните од нив се:
Изложеност на високо ниво на зрачење,
Хемикалии што се користат во индустријата, како бензен и формалдехид,
Претходно примена на хемотерапија или радиотерапија поради друг вид рак,
Пушење цигари,
Постоење на одредени генетски болести,
Присуство на леукемија или друг вид рак кај членовите на семејството,
Лицата со дијагностицирани одредени заболувања на крвта, како миелодиспластичен синдром, миелопролиферативни заболувања (вклучително и кај некои хронични леукемии) и апластична анемија, може да бидат во ризик од леукемија.
Кај леукемијата, со дисциплинирана програма на лекување, стапката на оздравување е висока!
Целта на лекувањето на леукемијата е болеста целосно да се отстрани и лицето да го врати своето здравје. Видот на лекувањето и резултатите што ќе се постигнат зависат од типот на леукемијата и состојбата на пациентот. Леукемијата, со напредните методи на лекување што ги развила медицината, стана вид на рак кој може да се лекува. Лековите што се користат во лекувањето на болеста се нарекуваат хемотерапија. Кај некои типови на леукемија, главни методи се лековите наречени паметни молекули и трансплантацијата на коскена срж. Особено трансплантацијата на коскена срж е речиси единствениот начин за постигнување излекување кај леукемијата.
Постапката наречена трансплантација на коскена срж всушност е трансплантација на матични клетки, при што матичните клетки денес не се земаат од коскената срж, туку од циркулирачката крв. Кај леукемиите, со трансплантација на матични клетки од друго лице може да се постигне дефинитивно излекување. За да може да се изврши трансплантација на матични клетки, ткивните групи на пациентот и донорот мора да бидат усогласени. Усогласеноста е најголема меѓу браќата и сестрите од исти родители и изнесува 25–30%. Кога во семејството не може да се најде усогласен донор, прво се врши пребарување во банките на матични клетки во нашата земја, а потоа во банките во странство. Донирањето матични клетки нема никаква штета за донорот. Затоа, секое здраво лице на возраст помеѓу 18 и 50 години може да биде донор на матични клетки.
Кај леукемијата секоја донирана крв е од витално значење
Кај пациентите со леукемија во текот на лекувањето може да им бидат потребни голем број производи од крв, како црвена крв (еритроцитна суспензија), бела крв (тромбоцити) и плазма. Ако не се обезбеди доволно крв, пациентот може да изгуби живот. Затоа, донирањето крв е од витално значење, исто како и лековите, и овозможува процесот да тече поздраво.
Во болеста треба да се внимава на хигиената и да се води грижа за исхраната
Најголемата причина за смртен исход кај леукемијата се инфекциите и крварењето. Инфекциите потекнуваат од бактериите што се наоѓаат во самиот организам на пациентот, но може да се пренесат и од средината во која се наоѓа, како и преку храната. Затоа, исклучително внимание мора да се посвети на телесната хигиена, на чистотата на предметите што се користат, на храната и на средината во која се наоѓа пациентот.
