Зголемувања на лимфните јазли кај деца

Лимфните јазли се органи во облик на јазол, богати со клетки на имунолошкиот систем. Основната задача на лимфните јазли е да ги исчистат микроорганизмите од циркулацијата, да му помогнат на имунолошкиот систем да ја врши својата функција и, придонесувајќи за лекувањето на локалните (регионалните) повреди во својата област, да спречат нивно ширење низ целото тело. Во нашето тело обично има 600 лимфни јазли, со големина од 0,5-1 cm.

Дали лимфните јазли се сметаат за абнормални, зависи од нивната локација:

Во областа на вратот (цервикална) поголеми од 1.5 cm (кај мали деца поголеми од 2 cm)

Кај лимфниот јазол на лактот (епитроклеарен) поголем од 0.5 cm

Во медијастинумот (средоградието) и во препоната (ингвинална) поголеми од 1.5 cm,

Во коремот (абдомен) треба да бидат поголеми од 2 cm.

Зголемувањата на лимфните јазли најчесто се развиваат поради инфекции. По области:

Најчесто во областа на вратот (55%),

Генерализирано (25%),

Во препоната и во коремот (14%),

Под мишката (5%)

Над клучната коска (супраклавикуларна област) се јавува со 1% стапка.

Најважниот наод во разјаснувањето на причината за зголемувањата на лимфните јазли е анамнезата добиена од пациентот. Во анамнезата;

Времетраење на зголемувањето на лимфниот јазол,

Придружни наоди и симптоми (температура, болка во зглобовите/коските, осип, губење на тежина, ноќно потење, сврбеж, отежнато дишење),

Инфекции прележани во последниот месец,

Податоци за патување,

Контакт со животни,

Туберкулоза

Задолжително треба да се испитаат примената на лекови и вакцини

Најважниот наод во разјаснувањето на причината за зголемувањата на лимфните јазли е прегледот. Големината и положбата на лимфниот јазол, дали е еднострани или двострани, дали е тврд или мек, дали при рачен преглед дава флуктуација (бранување), дали се меѓусебно залепени, се извонредно важни. Супраклавикуларниот LAP има најголема веројатност да е малигн (злоќуден) и секогаш треба да се смета за патолошки. Зголемувањата на лимфните јазли според времетраењето се делат на три:

Акутни (0-3 недели)

Субакутни (3-6 недели)

Хронични (подолго од 6 недели)

Реактивни цервикални (вратни) зголемувања на лимфните јазли секундарни на вирусни инфекции

Најчеста причина за зголемувања на цервикалните (вратните) лимфни јазли се вирусните инфекции. Тие се нарекуваат лимфаденити. Лекување: Вирусните зголемувања на цервикалните (вратните) лимфни јазли општо гледано бараат само поддржувачка нега. Сепак, вирусните зголемувања на лимфните јазли со текот на времето можат да се претворат во супуративни или бактериски зголемувања.

Акутен бактериски лимфаденит/супуративен лимфаденит

Втора најчеста причина за цервикалните зголемувања на лимфните јазли кај деца. Тешко е да се направи разлика од вирусните лимфаденити. Ако не почнат да се намалуваат во рок од една недела, се помислува на бактериско или секундарно бактериско зголемување на лимфните јазли. Може да има ограничување при движењата на вратот. Лекувањето, како прва линија, е амоксицилин+клавуланска киселина. Кај случаите без одговор на терапијата може да се користат антибиотици со поширок спектар (Ванкомицин, цефтриаксон IV). Ако температурата не спадне во 48-72. час од лекувањето и при физикалниот преглед има флуктуација (бранување), треба да се помисли на апсцес. Апсцесите:

Ако се помали од 1x1 cm, не бараат хируршка дренажа, доволен е антибиотик

Ако се помали од 1,5-2 cm, може да е потребна IV антибиотска терапија од најмалку 24-48 часа.

Кај поголемите треба да се изврши аспирација/дренажа (хируршки зафат).

Субакутни/хронични зголемувања на лимфните јазли

Ако зголемувањето на лимфниот јазол трае 3-6 недели, се зборува за субакутна инфекција. Најчести причини:

Болест од мачкина гребнатина (B.henselae)

Токсоплазмоза

Вирусни инфекции (CMV,HIV)

Болеста од мачкина гребнатина е предизвикана од агенсот Bartonella Henselae. По гребнатина од мачка, лимфните јазли можат да се зголемат веднаш или во рок од неколку недели, особено под мишката. Може и спонтано да се излечи, но може да бара и употреба на антибиотик (азитромицин, кларитромицин, ципрофлоксацин). Кај случаите без одговор може да се изврши хируршка резекција.

Кај цервикалниот LAP може да се појават и причини кои не се инфекции. Тие се групирани во три главни категории:

Конгенитални (вродени) доброќудни вратни маси

Малигнитет (рак)

Други причини кои не се инфекции

Секое зголемување на лимфен јазол не треба да се приписува на инфекција; особено кај продолжени зголемувања и кога има дополнителни тегоби, мора да се имаат предвид причините поврзани со малигнитет (рак). Кај деца со зголемување на лимфните јазли во областа на вратот, стапката на рак е приближно 2-5%. Кај децата, видот на ракот што предизвикува зголемување на лимфните јазли се разликува според возрасните групи:

Пред 6-годишна возраст, на првите места:

Акутна лимфобластна/миелоидна леукемија

Не-Ходгкинов лимфом

Невробластом

По 6-годишна возраст, на прво место:

Ходгкинов лимфом

Кај акутната лимфобластна леукемија и акутната миелобластна леукемија:

Генерализирано зголемување на лимфните јазли е често

Лимфните јазли се зголемуваат брзо и се со цврста конзистенција

Придружниот наод најчесто е присутен

Температура, блед изглед, слабост, лесно модрнење, крварење од носот и од забното месо, петехии (мали крварења под кожата)

Кај леукемиите дефинитивната дијагноза се поставува со аспирација/биопсија на коскената сржта и со специјални тестови наречени проточна цитометрија

Кај лимфомите може да се појават цврсти, гумести, безболни лимфни јазли, ноќно потење наречено Б-симптом, упорна температура и губење на тежината.

Индикации за биопсија

Многу зголемувања на лимфните јазли можат да се излечат во краток период. Сепак, кај некои зголемувања на лимфните јазли вашиот доктор може да донесе одлука за биопсија. Ситуации во кои е потребно да се земе биопсија од дете со лимфаденопатија се следниве:

Сомнение за малигнитет (ако се јави сомнение според анамнезата, физикалниот преглед и придружните наоди)

Зголемувања на лимфните јазли кои не се подобруваат во рок од 4-6 недели

Зголемувања на лимфните јазли кои редовно продолжуваат да растат во рок од 2-3 недели

Зголемувања на лимфните јазли поголеми од 2,0 cm' и без одговор на терапија

Присуство на наоди на ултразвук или томографија кои упатуваат на рак

Заклучно, кај деца изложени на околински вирусни и бактериски стимуланси во раниот период од животот, зголемувањата на лимфните јазли најчесто се поврзани со инфекции. Лекувањето може лесно да се спроведе во соработка со семејниот лекар. Во многу ретки случаи може да се има предвид дека се поврзани и со причини кои не се инфекции. Затоа, смиреноста, раниот лекарски преглед и, кога е потребно, дијагностиката, третманот и следењето, кои можат да бидат и долготрајни, се исклучително важни.