Симптоми и лекување на сепса

Сепсата е состојба во која телото дава прекумерен одговор на инфекција и виталните функции на органите се сериозно нарушени. Сепсата најчесто настанува поради бактериски инфекции, но можат да предизвикаат и други микроорганизми, како вируси, габи и паразити. Сепсата е чест здравствен проблем и во светот предизвикува сериозни заболувања и смртни случаи.

Што е сепсата? Која е причината?

Сепсата е потенцијално животно загрозувачка состојба во која сериозна инфекција предизвикува системски воспалителен одговор во телото и доведува до нарушување на функциите на органите. Сепсата најчесто настанува како последица на бактериски инфекции, но и други микроорганизми, како вируси, габи и паразити, можат да предизвикаат сепса. Ширењето на инфекцијата предизвикува прекумерно воспаление, предизвикано од имунолошкиот систем, и може да предизвика сериозно оштетување на ткивата и органите во телото.

Сепсата може да се развие како резултат на интеракција на многу фактори. Слабеењето на имунолошкиот систем (стареење, хронични болести, имунолошка инсуфициенција), сериозни повреди, хируршки операции, употреба на катетер и слични фактори на ризик може да го зголемат ризикот од сепса. Исто така, чести инфекции, како болнички инфекции, инфекции на уринарниот тракт, пневмонија, абдоминални инфекции, можат да доведат до развој на сепса. Сепсата е итна состојба што бара рано дијагностицирање и лекување.

Дијагнозата на сепса обично се поставува со користење на клинички симптоми и лабораториски тестови. Брза и точна дијагноза, соодветно лекување и поддржувачка нега играат важна улога. Лекувањето обично се спроведува во болница и вклучува антибиотска терапија, надоместување на течности, вазопресорни лекови и респираторна поддршка. Кај тешки случаи на сепса што бараат следење и лекување во одделот за интензивна нега, се применуваат поддржувачки терапии со цел да се спаси животот на пациентот.

Сепсата е состојба што настанува како резултат на сложен патофизиолошки процес. Кога ќе дојде до контакт со инфекција, имунолошкиот систем на телото брзо се активира и се активира низа механизми на одговор. Меѓу нив се воспалителниот одговор, активирањето на коагулационот систем (системот за згрутчување), зголемувањето на пропустливоста на садовите и оштетувањето на ткивата.

Воспалителниот одговор започнува со ослободување на цитокините (воспалителни молекули) што ги произведува имунолошкиот систем за да се борат против микроорганизмите. Овие цитокини ја активираат ендотелната (внатрешната површина на садовите) клеточна активност и предизвикуваат зголемување на пропустливоста на садовите. Како последица, течност, протеини и клетки можат да истечат од крвните садови, може да се појави едем во ткивата и функциите на органите може да се нарушат.

Истовремено, при инфекција и воспаление се активира и коагулационот (системот за згрутчување). Оваа состојба резултира со прекумерно производство на коагулациони фактори и формирање на згрутчувања. Згрутчувањата можат да предизвикаат запушувања во микросадовите и намалување на оксигенацијата на ткивата. Ова може да придонесе за напредување на оштетувањето на органите и органска инсуфициенција.

Зголемувањето на пропустливоста на садовите и оштетувањето на ткивата е едно од најважните обележја на сепсата. Процесите на воспаление и згрутчување, освен напорите на телото да се бори против инфекцијата, можат да оштетат и сопствените ткива. Во органите може да настане оштетување на ткивата и губење на функцијата. Оваа состојба може да доведе до мултиорганска инсуфициенција, една од најсериозните последици на сепсата.

Сепсата може да настане како последица на инфекции предизвикани од различни микроорганизми. Бактериските инфекции се една од најчестите причини за сепса. Особено инфекциите на уринарниот систем, пневмонија (инфекција на белите дробови), абдоминалните инфекции и инфекциите на кожата го зголемуваат ризикот од сепса. Постојат вируси, габи и паразити што предизвикуваат сепса. На пример, меѓу вирусните инфекции, како инфлуенца, ХИВ и херпес, можат да го зголемат ризикот од сепса. Сепса предизвикана од габични инфекции почесто се јавува особено кај лица со имунолошка инсуфициенција, додека паразитските инфекции, иако ретки, можат исто така да предизвикаат сепса.

Постојат многу фактори на ризик за развој на сепса. Стареењето, ослабениот имунолошки систем, хроничните болести (дијабетес, бубрежни болести, болести на црниот дроб), пациентите на третман за карцином, лицата со трансплантација на органи, оние кои примаат високи дози кортикостероиди и лицата со тешка траума се меѓу факторите што го зголемуваат ризикот од сепса. Исто така, хируршките операции и инвазивните медицински зафати (катетеризација, механичка вентилација и слично) можат да ја зголемат предиспозицијата за сепса.

Кои се симптомите на сепсата?

Кај сепсата телото дава прекумерен одговор на инфекцијата и состојбата многу брзо напредува. Главните симптоми на сепсата се следниве:

Треска и хипотермија: Може да настане значително зголемување (треска) или намалување (хипотермија) на телесната температура. Висока температура може да биде симптом на раширена инфекција.

Тешкотии при дишење: Зголемувањето на брзината на дишење, тешкотии при дишење или брзо дишење се меѓу симптомите на сепсата. Тешкотиите при дишење можат да укажуваат на развој на пневмонија или на појава на акутен синдром на респираторна дистрес.

Брзо срцебиење: Зголемувањето на пулсот (тахикардија) може да биде симптом на сепса. Срцевиот ритам значително повисок од нормалниот може да укаже на сериозноста на инфекцијата и напредувањето на сепсата.

Изразита слабост и немир: Општата слабост, замор, чувство на исцрпеност и немир се меѓу симптомите на сепсата. Овие симптоми можат да укажуваат на исцрпување на енергијата на телото при борба против инфекцијата.

Изразита мускулна и зглобна болка: Сепсата може да предизвика мускулна и зглобна болка поради раширено воспаление. Болката може да биде резултат на воспалителниот одговор што телото го развива за да се справи со инфекцијата.

Намалено излачување урина: Засегнатоста на бубрезите во подоцнежните фази на сепсата може да предизвика намалено излачување урина или тешкотии при мокрење.

Бледило или сино-виолетова боја на кожата: Бледилото или сино-виолетовата боја на кожата е знак дека оксигенацијата на ткивата е намалена и може да биде симптом на сепса.

Симптомите на сепсата можат да варираат од човек до човек и можат брзо да напредуваат во зависност од текот на болеста. Затоа, секое лице што покажува можни симптоми на сепса треба да побара итна медицинска помош.

Какви видови сепса постојат?

Видовите на сепса можат да се разликуваат во зависност од изворот на инфекцијата, видот на причинителот микроорганизам и засегнатиот органски систем. Тоа се:

Бактериска сепса: Најчестиот вид на сепса, која настанува од бактериски инфекции. На пример, инфекции на уринарниот систем, пневмонија, абдоминални инфекции и инфекции на кожата предизвикани од бактерии можат да доведат до сепса.

Вирусна сепса: Вид на сепса што настанува како последица на инфекции предизвикани од вируси. На пример, грип, ХИВ, херпес и други вирусни инфекции можат да предизвикаат сепса. Вирусната сепса е поврзана со прекумерниот одговор на имунолошкиот систем и воспалението.

Габична сепса: Вид на сепса што настанува како последица на инфекции предизвикани од габи. Особено има тенденција да се јавува кај лица со ослабен имунолошки систем. На пример, габи од видот Candida можат да предизвикаат сепса.

Паразитска сепса: Вид на сепса што настанува кога инфекции предизвикани од паразити доведуваат до сепса. Овој вид сепса е редок, но некои паразити (на пример, маларичен паразит) можат да предизвикаат сепса.

Сепса предизвикана од инфекција: Видовите на сепса можат да се менуваат во зависност од изворот на инфекцијата. На пример, постојат видови на сепса предизвикани од инфекции, како болнички инфекции, инфекции на уринарниот тракт и постоперативни инфекции.

Видовите на сепса се разликуваат во зависност од типот и изворот на инфекцијата. Секој вид на сепса може да бара различни пристапи во лекувањето и управувањето.

Кои се методите за лекување на сепсата?

Првиот чекор во лекувањето на сепсата е брза дијагноза и контрола на инфекцијата. Пред да започне лекувањето, важно е да се утврди изворот на инфекцијата и да се изберат соодветни антибиотици. Антибиотската терапија обезбедува ефикасно лекување на бактериската инфекција што ја предизвикува сепсата. Исто така, поддржувачките терапии се важни во управувањето со сепсата. Надоместувањето на течности се спроведува со цел да се надоместат загубите на течности во телото и да се подобри оксигенацијата на ткивата. Вазопресорните лекови можат да се користат за регулирање на низок крвен притисок и за обезбедување доволен проток на крв до органите. Респираторната поддршка се спроведува со цел да се поддржат функциите на белите дробови и да се зголеми оксигенацијата. Превентивните терапии против згрутчување можат да се користат за спречување на проблемите со коагулацијата поврзани со сепсата. Во лекувањето на сепсата треба да се применува мултидисциплинарен пристап. Во одделот за интензивна нега мора да се обезбеди соодветно следење и мониторинг. Исто така, рано препознавање и управување со компликациите на сепсата е важно. Особено, во случај на развој на мултиорганска инсуфициенција се планираат напредни поддржувачки терапии.

Најчесто поставувани прашања

Да, кај сепса во крвните анализи се јавуваат одредени знаци. Тоа се:

Број на бели крвни зрнца (леукоцити): Кај сепсата може да се забележи зголемување (леукоцитоза) или намалување (леукопенија) на бројот на бели крвни зрнца. Оваа промена може да ја одрази распространетоста на инфекцијата и сериозноста на воспалението.

C-реактивен протеин (CRP): Нивоата на CRP се биомаркер што ги покажува присуството на инфекција и воспаление. Кај сепсата може да се забележи зголемување на нивоата на CRP.

Прокалцитонин: Нивоата на прокалцитонин се друг биомаркер што покажува зголемување кај бактериските инфекции. Кај сепсата може да дојде до зголемување на нивоата на прокалцитонин.

Анализа на крвни гасови: Сепсата може да влијае на оксигенацијата на ткивата во телото. Затоа, во анализата на крвни гасови можат да се забележат промени во нивоата на кислород (PaO2) и јаглерод диоксид (PaCO2).

Тестови за коагулација на крвта: Сепсата може да го зафати коагулационот (системот за згрутчување). Затоа, во тестовите за згрутчување на крвта (на пример, протромбинско време, активирано парцијално тромбопластинско време) можат да се појават отстапувања.

Да, кај сепсата обично е потребно хоспитализирање. Сепсата е животно загрозувачка тешка болест. По поставување на дијагнозата, потребна е брза интервенција. Хоспитализацијата е важна за внимателно следење, лекување на пациентот со сепса и управување со компликациите. Одлуката за хоспитализација може да се менува во зависност од факторите како клиничката состојба на пациентот, распространетоста на инфекцијата, состојбата на органските функции и тежината на сепсата. За сепсата се грижи одделот за Инфективни болести. По потреба може да се добие поддршка од специјалисти за интензивна нега. Времето на закрепнување може да варира од личност до личност во зависност од состојбата на пациентот и одговорот на лекувањето. Времетраењето на лекувањето на сепсата може да се менува во зависност од факторите како видот на инфекцијата, тежината на сепсата, присуството на органска инсуфициенција, општата здравствена состојба на пациентот и раниот одговор на лекувањето. Исто така, раната интервенција во лекувањето, соодветната антибиотска терапија, ефикасната употреба на поддржувачките терапии и управувањето со компликациите можат да влијаат на времето на закрепнување.

Кај лесни случаи на сепса, со соодветно лекување, состојбата на пациентот обично може да се подобри за неколку дена. Кај случаи на сепса со средна тежина, времето на закрепнување обично може да биде неколку недели. Кај тешки случаи на сепса и тешка сепса со развој на мултиорганска инсуфициенција, процесот на закрепнување може да трае подолго. Исто така, кај лица со компликации поврзани со сепса или со основни хронични здравствени проблеми, процесот на закрепнување може да трае подолго. Сепсата е состојба што настанува поради опасно и прекумерно ширење на инфекцијата во телото. Сепсата може да предизвика оштетување на различни органски системи, но следниве органи се обично највеќе погодени од сепсата:

Белите дробови: Сепсата може да се развие како последица на инфекции на белите дробови, како пневмонија. Белите дробови се изложени на ефектите на микроорганизмите што се шират од првичниот извор на инфекцијата во телото.

Бубрези: Сепсата може да предизвика нарушување на функциите на бубрезите и бубрежна инсуфициенција. Оваа состојба е поврзана со реакцијата на бубрезите на фактори како воспалението предизвикано од инфекцијата или низок крвен притисок.

Црн дроб: Сепсата може да влијае на функцијата на црниот дроб и да доведе до хепатална инсуфициенција. Црниот дроб презема важни задачи како борба против инфекцијата и чистење на токсините, па затоа сепсата може негативно да влијае на функцијата на црниот дроб.

Срце: Сепсата може да има негативно влијание врз срцевиот мускул и да доведе до срцева инсуфициенција. Инфекцијата и воспалението можат да ја намалат пумпачката сила на срцето и да предизвикаат нарушување на срцевата функција.

Мозок: Кај тешки случаи на сепса функциите на мозокот можат да бидат засегнати. Сепсата може да предизвика воспаление и хипоксија (недостиг на кислород) во мозочното ткиво, што може да доведе до невролошки проблеми.

Сепсата е состојба што е сериозна и може да биде животно загрозувачка, и ако не се лекува, пациентот може да изгуби живот. Со рано дијагностицирање и лекување, од сепсата е можно да се оздравите. Не, сепсата не е заразна болест. Сепсата настанува како резултат на ширење на инфекција во телото и прекумерен воспалителен одговор на телото. Сепсата настанува од бактерии што можат да се пренесуваат, но самата сепса не е заразна. Напреднат случај на сепса може да доведе до различни компликации. Меѓу компликациите на сепсата можат да бидат:

Септички шок: Како што сепсата напредува, крвниот притисок може да падне поради инфекцијата и воспалението во телото. Оваа состојба може органите да не добиваат доволно кислород и хранливи материи и да доведе до органска инсуфициенција. Септичкиот шок е сериозна состојба што влијае на функциите на виталните органи и може да доведе до смрт.

Проблеми со дишењето: Тешката сепса може да оштети белите дробови и да предизвика проблеми со дишењето. Инфекцијата на белите дробови, воспаление на белодробната мембрана (пневмонија) или инфекција што директно се шири во белите дробови може да се поврзе со сепсата. Може да се развие респираторна инсуфициенција и може да бидат потребни респиратори или кислородна терапија.

Органска инсуфициенција: Сепсата може да влијае на функциите на органите во телото. Особено бубрезите, црниот дроб, срцето и мозокот можат да бидат засегнати од сепсата. Органската инсуфициенција може да варира во зависност од тежината на сепсата и од тоа колку брзо е дадена реакција на лекувањето.

Проблеми со згрутчувањето на крвта: Сепсата може негативно да влијае на згрутчувањето на крвта. Може да доведе до хеморагични компликации, а истовремено може и згрутчувањето на крвта да се зголеми, што го зголемува ризикот од тромбоза. Може да се развие длабока венска тромбоза или белодробна емболија.

Невролошки компликации: Тешката сепса може да влијае на функциите на мозокот и да предизвика невролошки компликации. Меѓу нив можат да бидат делириум (нарушување на когнитивните функции), промени во свеста, напади и нервно-мускулни проблеми.

Проблеми со зараснувањето на раните: Сепсата може да предизвика оштетување на кожното ткиво и да го спречи зараснувањето на раните. Може да се појави некроза (смрт на ткиво) или широко распространети осип на кожата. Зараснувањето на раната по сепса може да биде проблем.