Што е новороденечка ателектаза?

Новороденечка ателектаза се однесува на состојба кај бебињата при која белите дробови не се целосно раширени по раѓањето. Ателектазата настанува кога воздушните кесички (алвеолите) и дишните патишта делумно или целосно колабираат, односно се затвораат. Оваа состојба, исто така, го спречува доаѓањето на воздухот во белите дробови, што е неопходно за нормален развој на белите дробови. Ако новороденечката ателектаза не се лекува, може да доведе до отежнато дишење и ниски нивоа на кислород, затоа лекувањето не смее да се одложува. Лекувањето обично брзо дава подобрување, но понекогаш кај потешки случаи може да биде потребно долготрајно лекување.

Дали ателектазата се лекува?

Лекувањето на ателектазата има за цел да се справи со основната причина и да овозможи белите дробови повторно да се прошират. Лекувањето може да варира во зависност од причината за ателектазата, состојбата на пациентот и јачината на симптомите. Лекувањето на ателектазата опфаќа различни терапевтски пристапи, кои ја разгледуваат болеста од различни аспекти. Меѓу овие терапевтски пристапи, покрај класичните третмани како лекови и физикална терапија, спаѓаат и третмани како респираторна терапија, физиотерапија и терапија со сурфактант (површински активна супстанција). Со добро следење од страна на здравствен професионалец и правилно лекување, новороденечката ателектаза обично може успешно да се контролира.

Што ја предизвикува ателектазата?

Ателектазата може да настане поради различни причини и може да се поврзе со различни болести. Некои болести и состојби што можат да предизвикаат ателектаза се наведени подолу:

Синдром на респираторен дистрес (СРД): Недоволното производство на сурфактант поради прематурност или незрелите бели дробови кај новородените може да доведе до отежнато дишење и ателектаза.

Инфекции на белите дробови: Воспаленијата или инфекциите на белите дробови може да предизвикаат воспаление и стеснување на дишните патишта, што може да доведе до ателектаза.

Опструкција со слуз: Нагомилувањето слуз или течност може да ги блокира дишните патишта и да предизвика ателектаза. Ризикот е особено голем во случаите кога слузта не може да се исчисти.

Хируршки зафати или повреди на белите дробови: Хируршкиот зафат на белите дробови, траумата или повредите може да доведат до блокирање на дишните патишта или колапс на ткивото на белите дробови.

Тумори на белите дробови: Туморите на белите дробови може да ги блокираат дишните патишта или ткивото на белите дробови и да доведат до ателектаза.

Странско тело: Странско тело што ќе навлезе во белите дробови може да го блокира дишниот пат и да предизвика ателектаза.

Недоволен развој на дишните мускули: Вродениот недоволен развој на дишните мускули може да го спречи ефективното и длабоко дишење, со што се зголемува ризикот од ателектаза.

Генетски аномалии: Вродените структурни аномалии на белите дробови или дишните патишта може да го спречат нормалниот проток на воздух и да го зголемат ризикот од ателектаза.

Кои се симптомите на ателектазата?

Симптомите на ателектазата може да варираат во зависност од возраста на пациентот, основните здравствени состојби и факторите што ја предизвикуваат ателектазата. Вообичаените симптоми на ателектазата се следниве:

Отежнато дишење: Најистакнатиот симптом обично е отежнатото дишење, па пациентите може да дишат побрзо или почесто од нормалното. Отежнатото дишење може да доведе до недоволен внес на кислород и пад на нивото на кислород во телото.

Задавување: Ателектазата може да предизвика чувство на задавување. Ова се манифестира како чувство на тешкотија или непријатност при вдишување или издишување.

Кашлица: Факторите што ја предизвикуваат ателектазата може да го отежнат исчистувањето на слузта или странските материи од белите дробови. Затоа кашлицата може да биде симптом на ателектаза.

Свиркаво дишење: Свиркаво дишење може да настане поради стеснување или блокада на дишните патишта. Ова настанува поради отежнатиот проток на воздух како последица на стеснувањето на дишните патишта.

Болка во градите: Ателектазата може да предизвика болка во градниот кош поради колапс или стеснување на ткивото на белите дробови.

Зголемување на пулсот: Телото може да го зголеми срцевиот ритам како реакција на недостаток на кислород. Затоа, поради ателектазата може да се забележи зголемување на пулсот.

Ниски нивоа на кислород: Бидејќи ателектазата го спречува ширењето на белите дробови, телото може да не добива доволно кислород. Оваа состојба може да доведе до ниски нивоа на кислород (хипоксемија).

Замор и слабост: Поради отежнатото дишење и ниските нивоа на кислород, кај пациентите може да се јави чувство на замор, слабост и општа изнемоштеност.

Како се поставува дијагнозата ателектаза?

Дијагнозата ателектаза обично се поставува со клиничка проценка, имиџинг методи и, по потреба, лабораториски испитувања. Кои испитувања се потребни зависи од сериозноста на симптомите, состојбата на пациентот и клиничката проценка на лекарот. Основните методи што се користат за поставување на дијагнозата ателектаза се:

Анамнеза и физикален преглед: Лекарот ги слуша симптомите на пациентот или бебето, ја проучува медицинската историја и врши физикален преглед. Собира детални информации за отежнатото дишење, задавувањето, кашлицата и другите симптоми.

Рентген (рендгенски снимок на белите дробови): Рентген на белите дробови е метод што често се користи за да се видат ателектазата и другите абнормалности во белите дробови. Рендгенскиот снимок може да помогне во дијагнозата со прикажување на колабирани или стеснети делови од белите дробови.

Компјутеризирана томографија (КТ): КТ скенот дава поподробни и попрецизни слики на белите дробови. Може да помогне подобро да се видат подрачјата со ателектаза во белите дробови.

Мерење на нивото на кислород: Се мери нивото на кислород кај пациентот, со што се утврдуваат ниските нивоа на кислород (хипоксемија). Ова може да покаже дека протокот на воздух и размената на гасови во белите дробови се нарушени.

Испитувања на дишната функција: Испитувањата на дишната функција се користат за проценка на начинот на работа на белите дробови. Овие испитувања го мерат капацитетот на белите дробови, брзината на протокот на воздух и другите параметри на дишењето.

Анализа на крвни гасови: Анализата на крвните гасови ја проценува функцијата на белите дробови со мерење на нивоата на кислород и јаглерод диоксид во крвта.

Лабораториски испитувања: Ако постои инфекција што ја предизвикува ателектазата, може да се бараат маркери на инфекција во крвта или други телесни течности.

Што се прави при лекување на ателектазата?

Ателектазата може да се лекува; со рана дијагноза и соодветно лекување, ателектазата обично успешно се подобрува. Лекувањето има за цел да се справи со основната причина и да овозможи повторно проширување на белите дробови. Методите на лекување на ателектазата се следниве:

Физиотерапија: Физиотерапијата со дишни вежби што ја прават бебињата или пациентите помага да се отворат дишните патишта во белите дробови и да се отстрани ателектазата.

Респираторна терапија: Ако причината за ателектазата е поврзана со фактори како синдром на респираторен дистрес или инфекција на белите дробови, на пациентите може да им се обезбеди кислородна поддршка или дишење со помош на апарат за дишење.

Физикална терапија: Особено во случаи кога е потребна хируршка интервенција, може да биде потребна физикална терапија за отворање на дишните патишта во белите дробови или отстранување на блокадите.

Лекови: Кај ателектаза поврзана со инфекции на белите дробови или нагомилување течност, може да се примени лекување со лекови за да се лекува инфекцијата или да се отстрани течноста.

Терапија со сурфактант: Кај новородени со ателектаза поврзана со синдром на респираторен дистрес, може да се користи супстанција наречена сурфактант за да се поддржи ширењето на белите дробови.

Превентивна терапија против крвни згрутчувања: Кај некои пациенти, може да се користат лекови против згрутчување на крвта за превенција од крвни згрутчувања што се јавуваат поради долг престој во кревет.

Често поставувани прашања за ателектазата

Ателектазата не е честа болест, па е сосема природно пациентите и нивните блиски да имаат прашања. Некои од често поставуваните прашања за ателектазата може да се одговорат на следниов начин: Ателектазата обично е состојба што е присутна уште од раѓањето. Кај новороденчињата, ателектазата може да настане поради различни фактори и понекогаш може бебињата да ги имаат белите дробови делумно или целосно неразширени, односно дишните патишта делумно или целосно колабирани. Вродената ателектаза обично се забележува во неонаталниот период и може да бара лекување. Но, постојат и состојби на ателектаза што не се вродени и можат да се развијат поради многу различни причини. На пример, по инфекција на белите дробови, кога странско тело ќе навлезе во дишниот пат, кај повреди на белите дробови или при постоење на астма и ХОБП, ателектазата може да се развие подоцна. Ателектазата обично е состојба поврзана со функциите на белите дробови и може да доведе до тоа белите дробови да не ја одржуваат нормалната функција. Не може да се каже дека ателектазата директно има негативни влијанија врз менталниот и физичкиот развој. Но, основните причини што ја предизвикуваат ателектазата може да бидат фактори што влијаат на менталниот и физичкиот развој. На пример, ако поради прематурност се развие синдром на респираторен дистрес (СРД), недоволниот внес на кислород и тешкотијата при дишење може негативно да влијаат на општото здравје и физичкиот развој на новороденчето. Ако оваа состојба трае долго, поради недоволниот внес на кислород може да дојде до одредени развојни задоцнувања или проблеми. Но, кога ќе се постави дијагноза ателектаза и ќе се лекува соодветно, овие негативни ефекти врз развојот може да се минимизираат. Ателектазата може да предизвика различни болести или здравствени проблеми. Болестите што може да ги предизвика ателектазата се наведени подолу:

Хипоксемија: Ателектазата, бидејќи го намалува внесот на кислород, може да предизвика ниски нивоа на кислород наречени хипоксемија. Хипоксемијата може да предизвика различни симптоми, вклучувајќи вртоглавица, слабост, губење на концентрацијата и синкава боја на кожата.

Пнеумонија: Ателектазата во одредено подрачје на белите дробови може да предизвика нагомилување течност во тоа подрачје, со што се зголемува ризикот од пнеумонија.

Апсцес на белите дробови: Инфицираната ателектаза може да доведе до развој на апсцес на белите дробови, односно шуплина исполнета со гној во ткивото на белите дробови.

Респираторна инсуфициенција: Ателектазата може да ја наруши функцијата на дишењето, што може да доведе до хронична респираторна инсуфициенција, а тоа предизвикува отежнато дишење и ниски нивоа на кислород.

Бронхиектазија: Ателектазата што со текот на времето предизвикува долготрајна опструкција на дишните патишта може да доведе до состојба наречена бронхиектазија. Бронхиектазијата значи проширување на дишните патишта и настанување трајни опструкции.

Причините и болестите предизвикани од ателектазата треба да бидат дијагностицирани и лекувани од специјалист со соодветна дијагноза и третман. Лекувањето се определува во зависност од основната причина и општата здравствена состојба на пациентот. Особено лекувањето на основната болест од страна на специјалист-доктор е важно за управување со ателектазата.