За заостанување во растењето кај децата: Симптоми и третман

Заостанувањето во растењето кај децата значи дека брзината на растење на детето не ги достигнува нормалните граници за тежина и висина во однос на неговата возраст, пол и генетски потенцијал. Бидејќи стапката на растење и развој е висока во првите години од животот, оваа состојба е особено забележлива кај доенчињата. Заостанувањето во растењето кај доенчињата е состојба која мора рано да се забележи и третира. Бебето со заостанување во растењето може да ја нема очекуваната тежина и висина за неговата возраст, а дополнително можат да заостануваат и одредени моторни вештини. Ваквите симптоми може да укажуваат на основен здравствен проблем. Фактори како што се хормонални дисбаланси, развојни нарушувања, генетски болести и лоша исхрана предизвикуваат заостанување во растењето или нарушувања во растењето. Доколку заостанувањето во растењето не се забележи и напредува, негативните ефекти во подоцнежните години може да бидат неповратни. За да се минимизираат овие негативни ефекти, родителите треба редовно да ги следат процесите на растење и развој на своите деца.

Што претставуваат заостанувањето во растењето и нарушувањата во растењето кај децата?

Постојат одредени вредности што децата треба да ги имаат за секоја возраст уште од раѓање. Овие вредности формираат стандарден графикон кој ги прикажува вредностите на висината и тежината што детето треба да ги има според неговата возраст и пол. За децата кои паѓаат под овие вредности, генерално се прави детална семејна анамнеза. Ако во семејството има генетски карактеристики како што се низок раст или брз метаболизам, а детето продолжува да се развива, тогаш можеби нема нарушување во растењето. Се следи брзината на растење и се вршат редовни мерења. Доколку нема генетска состојба во семејната историја на детето, а тоа сепак заостанува при редовните мерења, се испитуваат хормонален дефицит, хипотироидизам и генетски болести. Генетските болести, како што е Марфановиот синдром, исто така спаѓаат во нарушувањата на растењето кои се карактеризираат со прекумерно растење во однос на возраста и полот на детето.

Како настануваат заостанувањето во растењето и нарушувањата во растењето кај децата?

Факторите што предизвикуваат заостанување во растењето кај децата може да бидат недостатоци во исхраната, хронични болести, хормонални нарушувања или генетски фактори. Причината за недостатокот во исхраната кај децата може да биде неможноста да ги внесат потребните витамини и хранливи материи, а може да произлезе и од нарушување на апсорпцијата и покрај внесот на овие материи. Нарушувањата на апсорпцијата, како што се цилијакијата и Кроновата болест, можат да предизвикаат заостанување во растењето кај децата.

Цилијачна болест: Цилијачната болест настанува како резултат на абнормален одговор на имунолошкиот систем при апсорпцијата на протеинот глутен кој се наоѓа во храни како што се пченицата, јачменот и ’ржта. Цилијачната болест може да влијае на луѓе од сите возрасти. Може да предизвика заостанување во растењето кај децата.

Кронова болест: Кроновата болест, која го намалува капацитетот за апсорпција на хранливите материи во тенкото црево, е воспалителна болест која зафаќа кој било дел од дигестивниот систем.

Нарушување во исхраната: Малнутрицијата е една од честите причини за заостанување во растењето. Кај децата со нарушување во исхраната, состојбата се манифестира со заостанување во растењето, низок раст или одложен почеток на пубертетот.

Нарушувањата во растењето и развојот кај децата може да бидат поврзани и со генетски причини како што се Дауновиот синдром и Тарнеровиот синдром. Освен овие два чести синдроми, може да се забележат и генетски причини како што се Прадер-Вили синдромот, ахондроплазијата и Вилијамсовиот синдром.

Тарнеров синдром: Тарнеровиот синдром, кој се јавува само кај девојчињата, настанува поради недостаток на X хромозомот. Може да се манифестира со симптоми како што се низок раст и одложено започнување на пубертетот кај децата.

Даунов синдром: Настанува поради присуство на една дополнителна копија на 21-виот хромозом. Се манифестира со симптоми како што се ментална ретардација, срцеви аномалии и заостанување во растењето.

Ахондроплазија: Оваа генетска болест, која е една од најчестите причини за џуџест раст, предизвикува рацете и нозете да останат кратки. Интелигенцијата е нормална и другите органи не се многу засегнати, но заостанувањето во растењето е забележливо на екстремитетите.

Прадер-Вили синдром: Како резултат на аномалија на 15-тиот хромозом, кај доенчињата може да се забележат слаба мускулна контракција и тешкотии во исхраната. Може да се појави дефицит на хормонот за раст, поради што може да дојде до заостанување во растењето.

Вилијамсов синдром: Се карактеризира со тешкотии во учењето, заостанување во растењето и специфичен изглед на лицето кои произлегуваат од аномалија на 7-миот хромозом. Кривите на растење обично остануваат пониски во однос на графиконот.

Развојните нарушувања кај децата можат да бидат предизвикани и од хронични болести.

Хронична анемија: Анемијата и заостанувањето во растењето и развојот кај децата се поврзани во сите фази на возраст од 0-18 години. Хроничната анемија има директно негативно влијание врз растењето. Кај доенчињата кои имаат хронична анемија поради дефицит на железо, може да се забележи доцнење во когнитивниот, моторниот и емоционалниот развој. Хроничната анемија поради дефицит на железо исто така предизвикува дефект во хормонот IGF-1 кој има улога во механизмот на растење.

Хипотироидизам: Примарниот хипотироидизам може да настане поради причини како што се Хашимото болест или суб акутен тироидитис. Тоа е состојба кога хормоните на штитната жлезда се ниски, но хормонот што ја стимулира штитната жлезда и е одговорен за лачењето на овие хормони е низок. Хипотироидизмот го забавува метаболизмот на телото и влијае и врз хормоните за раст. Генерално, децата со хипотироидизам одат на лекар поради причини како што е нискиот раст.

Кушингов синдром: Симптомите кои се појавуваат како резултат на прекумерно производство на хормонот кортизол во телото се нарекуваат Кушингов синдром. Кушинговиот синдром има ефект на сузбивање на одговорот што би го поттикнал растот во органите врз кои влијае хормонот за раст. Затоа, кај децата со овој синдром може да се забележи нарушување во растењето и развојот.

Уште едно нарушување во растењето е дефицитот на хормонот за раст. Тој настанува поради недостаток на хормон кој се лачи од хипоталамусот и се нарекува хормон за раст, или поради нарушувања во клетките врз кои овој хормон треба да делува. Ако заостанувањето во растењето и развојот кај децата не може да се припише на одредена причина, тоа може да се дефинира како „идиопатско“.

Кои се симптомите на заостанување во растењето и нарушувањата во растењето кај децата?

Развојните нарушувања кај децата можат да се манифестираат со различни симптоми во секој период.

Најчесто на лекар се бара помош поради низок раст. Со детална анамнеза и физички преглед на децата кои се под просекот за нивната возраст на кривите на растење, се бараат дополнителни испитувања доколку се смета за потребно.

Друг симптом кој често може да се забележи, особено кај нарушувањата во исхраната, е забавувањето на добивањето во тежина. Треба да се истражи основната причина зошто детето не го покажува очекуваното зголемување на телесната тежина. Дополнително, може да се појави и губење на апетитот.

Често се забележува доцнење во времето на влегување во пубертет кај децата. Тоа што менструалниот циклус сè уште не започнал на очекуваните години кај девојчињата, или нарушувањето во развојот на тестисите кај момчињата, може да укажува на заостанување во растењето. Овие состојби може да произлегуваат од причини кои се разликуваат од заостанувањето во растењето. Причината зад овој симптом треба детално да се истражи.

Може да има абнормалности во пропорциите на телото, како што е кратки нозе во однос на трупот.

Освен физичките карактеристики, може да дојде и до доцнење во моторните вештини. Вештини како одење и зборување може да заостануваат поради заостанувањето во растењето.

Симптомите на нарушувањата во растењето и развојот кај доенчињата може да бидат понагласени. Причината за ова е високата стапка на растење во овој период.

Во првите месеци по раѓањето, се очекува бебето брзо да добива на тежина. Ако бебето не добива редовно на тежина и губи телесна тежина, тоа може да биде симптом на заостанување во растењето. Покрај ова, може да постои и друга основна причина.

Недоволниот раст на обемот на главата е важен симптом за доенчињата бидејќи обемот на главата го одразува и развојот на мозокот. Треба да се испитаат проблемите во невролошкиот развој.

Тешкотиите во рефлексот на цицање кај бебињата, неможноста за внесување млеко или нарушуваните обрасци на исхрана во корелација со губењето тежина можат да укажуваат на заостанување во растењето.

Промените во редоследот на столицата исто така може да се забележат кај доенчињата кои доживуваат заостанување во растењето.

Може да се забележат и бихејвиорални симптоми како постојана раздразливост и прекумерно спиење.

Како и кај децата, така и кај доенчињата, доцнењата во развојните чекори кои се очекуваат за нивната возраст можат да бидат симптом на заостанување во растењето.

Како се поставува дијагноза за заостанување во растењето и нарушувања во растењето кај децата?

Детето пациент кое има симптоми што може да укажуваат на заостанување во растењето како резултат на следењето од страна на родителите, се прегледува од педијатар. Доколку детето има низок раст или не добива на тежина, се следи дали овие состојби продолжат. Како резултат на земената анамнеза, семејната историја и извршениот физички преглед, доколку се утврдат симптоми на заостанување во растењето кај детето, се бараат дијагностички тестови.

Нарушувањето во растењето и развојот на детето може да биде поврзано со хормонална болест, нарушување на апсорпцијата или генетска болест. За диференцијална дијагноза се бараат тестови на крвта и хормоните. За да се испита хипофизата и хипоталамусот каде што се лачат/чуваат хормоните, се бара радиолошко снимање. За да се види дали развојот на коските напредува соодветно за возраста, се бара и рендген на рака. Особено кај децата кои доаѓаат со проблем на доцен пубертет или кои имаат дефицит на хормони, коскената возраст е генерално заостаната.

Врз основа на овие тестови, добиените резултати и симптомите се комбинираат за да се постави дијагноза. Се утврдуваат факторите кои предизвикуваат заостанување во растењето кај децата. Раната дијагноза на заостанувањето во растењето е важна за да се обезбеди правилно напредување на развојот на детето.

Како се изведува третманот на заостанување во растењето и нарушувања во растењето кај децата?

Третманот за заостанување во растењето кај детето се обликува според дијагнозата. Одлуката за третман се донесува во зависност од тоа колку е тешка болеста со која е дијагностицирано, дали детето има друга болест и ставот на неговото семејство. Заостанувањето во растењето и развојот е состојба во чиј третман треба да се вклучи и одделот за детска психијатрија. Психолошкото влијание на заостанувањето во растењето врз детето меѓу неговите врсници и во рамките на семејството треба да се разгледа од страна на детската психијатрија.

Доколку постои заостанување во растењето поради хормонален дефицит, може да се започне со хормонска терапија. Кај генетските болести се дава третман насочен кон подобрување на симптомите. Кај нарушувањата во исхраната, третманот се дава според типот на нарушувањето на апсорпцијата. Доколку детето има анемија поради дефицит на железо, може да се даде суплементација со железо. Во случај на цилијачна болест, третманот се состои во примена на исхрана без глутен.

Често поставувани прашања за заостанувањето во растењето и нарушувањата во растењето кај децата

Дијагнозата на дефицит на хормонот за раст се поставува со тестот за хормони направен на пациентот кај кого се сомнева дефицит на хормонот за раст. Одделот за детска ендокринологија се занимава со развојните нарушувања. Пациентот кај кого се сомнева лоша исхрана може да отиде во одделот за детска гастроентерологија. Болести како што се хронична анемија, цилијачна болест, Тарнеров синдром, Даунов синдром, ахондроплазија, дефицит на хормонот за раст може да предизвикаат заостанување во растењето. Периодите на растење на децата кои имаат развојно заостанување поради нарушување во исхраната или хормонален дефицит може да се вратат во нормала со примање третман. Ова може да се постигне со правилна диета и суплементи или со терапија за замена на хормони. И кај генетските синдроми се прави обид да се забави заостанувањето во растењето. Детската ендокринологија се занимава со дијагноза и третман на симптоми како што се заостанување во коскената возраст и доцнење во пубертетот. Покрај тоа, доколку бебето покажува заостанување во растењето, неонатологот исто така може да го открие ова, да изврши преглед и да ги побара потребните испитувања. Заостанувањето во растењето кај бебињата може да се манифестира со симптоми како што се екстремна слабост, нередовност во празнењето на цревата, губење на апетит, слабост во рефлексот на цицање и неможност да се забележи очекуваниот раст на обемот на главата. Нарушувањата во растењето и развојот кај доенчињата може да се разберат преку заостанувањето на нивоата на висина, тежина и моторни вештини што бебето треба да ги има во процесот на растење. Симптомите на заостанување во растењето кај бебињата можат да предизвикаат сомнеж во овој поглед и се препорачува да се побара мислење од специјалист доколку се забележат.

Родителите треба внимателно да го следат растењето и развојот на своите деца. Доколку забележите упорно заостанување во развојот, дефинитивно е потребна оценка од специјалист лекар. Нашите специјалисти за ДЕТСКА ГАСТРОЕНТЕРОЛОГИЈА во Hisar Hospital Intercontinental се тука за вас за да ги утврдат причините за заостанувањето во растењето и да го започнат соодветниот процес на лекување.