Не ги занемарувајте симптомите на леукемијата!

Живеење со леукемија…*

Не ги занемарувајте симптомите на леукемијата!

02-08 ноември, Недела на деца со леукемија: одговоривме на прашањата за леукемијата, еден од најчестите карциноми кај децата, кои ве интересираат…

Како се развива леукемијата?

Нормалните матични клетки во коскената срцевина формираат 3 главни типа клетки. Црвените крвни зрнца пренесуваат кислород до сите ткива во телото, како срцето, белите дробови и мозокот; тромбоцитите формираат „затнувачи“ кои помагаат да запре крварењето по повреди, а белите крвни зрнца се борат против инфекциите во телото. Леукемиските клетки растат побрзо од нормалните, живеат подолго и со текот на времето стануваат побројни од нормалните клетки.

Кои се типовите на леукемија?

Брзината на напредување на леукемијата и истиснувањето на нормалните крвни клетки и клетките на коскената срцевина се разликуваат кај секој тип на леукемија.

Акутна лимфоидна леукемија (АЛЛ): Ја сочинува 80% од леукемиите кај деца под 15 години. Понекогаш може да се јави и кај возрасни, но кај оние над 50 години АЛЛ е исклучително ретка. Тоа е тип на леукемија што се карактеризира со зголемување на незрели крвни клетки наречени лимфобласти, кои требаше да се развијат во зрела крвна клетка наречена лимфоцит. Се карактеризира со отоци на лимфните јазли.

Акутна миелоидна леукемија (АМЛ): Се јавува во адолесценцијата и во 20-тите години и ја сочинува 50% од леукемиите детектирани кај адолесценти, а 20% од леукемиите кај возрасните. Се карактеризира со намалување на црвените и белите крвни клетки, кои требаше да се развијат во нормални крвни клетки наречени миелобласти, и со чести инфекции.

Хронична лимфоидна леукемија (ХЛЛ): ХЛЛ, која ги сочинува 30% од сите леукемии, ретко се јавува под 30-годишна возраст. Но, учестаноста се зголемува со возраста и најчесто се забележува помеѓу 60 и 70 години. Леукемиската клетка што ја предизвикува болеста создава крвни клетки чија функција е речиси слична на нормалните клетки. Бројот на црвени крвни зрнца обично е под нормалата и предизвикува анемија. Активноста на белите крвни зрнца е блиска до нормалната, но нивниот број е висок и продолжува да се зголемува. Ако пациентот не се лекува, ова може да предизвика сериозни проблеми. Бројот на белите клетки може да порасне доволно за да го успори протокот на крвта и да се развие тешка анемија. Кај ХЛЛ, карциномските клетки се наоѓаат во коскената срцевина, во крвта и во лимфните јазли, и се јавуваат отоци на лимфните јазли.

Хронична миелоидна леукемија (ХМЛ): Оваа форма на леукемија, која се јавува кај возрасните и ги сочинува 20-30% од сите леукемии, се среќава помеѓу 25 и 60 години. Се манифестира со прекумерно производство на миелоидни клетки (како белите крвни зрнца) кои изгледаат зрели, но имаат изгубена функција. Ова производство продолжува додека не остане ниедна нормална клетка.

Кои се симптомите и знаците?

Леукемијата може да покажува слични симптоми како и други болести. За поставување дијагноза се потребни специјални крвни и коскено-срцевински тестови. Симптомите и знаците зависат од типот на леукемијата. Симптомите на акутната леукемија, која е почеста кај децата, се:

Замор или слабост,

Задишување при физичка активност,

Бледило на кожата,

Блага температура или ноќно потење,

Бавно зараснување на посекотините и прекумерно крварење,

Црни и сини дамки (модринки) без јасна причина,

Црвени точки со големина на врв од игла под кожата,

Болка во зглобовите, како колената, колковите или рамената,

Намалување на белите крвни зрнца, особено на моноцитите и неутрофилите

Како се поставува дијагнозата?

Тестовите на коскената срцевина (аспирација и биопсија) обично се прават за да се потврди дијагнозата и да се набљудуваат хромозомските аномалии. Овие тестови го објаснуваат типот на леукемиската клетка.

Како се лекува?

Целта на лекувањето на леукемијата е целосно отстранување на болеста и враќање на здравјето на пациентот. Начинот на лекување и резултатите што ќе се постигнат зависат од типот на леукемијата и состојбата на пациентот.

Кои се социјалните и емоционалните ефекти на леукемијата?

Изјавата „Болен си од леукемија“ може на поединецот да му даде чувство дека целиот негов живот одеднаш се променил. По дијагнозата, корисно е да се знае дека многу пациенти со леукемија преживуваат и живеат квалитетен и убав живот. Многу луѓе со леукемија со текот на времето научуваат да се справуваат со оваа состојба, која на почетокот изгледа многу тешка за прифаќање. Во овој период важно е пациентот да побара помош не само за своите медицински потреби, туку и за емоционалните прашања во врска со болеста и нејзиното лекување.

• Овој текст е подготвен со користење на текстот „Разбирање на леукемијата“ подготвен од Здружението за специјалност по хематологија.