Остеопороза: тивката болест на коските

Одговорите на прашањата за остеопорозата, која почесто почнува да се јавува кај жените, особено по менопаузата, а ако не се лекува, негативно влијае на процесот на здраво стареење, ги дознавме на 20 октомври, Светскиот ден на остеопорозата, од проф. д-р Бекир Сами Ујаник, шеф на Одделот за клинички лаборатории во Hisar Hospital Intercontinental…

Проф. д-р Ујаник, укажувајќи дека остеопорозата, позната во народот како коскено раззидување, е тивка и подмолна болест која со текот на времето ги ретчи коските и ги прави полесно кршливи, рече: ‘Остеопорозата е болест што може да се спречи и лекува со рана дијагноза. Ако се занемари, може да предизвика фрактури и деформации. Коската е жив ткиво што постојано се обновува и на тој начин одржува динамичка рамнотежа. Кога оваа рамнотежа ќе се наруши поради исхрана или хормонални промени, или поради други болести, се намалуваат минералите кои ја обезбедуваат цврстината, коската ја губи густината и се појавува структура полна со дупки, порозна, сунѓереста. Бидејќи луѓето со ризик од остеопороза најчесто не се свесни за болеста се до појава на фрактура на колкот, ‘рбетниците или зглобовите на рацете, оваа болест е наречена „тивка болест“. Фрактурите поврзани со остеопорозата, кои почесто се јавуваат кај жените по 50-годишна возраст, освен што ја влошуваат општата здравствена состојба на пациентите и ја намалуваат квалитетот на нивниот живот, предизвикуваат и силни болки, долготрајни или трајни инвалидитети и го зголемуваат ризикот од смрт. Многу болести можат директно да предизвикаат остеопороза, а исто така, ако при лекувањето на некои болести не се води сметка за здравјето на коските, остеопорозата може да се појави во потешка форма.’

Не ги занемарувајте факторите на ризик за остеопороза!

Ако во семејството има остеопороза и чести коскени фрактури,

Ако имате ниска телесна тежина и ситна градба,

Ако пушите и прекумерно консумирате алкохол,

Ако имате недостиг на апетит или нарушувања во исхраната

Ако не земате доволно калциум и витамин D,

Ако долго време користите лекови што содржат стероиди,

Ако сте усвоиле неактивен начин на живот,

Ако вежбањето ви се чини како товар,

Ако имате болести на бубрезите, белите дробови, тироидната жлезда, ревматизам, стомакот или цревата,

Ако сте во период по менопаузата (во овој период кај жените се намалува хормонот естроген, што го зголемува ризикот од остеопороза),

Ако сте во андропаузален период (кај мажите со возраста се јавува намалување на нивото на хормонот тестостерон), сте во ризик.

Ако сомневате дека имате остеопороза…

Освен лабораториските тестови, Тестот за минерална густина на коските е основен и важен дијагностички тест што се користи за утврдување на остеопороза. Понатаму, за да се утврди дали постои коскена ерозија или намалување на коскената маса, зголемен ризик за болест, менопауза и недостаток на хормони или друга болест што ја зголемува загубата на коскена маса, се прават и некои важни тестови, во крвта и во урината. Тие се:

Ниво на калциум во крвта и урината

Ниво на фосфор во крвта

Ниво на витамин D во крвта

Ниво на паратироиден хормон во крвта

Ниво на тироидни хормони во крвта

Ниво на фоликулостимулирачки хормон во крвта

Ниво на естрадиол во крвта

Ниво на тестостерон во крвта

Ниво на алкална фосфатаза во крвта

Ниво на остеокалцин во крвта

C-терминален телопептид во крвта

Прокоолаген тип 1 N-телопептид во крвта.

Ниво на деоксипиридинолин во урината (Pyrilinks-D).