Од специјалистот по детска здравствена заштита и детски болести во Hisar Hospital Intercontinental, д-р Јунус Нас, дознавме актуелни информации за новороденческата жолтица...

Жолтицата е состојба која се карактеризира со жолта боја на кожата и склерата како последица на зголемување во организмот на материјата наречена билирубин, која се наоѓа во крвта. Многу причини може да предизвикаат жолтица. Нејзината сериозност зависи од причините и од нивото на жолтицата. Новороденческата жолтица е жолтица која се јавува во првиот месец од животот. Во овој период таа се среќава кај повеќето бебиња: кај бебињата родени во термин таа се јавува кај 60-70%, а кај предвремено родените бебиња кај 80-85%. Иако во новороденечкиот период жолтицата е многу честа, најчесто е физиолошка (нормална). Физиолошката жолтица не ги надминува одредени граници и спонтано се повлекува во рок од 2 недели. Ако жолтицата трае подолго од 2 недели кај бебињата родени во термин, односно подолго од 3 недели кај предвремено родените, таа се смета за продолжена жолтица. Причините за продолжената жолтица се различни од оние кај жолтицата во првите две недели.

Новороденческата жолтица е состојба во која билирубинот што се создава во организмот не може доволно да се отстрани поради недоволна зрелост на црниот дроб кај бебето. Физиолошката жолтица обично започнува на 3-от ден, достигнува највисоко ниво на 5-6-от ден и потоа опаѓа, исчезнувајќи во рок од 2 недели.

Кај новороденчињата раното откривање и следење на жолтицата е многу важно. Иако жолтицата најчесто спонтано се повлекува, во ретки и ризични случаи билирубинот може да достигне високи нивоа и да предизвика оштетување на мозокот. Неусогласеност на крвните групи помеѓу мајката и бебето, предвремено раѓање, раѓање бебиња со мала родилна тежина, слабо хранење, бебиња на мајки со дијабетес, крвни собирања (хематоми) во телото што можат да настанат за време на породувањето, инфекција на уринарниот тракт, гуша и некои вродени заболувања создаваат ризик за жолтица кај бебињата.

Жолтицата најпрво се јавува на лицето и на склерата, а како што се зголемува нивото на билирубин во крвта, постепено се шири кон градниот кош, стомакот, рацете и нозете. Појавата на жолтица на рацете и нозете укажува на поголема сериозност. Жолтицата кај бебето ја забележува семејството или се открива под контрола на лекар. Жолтицата на кожата најдобро се гледа на дневна светлина или под флуоресцентна светилка. Кога кожата ќе се притисне лесно со прст и потоа ослободи, жолтата боја може појасно да се утврди. Проценката на жолтицата се прави со билирубин одреден во крвта. Освен жолтицата, кај бебето може да се јават намалено сисање и прекумерно спиење. Кога жолтицата ќе се зголеми уште повеќе, таа може да влијае на мозокот и да предизвика пискаво плачење и конвулзии. Бидејќи во подоцнежниот период може да предизвика глувост, на лицата кај кои постои ризик од влијание врз мозокот треба да им се направи тест за слух. Кога нивото на жолтицата е над граничната вредност за ризик, се применува фототерапија (светлина од флуоресцентна лампа). Освен тоа, се поддржува исхраната. Фототерапијата ретко предизвикува нуспојави. Очите на бебето се затвораат за да не бидат изложени на светлината. Понекогаш, како нуспојава, може да се јават црвени осипи на кожата, потемнување на кожата или чест и течен стол. По фототерапијата, еден до два дена подоцна, може да се јави т.н. ребаунд (rebound) зголемување, односно повторно покачување на нивото на билирубин. Бебето треба да се повика на контрола за оваа состојба да се процени. Кај несогласувањата на крвните групи, на соодветни пациенти се применуваат лекови што ја спречуваат распаѓањето на крвните клетки. Кај жолтица со многу високо ниво и кај оние со сомневање за влијание врз мозокот, може да биде потребна трансфузија на крв (замена на крвта). Продолжената жолтица може да ја предизвикаат многу заболувања. Затоа треба да се истражат причините за жолтицата. Кај повеќето случаи причината е мајчиното млеко, но мајчиното млеко не треба да се прекинува и треба да продолжи да се дава. Најчесто се повлекува постепено во период од 2-3 месеци.