Мултиорганска инсуфициенција: што е и како се лекува?

Мултиорганската инсуфициенција е прогресивен и сериозен здравствен проблем што го загрозува животот на многу луѓе низ целиот свет. Се карактеризира со нарушување на функцијата на два или повеќе меѓусебно независни органи, најчесто белите дробови, бубрезите, црниот дроб и други органи, и обично се јавува како последица на прогресивни здравствени проблеми. Мултиорганската инсуфициенција може сериозно да го наруши нормалното функционирање на телото и на крајот да го стави животот на пациентот во опасност. Затоа, најпрвин треба да се лекуваат факторите што можат да ја предизвикаат мултиорганската инсуфициенција и да се спречи нејзината појава. Понатаму, во случаи кога појавата на инсуфициенција на органите не може да се спречи, со рана дијагноза процесот може да се одржи под контрола. Што е мултиорганска инсуфициенција, кои се нејзините симптоми? Како се дијагностицира и како се лекува болеста? Одговорите на овие и на други прашања поврзани со мултиорганската инсуфициенција се наоѓаат во продолжението на текстот.

Што е мултиорганска инсуфициенција?

Мултиорганската инсуфициенција, позната и како повеќеорганска инсуфициенција, е здравствен проблем што претставува истовремено нарушување на функцијата на два или повеќе органи. Кај засегнатите органи може да се јави инсуфициенција со различен степен, од блага до тешка. Сепак, и блага мултиорганска инсуфициенција е сериозен здравствен проблем и бара итна интервенција.

Мултиорганската инсуфициенција најчесто на почетната фаза е блага, но со текот на времето инсуфициенцијата може да се влоши и да предизвика опасност по животот. Голем дел од пациентите со мултиорганска инсуфициенција имаат потреба од интензивна нега. Одредени истражувања сугерираат дека приближно %40-50 од пациентите кај кои се развива мултиорганска инсуфициенција може да починат. Затоа, интензивната нега има важно место кај пациентите со инсуфициенција на органите.

Кај пациентите со мултиорганска инсуфициенција, лекувањето да се спроведува во добро опремена здравствена установа, од страна на лекари специјалисти во соодветната област, може да ги зголеми шансите за успешно лекување. Инсуфициенцијата на органите може да биде акутна, односно со ненадеен почеток, но може и да се развие со текот на времето под влијание на различни фактори. Непрекинатото и правилно функционирање на органи како срцето, белите дробови, бубрезите и црниот дроб е неопходно за одржување на виталните функции. Може да се зборува за мултиорганска инсуфициенција кога два или повеќе од органите, како белите дробови, срцето, бубрезите и црниот дроб, не функционираат како што треба.

Мултиорганската инсуфициенција може да се појави поради многу причини. Тешките инфекции, септичниот шок, траумите, некои компликации што се јавуваат по големи хируршки интервенции и други здравствени проблеми може да ја предизвикаат појавата на мултиорганска инсуфициенција. Според научните истражувања, главните причини за инсуфициенцијата на органите можат да се наредат на следниов начин:

Сепса: Во одредени случаи, кога во телото има распространета инфекција, имунолошкиот систем може да развие прекумерна реакција против инфекцијата. Поради прекумерниот воспалителен одговор на имунолошкиот систем, одредени ткива и органи може да се оштетат. Ова здравствено нарушување, кое се нарекува и сепса, кога е зафатен еден или повеќе органи, според истражувањата е една од главните причини за мултиорганска инсуфициенција.

Траума и повреда: Во нормални услови, кога имунолошкиот систем се соочува со повреда или траума, развива воспалителен одговор со цел да ја поправи раната. Кај тешки трауми или сериозни повреди, во телото може да се развие прекумерен воспалителен одговор. Како резултат на прекумерната реакција на имунолошкиот систем, одредени ткива и органи може да се оштетат. Ова може да предизвика инсуфициенција на органите.

Изгореници: Тешките изгореници, како и инфекциите и повредите, може да предизвикаат тешко оштетување на ткивата во телото и, поврзано со тоа, распространо воспаление. Во таков случај, протокот на крв кон органите може да се намали и може да се развие мултиорганска инсуфициенција.

Хипоперфузија: Недостатокот на доволен проток на крв кон органите, односно хипоперфузијата, има за последица ткивата и органите да не можат да добијат доволна количина кислород. Како последица на тоа, може да се појави состојба што води кон инсуфициенција на органите. Особено кај тешки загуби на крв или срцева слабост, мултиорганска инсуфициенција може да се појави како последица на хипоперфузија.

Лекови: Некои лекови, особено при долготрајна употреба или кога се користат во прекумерна доза, може да предизвикаат оштетување и нарушување на функцијата на органи како бубрезите и црниот дроб.

Хронични болести: Одредени хронични болести, пред сè веќе постоечки хронични болести на бубрезите, црниот дроб или срцето, со текот на времето може органите да ја изгубат својата функција и да доведат до мултиорганска инсуфициенција.

Хируршки интервенции: Големите хируршки интервенции можат да предизвикаат воспаление во телото и, како последица, оштетување на ткивата и органите, со што може да ја предизвикаат мултиорганската инсуфициенција.

Генетски фактори: Кај некои луѓе, поради генетската предиспозиција, ризикот за развој на мултиорганска инсуфициенција може да биде поголем.

Мултиорганската инсуфициенција најчесто е сложен здравствен проблем што настанува со здружување на повеќе фактори. Точната причина за мултиорганската инсуфициенција сè уште не е целосно позната, но еден или повеќе од горенаведените фактори може да доведат до оштетување и нарушување на функцијата на органите, што предизвикува развој на мултиорганска инсуфициенција.

Кои се симптомите на мултиорганската инсуфициенција?

Симптомите на мултиорганската инсуфициенција се разликуваат во зависност од засегнатите органи, но кај пациентите со мултиорганска инсуфициенција вообичаено се среќаваат симптоми како замор, потешкотии со концентрацијата и губење на апетит. Бидејќи мултиорганската инсуфициенција е состојба што се карактеризира со неспособност на два или повеќе виталн органи да ја извршуваат својата функција како што треба, во најголемиот дел од случаите може да се појават проблеми во дишниот систем, кардиоваскуларниот систем, дигестивниот систем и излачниот систем. Главните симптоми на мултиорганската инсуфициенција можат да се наведат на следниов начин:

Задишување, промена на бојата на кожата, брзо дишење и слични проблеми со дишниот систем,

Оток на стапалата и нозете, низок крвен притисок, неправилен срцев ритам и слични проблеми со срцево-садовиот систем,

Намалено излачување урина, чувство на прекумерна жед, нарушување на рамнотежата на течностите и електролитите поради тоа што бубрезите не функционираат како што треба,

Кога е зафатен црниот дроб: жолтица, задржување на течност во стомакот, абнормалности во тестовите за функцијата на црниот дроб како ALT-AST,

Губење на апетит, мачнина, повраќање, дијареја и запек и слични проблеми со дигестивниот систем.

Мултиорганската инсуфициенција може да се појави нагло, но и постепено со текот на времето. Ова во почетокот може да доведе до тоа симптомите на инсуфициенцијата на органите да не се забележат доволно добро. Затоа, ако и вие кај себе забележите еден или повеќе од горенаведените симптоми, не занемарувајте да закажете преглед кај лекар специјалист и да ги направите потребните контроли.

Како се поставува дијагнозата на мултиорганската инсуфициенција?

Дијагнозата на инсуфициенција на органите може лесно да се постави со одредени лабораториски испитувања и методи на снимање, кои ги спроведува лекар специјалист. Главните дијагностички методи што се користат за дијагностицирање на инсуфициенцијата на органите се следниве:

Тестови на функцијата на црниот дроб, со кои се анализираат примероци од крв и урина, се оценува здравјето на црниот дроб и се испитуваат нивоата на ензимите, како ALT, AST, GGT,

Тестови на функцијата на бубрезите, со кои се оценува работата на бубрезите со помош на тестови на крв и урина, се мери капацитетот на филтрација и нивото на отпадните производи, како EGFR,

Методи на снимање, како EKG и EKO, кои помагаат во оценувањето на функциите на срцето,

Респираторни функционални тестови и/или рентген на белите дробови, за оценување на функционалноста на дишниот систем, капацитетот на белите дробови и нивото на кислород во крвта,

Покрај горенаведеното, ултразвучните методи на снимање имаат важно место во дијагнозата на мултиорганската инсуфициенција.

Како се одвива лекувањето на мултиорганската инсуфициенција?

Процесот на лекување на мултиорганската инсуфициенција зависи од состојбата на пациентот и од степенот на инсуфициенцијата на органите. Чекорите на лекувањето обично се следниве:

Итна интервенција: Тимот специјалисти, пред сè, има за цел да ја стабилизира состојбата на пациентот и да ги поддржи виталните функции, со методи на лекување како респираторна поддршка, одржување на рамнотежата на течностите и електролитите, кислородна терапија и регулирање на крвниот притисок.

Надворешна поддршка на органот со инсуфициенција: Денес, со помош на развојот на технологијата, интервенциите со специјални уреди однадвор, како апарат за дијализа (кај пациенти со инсуфициенција на бубрезите) и механички вентилатор (кај пациенти со респираторни тешкотии), можат да ги поддржат функциите на органите.

Лекување на основниот здравствен проблем: Откако состојбата на пациентот ќе се стабилизира, специјалистите прво ја утврдуваат главната причина за мултиорганската инсуфициенција и потоа започнуваат со лекување. На пример, ако инсуфициенцијата на органите е предизвикана од инфекција, прво треба да се лекува инфекцијата.

Поддржувачка нега: За да се зачува општото здравје на пациентот, на пациентот и на неговите блиски им се даваат информации за прехрана, управување со болката, заштита од инфекции и слично. Ако пациентот има потреба од интензивна нега, во овој процес е важно напредокот да се одвива под надзор и контрола на медицинските сестри од интензивната нега 7/24.

Рехабилитација: За да се овозможи пациентот повторно да се врати во секојдневниот живот по инсуфициенцијата на органите, се спроведуваат рехабилитациони програми. Во текот на рехабилитацијата може да се користат методи како физикална терапија и говорна терапија.

Во процесот на лекување на мултиорганската инсуфициенција, за секој пациент се подготвува посебен план за лекување прилагоден на пациентот. Колку ќе трае лекувањето зависи од степенот на инсуфициенцијата и од општата здравствена состојба на пациентот. За време на лекувањето и по него, важно е редовно да се прават контроли, како што препорачуваат лекарите. Во текот на лекувањето важно е пациентот и лекарите да соработуваат. Ако и вие се борите со мултиорганска инсуфициенција, не занемарувајте да закажете преглед кај лекар специјалист и да ги правите редовните контроли.

Често поставувани прашања

Одговорите на некои од прашањата што најчесто се поставуваат во врска со мултиорганската инсуфициенција, состојба што се манифестира со нарушување на функцијата на два или повеќе органи и претставува сериозен здравствен проблем, се детално наведени подолу. Бидејќи мултиорганската инсуфициенција е здравствен проблем при кој се зафатени повеќе органи, потребен е мултидисциплинарен пристап. Затоа, пред сè внатрешни болести, кардиологија, гастроентерологија, пулмологија и лекари од други гранки се тесно вклучени во дијагностицирањето и лекувањето на болеста. Меѓу првите симптоми на инсуфициенцијата на органите можат да се набројат тешкотии при извршување на секојдневните работи, замор и губење на апетит. Една од главните причини за мултиорганска инсуфициенција се заразните болести. Вирусните инфекции што не поминуваат подолго време со текот на времето можат да оштетат ткива и органи и да предизвикаат развој на инсуфициенција на органите. Инсуфициенцијата на органите е сериозен здравствен проблем. Кај пациентите со развиена мултиорганска инсуфициенција, секојдневниот живот може negativno да се наруши поради симптоми како задишување и брз замор. Во текот на интензивната нега прво се спроведува програма за лекување насочена кон поддршка на виталните функции на пациентот, како дишењето, циркулацијата и варењето. Виталните функции на пациентот се следат 7/24 од страна на медицинските сестри од интензивната нега, за да може да се интервенира кога е потребно. Иако генетските фактори имаат влијание врз развојот на мултиорганската инсуфициенција, најчесто инсуфициенцијата на органите подоцна се развива поради причини како заразни болести, употребени лекови и хронични болести. Инсуфициенцијата на органите е сериозен здравствен проблем што го загрозува животот ако не се дијагностицира и лекува во рана фаза. Во некои случаи, рутинско скринингово испитување може да помогне инсуфициенцијата на органите да се открие во почетната фаза. Затоа, и вие закажете преглед кај лекар специјалист и не занемарувајте редовните контроли.