Crush синдром: Најчестиот проблем кај лицата спасени од урнатини

Денови поминаа од земјотресот што се случи во Ван на 23 октомври. Нашата радост за оние кои со денови успеаја да преживеат под урнатините, но кои, за жал, по извлекувањето од урнатините не успеаја да се борат за живот, одеднаш се претвори во тага. Многумина од нас, откако преживеале со часови под урнатините, а веднаш по извлекувањето истиот ден, не можеле ни да сфатат зошто нашите луѓе починале...

Ги прашавме специјалистите по внатрешни болести од Hisar Hospital Intercontinental за Синдромот на згмечување (Crush), кој е најчеста причина за смрт кај лицата што долго време останале под урнатините и биле извлечени.

Што е Синдром на згмечување (Crush)?

Синдромот на згмечување е состојба во која, како последица на низа настани, мускулите и меките ткива се згмечуваат под тежината на материјалите што паѓаат врз нив, при што лицето доживува сериозна инсуфициенција на органите. Директното згмечување на мускулите при траума или згмечување поради развиен едем на ткивата (компартмент синдром) и последователната бубрежна инсуфициенција и нарушувања на течностите и електролитите се најважните настани во оваа слика.

Кои се симптомите на Crush синдромот?

Кај синдромот на згмечување се јавуваат локални и системски симптоми што ги зафаќаат мускулите изложени на траума. Локалниот главен наод е сликата наречена компартмент синдром, која се развива како резултат на згмечување и едем на мускулите при траумата. Во тој случај, главни наоди се болка, слабост и тврдина во мускулите. Тука кожата и поткожните ткива над мускулот најчесто изгледаат нормално. Значи, надворешниот нормален изглед на кожата не значи дека нема crush синдром. Ако настанот се случил, на пример, во мускулите на раката, тогаш и во крвните садови што ја хранат раката може да се почувствува пулс. Меѓутоа, може да има нарушена функција на нервите и вкочанетост. Исто така, на зафатеното подрачје може да се утврдат и други знаци, како фрактури и крварење.

Системските главни наоди се последица на тоа што, поради масивно распаѓање на мускулите (рабдомиолиза), во крвотокот се ослободуваат големи количини на материи како миоглобин и калиум. Ако миоглобинот почне да се зголемува во крвта, тој го започнува процесот што завршува со бубрежна инсуфициенција. Бубрежната инсуфициенција може да се развие кај 4 до 50% од класичните случаи на рабдомиолиза, а кај катастрофи како земјотреси тој процент е многу поголем. Ова е многу важна состојба што ја одредува стапката на смртност. Недостатокот на соодветни здравствени услови во моментот на катастрофата може да значи дека брзото коригирање на рамнотежата на течностите и електролитите, а доколку е потребно и хемодијализа, понекогаш не е можно. Ова е фактор што ја зголемува смртноста. Бубрежната инсуфициенција не се развива само кај случаи со тешка траума. Понекогаш и кај случаи кои на почетокот изгледаат со лесна траума, Crush синдром и потоа бубрежна инсуфициенција може да се развијат во следните денови. Исто така, вишокот на калиум што се ослободува во крвотокот од распаднатите мускули може да влијае на работата на срцето, предизвикувајќи нарушувања на ритамот, па дури и застанување на срцето и ненадејна смрт.

Инфекцијата е уште еден важен наод и причина за смрт. Најчесто настанува од отворени рани предизвикани од траума или од местата каде што е направена хируршка интервенција за лекување на компартмент синдромот (фасциотомија).

Како се лекува Crush (згмечување) синдромот?

За да се спречат општите и негативните ефекти на Crush синдромот?врз бубрезите, треба да се дејствува многу брзо и рано. Само здравствените екипи можат да интервенираат кај таков пациент. Кога ќе се види дека лице под урнатините има слободен екстремитет, треба да се постави серум од изотоничен NaCl со брзина од 1-1,5 литри на час. Ако нема можност да се провери нивото на електролитите, никогаш не смеат да се даваат течности што содржат калиум. Ако извлекувањето на преживеаниот од урнатините трае долго, течности треба да се продолжат да се даваат во зависност од состојбата на жртвата. Штом преживеаниот ќе се извлече од урнатината, прво треба да се праша дали мокри. На пациент со намалена свест треба да му се постави уринарен катетер или, барем, да се провери преку облеката дали мочи. Што е можно поскоро треба да се пренесе во болница, каде треба да се даде доволно течности и електролити, антибиотска терапија, вакцина против тетанус и фасциотомија, т.е. постапка за ослободување на мускулите од притисокот.

Како можам да се заштитам од синдромот на згмечување при земјотрес?

При земјотрес, ако сте во зграда, постои ризик да претрпите траума и потоа да се развие crush синдром. Ризикот е помал, но постои и надвор од зградата. За мерки на заштита, општите мерки можете да ги најдете на веб-страницата на Турската фондација за земјотреси (turkiyedepremvakfi.org.tr). Сепак, податоците од земјотресите што се случиле општо покажуваат дека кујните и бањите се најсоодветни места. Затоа што, ако останете под урнатините, во овие простории има елементи со кои можете да создадете „триаголник на животот“, но исто така може да ја пиете водата што истекува од скршените цевки и на тој начин да се заштитите од crush синдромот.

Синдромот на згмечување се јавува само при земјотрес ли?

Синдром на згмечување може да се развие речиси во секоја состојба што предизвикува директна или индиректна траума на мускулите. Покрај земјотресите, и трауматски причини како рудничките урнатини, сообраќајните несреќи, војните, мачењата, тепањето? и слично, можат да доведат до синдром на згмечување. Исто така, освен траума, и инфекциите, некои лекови, топлотен удар, измрзнување и различни други проблеми можат да предизвикаат масивно уништување на мускулите и да доведат до crush синдром.