Неспуштен тестис: што е? Зошто настанува? Како се лекува?

Неспуштените тестиси, кои се карактеризираат со тоа што тестисите не се на нормалната положба, се чест детски проблем кој засега приближно едно од секои 25 деца. Не секое новородено со проблем на неспуштен тестис бара лекување. Во некои случаи тестисите можат сами да се спуштат на соодветното место во рок од неколку месеци. Меѓутоа, ако тестисите не се спуштат во рок од неколку месеци по раѓањето, тоа во подоцнежниот период може да предизвика некои компликации. Раната дијагноза и лекувањето може да помогнат да се избегнат долгорочните компликации од неспуштените тестиси.

„Зошто настанува неспуштен тестис?“, „Како се дијагностицира, кои се методите на дијагностика?“ Овие и слични прашања поврзани со проблемот на неспуштен тестис се детално разгледани во продолжението на текстот.

Што е неспуштен тестис?

Тестисите се едни од важните делови на машката анатомија, а една од нивните важни функции е производство на хормони и сперма. Во нормални услови, машките бебиња се раѓаат со два тестиса, а тестисите почнуваат да се развиваат уште додека бебето е во матката. Пред раѓањето или кратко по раѓањето, тестисите се спуштаат во кесата наречена скротум, која се наоѓа под пенисот. За да може да се произведува машката репродуктивна клетка, спермата, потребен е одреден температурен опсег. Телесната температура на човекот, 37 степени, не обезбедува соодветна средина за производство на сперма. Затоа, кај мажите тестисите, кои се одговорни за производството на сперма, треба да се наоѓаат и да се чуваат во скротумот, кој се наоѓа надвор од телото.

Една од најважните функции на скротумот е да ги одржува тестисите на температура од 35,5-36 степени. Меѓутоа, во некои случаи тестисите не можат да ја завршат процесот на спуштање во скротумот како што треба. Кај повеќето случаи на неспуштен тестис се забележува дека само едниот тестис не се спуштил во скротумот, додека во некои случаи ниту едниот не се наоѓа во скротумот. Проблемот на неспуштен тестис, кој во медицинската литература се нарекува и крипторхизам, е вроден абнормалитет кој се јавува кај приближно 3% од бебињата. Истражувањата покажуваат дека овој процент може да биде повисок кај предвремено родените бебиња.

Кои се симптомите на неспуштен тестис?

Најважниот симптом на неспуштен тестис е тоа што тестисот не се гледа или не се чувствува во скротумот. Приближно 80% од случаите на неспуштен тестис се забележуваат при физички преглед со рака од страна на докторот. Нормално, тестисите се наоѓаат на крајот на ингвиналниот канал, од двете страни на пенисот, во кесата наречена скротум. Кај страната каде што има неспуштен тестис, скротумот обично изгледа помал во споредба со другата страна.

Зошто настанува неспуштен тестис?

Процесот што овозможува тестисите правилно да се спуштат во скротумот се нарекува тестикуларно спуштање. Тестикуларното спуштање обично се одвива во две фази. Во првата фаза се активира INSL3, еден вид хормон кој овозможува тестисот да остане во скротумот. Во втората фаза, благодарение на тестостеронот, се стимулира ослободувањето на CGRP'от, пептид кој му помага на тестисот да се спушти кон скротумот. Интеракцијата помеѓу тестостеронот и CGRP'от е важна за спуштањето на тестисите во скротумот.

Ако процесот на тестикуларно спуштање не се заврши како што треба, се јавува проблемот на неспуштен тестис. Генските мутации или промени можат да го попречат тестикуларниот процес и тестисот да остане во стомачната празнина, наместо да се спушти во скротумот. Меѓутоа, некои научни истражувања покажуваат дека генските мутации ретко можат да предизвикаат неспуштен тестис. Сепак, се смета дека во појавата на проблемот на неспуштен тестис учествуваат и околински фактори. Околинските фактори кои го нарушуваат ендокриниот систем, односно хормонските нарушувања, хромозомските аномалии и слични причини, можат да предизвикаат неспуштен тестис.

Според некои научни истражувања, телесната маса при раѓање е една од најважните причини за неспуштен тестис. Фактот дека кај предвремено родените бебиња проблемот на неспуштен тестис се јавува почесто отколку кај бебињата родени во термин ја покажува улогата на телесната маса при раѓање во процесот на тестикуларно спуштање. Иако кај бебињата родени во термин неспуштениот тестис е исто така честа здравствена состојба, кај нив изворот на проблемот често не може точно да се утврди. Дополнително, кај деца во семејство каде што има случај на неспуштен тестис, ризикот за крипторхизам може да биде повисок. Во согласност со овие информации, главните причини за неспуштен тестис можат да се набројат како што следува:

Предвремено раѓање (раѓање пред тестисите да имаат доволно време за спуштање),

Ниска телесна маса при раѓање,

Изложеност на хемикалии кои влијаат на ендокриниот систем,

Дебелина кај мајката,

Дијабетес кај мајката,

Изложеност на пестициди,

Консумирање алкохол за време на бременоста (ризикот може да се зголеми 3 пати со 5 или повеќе чаши алкохолни пијалоци неделно),

Пушење на мајката пред и за време на бременоста,

Случај на неспуштен тестис во семејството,

Употреба на козметички производи,

Употреба на лекови што содржат ибупрофен за време на бременоста кај мајката,

Преекламписија (бременска тровност),

Вродени аномалии, како Даунов синдром и Прадер-Вили синдром.

Неспуштените тестиси во подоцнежниот период можат да предизвикаат различни здравствени проблеми, пред сè проблеми со плодноста. Раната дијагноза и лекувањето може да помогнат да се спречат компликациите кои можат да се јават во подоцнежниот период. Затоа, и вие не занемарувајте го здравјето на вашето дете: закажете преглед кај доктор специјалист и направете редовни здравствени контроли.

Како се дијагностицира неспуштен тестис, кои се методите на дијагноза?

Неспуштениот тестис обично лесно го забележуваат здравствените работници за време на рутинските физички прегледи. Докторот специјалист при прегледот внимателно може да го испита скротумот, тестисот, ингвиналната регија, пубичната израстока и ингвиналниот канал, со што може да открие неспуштен тестис. Меѓутоа, кај околу 30% од случаите неспуштениот тестис може да не се открие со физички преглед. Во случаите кога неспуштениот тестис не може да се открие со преглед со око или со рака, може да се користат техники на снимање како ултразвук, КТ или МР. Раната дијагноза е важна за лекувањето на неспуштен тестис. Ако се сомневате дека вашето дете има проблем со неспуштен тестис, не губете време и закажете преглед кај доктор специјалист.

Како се изведува операцијата за неспуштен тестис?

Целта на лекувањето на неспуштен тестис е тестисот да се префрли на соодветната положба во скротумот. Во лекувањето на неспуштен тестис главно се користат хируршки методи. Покрај хируршките техники, во некои случаи може да се изберат и други опции за лекување, како хормонска терапија и употреба на протеза за тестис. Ако крипторхизмот не се лекува во рана фаза, во подоцнежниот период може да предизвика посериозни здравствени проблеми. Затоа, хируршкото лекување обично се препорачува да се изврши пред бебето да наполни 18 месеци. За родителите може да биде вознемирувачки бебето да претрпи хируршка операција, иако е мала. Во поголемиот дел од случаите, по хируршката интервенција што ја изведуваат лекари специјалисти во стерилна средина, тестисот може да се постави во соодветна положба.

Значи, како се изведува операцијата за неспуштен тестис, наречена и орхиопексија? Пред орхиопексијата, докторот специјалист може да направи одредени испитувања за да ја процени општата здравствена состојба на детето. Пред операцијата им кажува на родителите колку време детето треба да биде на гладно и без вода. Истовремено, за да се намали ризикот од инфекција, корисно е родителите пред операцијата да ја исчистат ингвиналната регија на детето. Операцијата се изведува под општа анестезија. Некои здравствени установи користат помалку лекови за анестезија со цел да се минимизира ризикот. Ако родителите имаат загриженост, можат да ги постават своите прашања на специјалистите.

За време на операцијата, хирургот специјалист прави мал рез во ингвиналната регија на детето и пристапува до тестисот. Потоа проверува дали тестисот е здрав. Ако тестисот е нездрав, докторот, со согласност и од родителите, може да го отстрани тестисот и да стави протеза на тестис. Ако тестисот нема никакви здравствени проблеми, тестисот се поставува во скротумот со помош на захватен инструмент и растворливи конци.

Ако лекарот специјалист одобри, детето може да отиде дома приближно 2 часа по операцијата. По операцијата, употребата лекови со болкоуспокојувачко дејство во периодот што го препорачал докторот може да помогне детето да се чувствува поудобно. Дополнително, докторот може да препише и одредени лекови за намалување на ризикот од инфекција на местото на операцијата.

По операцијата, родителите треба да се грижат за детето и дома. Миењето на рацете со вода и сапун пред да го допрат местото на операцијата може да помогне во спречувањето на ризикот од инфекција. По операцијата, се препорачува детето да се воздржи од активности како скокање, трчање и премет во одреден период.

Најчесто поставувани прашања

Неспуштениот тестис е една од најчестите вродени аномалии кај машките деца. Со рана дијагноза и лекување може да се спречат компликациите кои можат да се појават во подоцнежниот период. Некои од најчесто поставуваните прашања за неспуштените тестиси се детално наведени подолу. Операцијата за неспуштен тестис, како и другите операции, има одредени ризици. Меѓутоа, операциите што ги изведуваат лекари специјалисти во својата област најголемиот дел завршуваат успешно. Се препорачува операцијата да се изведува во здравствени установи кои имаат неонатално интензивно одделение и детско интензивно одделение. По успешно изведените операции, пациентите најчесто може да бидат отпуштени истиот ден. Ако е потребно, во некои случаи може да се бара престој во болница една ноќ. Ако општата здравствена состојба на детето е соодветна, детски хирурзи специјалисти можат да изведат операција за неспуштен тестис и обрежување во иста сесија. Покрај неспуштените тестиси, кај децата е честа и оток на тестисот. Отокот на тестисот обично се јавува кога врската меѓу ингвиналниот канал и скротумот не се затвора, па течноста од стомачната празнина истекува во скротумот. Хидроцелот, или народски наречен „водена кила“, во некои случаи може спонтано да се излечи. Ако не се излечи спонтано, отечениот тестис може да се лекува со хируршки методи. Ако има проблем со некој од тестисите и тој не се излечи спонтано, може да биде потребна операција од хируршки специјалисти во целосно опремена болница. Проблемот на неспуштен тестис е честа вродена аномалија. Ако мислите дека вашето дете има проблем со неспуштен тестис, не губете време: закажете преглед кај доктор специјалист и направете ги контролите.