Интервенциялық онкология

Интервенциялық онкология дегеніміз не?

Интервенциялық онкология — қатерлі ісікті анықтау мен емдеуде қолданылатын интервенциялық радиологияның бір бөлімі. Бұл салада ангиография, компьютерлік томография, ультрадыбыстық зерттеу және магниттік-резонанстық томография сияқты әдістердің көмегімен ісік тінінің орналасуы, мөлшері және таралуы туралы мәліметтер алынып, соның негізінде аз инвазивті ем жоспарланады.

Хирургиялық операциялармен салыстырғанда интервенциялық онкологияның басты артықшылықтары: көбінесе жалпы наркоз қажет етпейді, ауруханада болу мерзімі өте қысқа, ем аз инвазивті және қалпына келу кезеңі қысқа.

Интервенциялық онкологияда қолданылатын негізгі әдістерге ісік абляциясы (радиожиілікті абляция, микротолқынды абляция, лазерлік абляция, криоабляция және алкогольдік абляция), эмболизация (химиоэмболизация, радионуклидті эмболизация, ісік түзілімін эмболизациялау) және катетер арқылы жүргізілетін химиотерапия жатады.

Интервенциялық онкологияның мақсаты — ісік тінін тиімді жою немесе ісіктің өсуін бақылауға алу, ауырсынуды азайту, метастаздың алдын алу немесе ісікті операцияға жарамды ету. Бұл әдістер қатерлі ісікті емдеудегі көпсалалы тәсілге маңызды үлес қосады және көптеген онкологиялық науқастарға үміт сыйлайды.

Интервенциялық онкология қалай жүргізіледі?

Интервенциялық онкология онкологиялық науқастарды анықтау мен емдеуді жеделдету үшін операцияны, тілікті немесе тігісті қажет етпейтін әдістерді қолданады. Бейнелеу әдістерінің бақылауымен ісік тініне биопсиялық инелер, абляциялық электродтар, тамырішілік катетерлер, радиоактивті затпен немесе химиопрепаратпен толтырылған микросфералар сияқты қолайлы технологиялық құралдар дәл бағытталады.

Интервенциялық онкология процедуралары әдетте ауруханаға жатқызуды қажет етпейтін, бір күндік емшаралар болып табылады. Осының арқасында науқастар процедурадан кейін сол күні кешке үйлеріне орала алады. Қатерлі ісікті емдеуде аз инвазивті тәсіл ұсына отырып, бұл әдістер қалпына келуді жеделдетеді және хирургиялық араласумен салыстырғанда асқыну қаупі төмен.

Интервенциялық онкология қандай ауруларды емдеуде қолданылады?

Интервенциялық онкологиялық әдістер бауыр, бүйрек, сүйек, өкпе, сүт безі, қуық асты безі және ұйқы безі қатерлі ісіктерін, сондай-ақ қан мен лимфа түйіндерінің гематологиялық қатерлі ісіктерін анықтау мен емдеуде қолданылады.

Бұл емдеу әдістеріне мыналар жатады:

• Биопсия: қатерлі ісіктің көптеген түрлерінде тінді анықтау үшін жүргізілетін биопсия интервенциялық онкологияның маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Бейнелеу әдістерінің бақылауымен ісік тініне жетіп, үлгі алынады және диагноз қою үшін зерттеледі.

• Абляция әдістері: абляция кезінде ісіктің ішіне арнайы инелер тікелей енгізіліп, ол күйдіріледі немесе мұздатылады. Радиожиілікті (РЖ) абляция, микротолқынды абляция және криоабляция сияқты әдістер бауыр, бүйрек, өкпе және сүйек ісіктерін емдеуде қолданылады.

• Химиоэмболизация: бауыр ісіктерінде ісікті қоректендіретін артерия арқылы химиопрепараттарды тікелей енгізу химиоэмболизация деп аталады. Бұл әдіспен ісіктің өсуі тоқтатылады немесе бақылауға алынады.

• Радиоэмболизация: радиоэмболизация кезінде радиоактивті зат артерия арқылы тікелей ісікке жеткізіледі. Радиоактивті заттар ісікке бағытталып, емдік әсер береді.

• Онкологиялық ауырсынуды басқару: интервенциялық онкология қатерлі ісік ауырсынуын басқаруда да маңызды рөл атқарады. Жүйке блокадалары және жүйкені бұзу сияқты емшаралар арқылы ауырсынуды жеңілдету немесе бақылауға алу көзделеді.

Бұл интервенциялық онкология әдістері бауыр, бүйрек, сүйек, өкпе, сүт безі, қуық асты безі, ұйқы безі қатерлі ісіктерін және қан мен лимфа түйіндерінің гематологиялық ісіктерін анықтау мен емдеуде қолданылады. Әр науқасқа жеке қолайлы емдеу әдістері анықталып, көпсалалы тәсілмен науқастың қажеттіліктеріне ең сай келетін ем жоспары құрылады.

Интервенциялық онкологияда қолданылатын диагностика әдістері

Биопсия

Биопсия — интервенциялық онкологияда қолданылатын диагностика әдісі. Ол ісік тінін тікелей зерттеу үшін қатерлі жасушалардан үлгі алуға мүмкіндік береді. Бұл процедура қатерлі ісіктің түрі мен сипаттамаларын анықтау, ем жоспарын құру және аурудың сатысын бағалау үшін маңызды.

Биопсия әдетте бейнелеу әдістерінің бақылауымен жүргізіледі. Алдымен компьютерлік томография (КТ), магниттік-резонанстық томография (МРТ) немесе ультрадыбыстық зерттеу арқылы ісік тінінің орны мен мөлшері анықталады. Содан кейін осы бақылаумен жіңішке ине арқылы ісік тінінен үлгі алынады.

Биопсия үлгісі зертханаға жіберіліп, патолог мамандар зерттейді. Үлгідегі жасушалар микроскоппен бағаланып, қатерлі ісіктің түрі, дәрежесі және басқа ерекшеліктері анықталады. Бұл мәліметтер дұрыс диагноз қоюға және қолайлы ем жоспарын құруға көмектеседі.

Биопсия әдетте жергілікті анестезиямен жүргізіледі және көбінесе аз инвазивті процедура болып табылады. Биопсия қатерлі ісікті дұрыс анықтауға және емді дербестендіруге ықпал ететін маңызды қадам.

Абляция

Ісік абляциясы — хирургия, химиотерапия немесе сәулелік терапия тиімсіз болған жағдайларда қолданылатын балама емдеу әдісі. Ол әсіресе операция мүмкіндігінен айырылған өкпе, бауыр және бүйрек ісіктері бар науқастарда таңдалады.

Ісік абляциясы ісікті толығымен жою немесе белгілі бір деңгейде зақымдау үшін ісік аймағына бағытталған химиялық немесе жылулық әсерді қамтиды. Бұл әдістердің негізгі мақсаты — ісік жасушаларын жою немесе олардың өсуін бақылауға алу арқылы емдеу.

Абляцияны әртүрлі әдістермен жүргізуге болады:

• Радиожиілікті абляция (РЖА): ісік аймағына жоғары жиілікті электр тогы жіберіліп, жылу пайда болады. Бұл жылу ісік жасушаларының өлуіне әкеледі.

• Микротолқынды абляция: микротолқынды энергия арқылы ісік аймағына жылу беріледі. Микротолқынды энергия ісік жасушаларын қыздырып, олардың өлуіне әкеледі.

• Криоабляция (мұздату): ісік аймағына өте төмен температурадағы газ немесе сұйықтық енгізіліп, ісік жасушалары мұздатылады. Бұл мұздату ісік жасушаларының өлуіне және ісіктің кішіреюіне көмектеседі.

• Алкогольдік абляция: көп жылдан бері қауіпсіз қолданылып келе жатқан бұл әдісте қатерсіз немесе қатерлі ісіктердің ішіне таза спирт енгізіліп, ісік жасушаларының ақуыздары бұзылады және олар қызметін жоғалтады. Жергілікті анестезиямен, ультрадыбыс немесе томография бақылауымен ісікке жіңішке ине енгізіліп, таза спирт жіберіледі.

Абляция әдістері — әдетте жергілікті анестезиямен жүргізілетін аз инвазивті процедуралар. Науқасты ауруханаға жатқызбай, сол күні шығаруға болады. Емнен кейінгі қалпына келу әдетте жылдам өтеді және науқастардың өмір сапасын арттырады.

Ісік абляциясы — қатерлі ісікті емдеуде хирургиялық араласуға балама ретінде қолданылатын тиімді әдіс. Алайда әр науқас пен әр ісік үшін қолайлы ем нұсқасын дәрігерлер науқастың жағдайы мен ісіктің ерекшеліктеріне қарай бағалап, анықтайды.

Абляция қолданылатын басқа қатерлі ісіктер

Нейроэндокриндік ісіктер, сүт безі обыры, аналық без обыры сияқты қатерлі ісіктер бауырға таралып, операция мүмкін болмаған жағдайда абляциялық ем тиімді нұсқа бола алады. Сондай-ақ абляция әдістері өкпе мен бүйрек обыры және сүйек метастаздары сияқты бауырдан тыс ағзалардағы ісіктерде де маңызды емдеу әдісі ретінде қолданылады.

Әсіресе өкпе обырында операция қолайлы болмаған жағдайда өкпе резервін сақтау үшін абляция әдістері таңдалуы мүмкін. Бұл әдістер өкпе тініндегі қатерлі ісік таралған аймақтарға бағытталып, ісіктерді залалсыздандырып, өмір сүру ұзақтығына үлес қоса алады.

Ауырсынатын сүйек метастаздары кезінде де абляциялық ем ауырсынуды басудың балама жолы ретінде қолданылуы мүмкін. Сүйек метастаздары бар аймақтарға жүргізілетін абляция ісік тінін залалсыздандыруға көмектеседі және ауырсынуды азайта алады.

Абляциялық ем аз инвазивті түрде, әдетте жергілікті анестезиямен жүргізіледі. Ол ауруханаға жатқызусыз бір күнде жасалады және қалпына келу жылдам өтеді. Бұл ем науқастардың өмір сапасын арттыра отырып, симптомдарды бақылауға көмектеседі.

Алайда әр науқас пен әр ісік үшін қолайлы ем нұсқасын дәрігерлер мұқият бағалап, анықтауы тиіс. Ем науқастың жалпы денсаулығы, ісіктің ерекшеліктері және таралу дәрежесі сияқты факторларға сәйкес жеке жоспарлануы керек.

Химиоэмболизация

Химиоэмболизация — қатерлі ісікті емдеуде қолданылатын интервенциялық онкология әдісі. Бұл әдісте қатерлі жасушалардың өсуін тоқтату немесе ісікті кішірейту үшін химиопрепараттарды тікелей ісік аймағына жеткізу және ісіктің қанмен қоректенуін тоқтату көзделеді.

Химиоэмболизация ангиография әдісі болып табылатын эндоваскулярлық араласулар арқылы жүргізіледі. Процедура кезінде әдетте катетер (жіңішке түтік) арқылы ісікті қоректендіретін тамырларға жақын артерияларға қол жеткізіледі. Катетердің ұшы арқылы қатерлі жасушаларға әсер ететін химиопрепараттар енгізіледі.

Химиопрепараттар тікелей ісік аймағына енгізілетіндіктен, олар ағзаға аз таралады. Осылайша қатерлі жасушаларға препараттың жоғары концентрациясы жетеді. Сонымен қатар химиоэмболизация кезінде ісіктің қанмен қоректенуін тоқтату үшін эмболизациялық агенттер деп аталатын ұсақ бөлшектер немесе гель тәрізді заттар да қолданылуы мүмкін. Олар ісіктің қан тамырларын бітеп, оның қоректенуіне жол бермейді және қатерлі жасушалардың өлуін жеделдетеді.

Химиоэмболизация әсіресе бауырдың біріншілік және метастаздық ісіктерінде кеңінен қолданылады. Кейбір жағдайларда өкпе, бүйрек және басқа ағзалардағы ісіктерді емдеуде де таңдалуы мүмкін. Процедура әдетте жергілікті анестезиямен жүргізіледі және науқасқа ауруханада бір түн қалу қажет болуы мүмкін.

Химиоэмболизация операцияға жарамсыз немесе операциядан кейін емді қажет ететін науқастар үшін тиімді нұсқа бола алады. Алайда ем нұсқалары науқастың жағдайы мен ісіктің ерекшеліктеріне қарай бағалануы және дәрігермен анықталуы тиіс.

Радиоэмболизация

Радиоэмболизация — қатерлі ісікті емдеуде қолданылатын интервенциялық онкология әдісі. Бұл әдісте қатерлі жасушалардың өсуін бақылау немесе ісікті кішірейту үшін радиоактивті затты тікелей ісік аймағына жеткізу көзделеді.

Радиоэмболизация ангиография әдісі болып табылатын эндоваскулярлық араласулар арқылы жүргізіледі. Процедура кезінде әдетте катетер (жіңішке түтік) арқылы ісікке жақын артерияларға қол жеткізіледі. Катетердің ұшы арқылы радиоактивті заты бар микросфералар енгізіледі.

Микросфералар — әдетте йод-131 немесе иттрий-90 сияқты радиоактивті заттары бар өте ұсақ бөлшектер. Олар артериялар арқылы ісік аймағына жетіп, сәулелендіруді тікелей ісік жасушаларына бағыттайды. Радиоактивті заттардың сәулесі ісік жасушаларына әсер етіп, олардың өсуін тежейді немесе жояды.

Радиоэмболизация негізінен бауыр ісіктерін емдеуде қолданылады және әсіресе бауырдың біріншілік обыры (гепатоцеллюлярлық карцинома) немесе бауыр метастаздары кезінде тиімді. Кейбір жағдайларда өкпе, бүйрек және басқа ағзалардағы ісіктерді емдеуде де таңдалуы мүмкін.

Радиоэмболизацияның артықшылығы — қатерлі жасушаларға сәулелендірудің жоғары дозасын жеткізу мүмкіндігі. Осылайша ісіктерді залалсыздандыруға немесе кішірейтуге болады. Процедура әдетте жергілікті анестезиямен жүргізіледі және науқасқа ауруханада бір түн қалу қажет болуы мүмкін.

Радиоэмболизация операцияға жарамсыз немесе операциядан кейін емді қажет ететін науқастар үшін тиімді нұсқа бола алады. Алайда ем нұсқалары науқастың жағдайы мен ісіктің ерекшеліктеріне қарай бағалануы және дәрігермен анықталуы тиіс.

Онкологиядағы басқа қосалқы интервенциялық әдістер

Өт және несеп жолдарының бітелуі кезіндегі дренаждау

Өт және несеп жолдарының бітелуін дренаждау — интервенциялық онкологияда жиі қолданылатын емдеу әдісі. Мұндай бітелулер әдетте қатерлі ісік немесе басқа аурулар салдарынан пайда болады.

Өт жолдарының бітелуі: өт жолдары — өтті бауырдан ішекке тасымалдайтын арналар. Қатерлі ісік немесе өт тасы сияқты себептерден өт жолдары бітелуі мүмкін. Бұл жағдайда интервенциялық онкологтар бітелуді жою үшін дренаждау жүргізеді. Тері арқылы бауыр арқылы холангиография (PTC) сияқты әдістермен бітелген аймаққа жетіп, стент орнатылады және өттің ағысы қалпына келтіріледі.

Несеп жолдарының бітелуі: несеп жолдары — несепті бүйректен қуыққа тасымалдайтын арналар. Қуық асты безі обыры, несеп жолдарының ісіктері немесе басқа себептерден несеп жолдары бітелуі мүмкін. Бұл жағдайда интервенциялық онкологтар немесе радиологтар дренаждау жүргізеді. Бұл процедура кезінде жіңішке катетер немесе стент арқылы несептің ағысы қамтамасыз етіліп, бүйректің қалыпты қызметі сақталады.

Өт және несеп жолдарын дренаждау науқастардың симптомдарын жеңілдетеді, инфекция қаупін азайтады және ағзалардың дұрыс жұмыс істеуін қолдайды. Бұл процедураларды аз инвазивті әдістермен жүргізуге болады және әдетте науқасты ауруханаға жатқызбай, сол күні шығаруға мүмкіндік береді.

Ішек және өңеш бітелуін емдеу

Ішек пен өңештің бітелуі интервенциялық онкологияда жиі кездесетін жағдайлар. Олар қатерлі ісік немесе басқа аурулар салдарынан туындауы мүмкін. Интервенциялық онкологтар бұл бітелулерді жою және науқастардың симптомдарын жеңілдету үшін әртүрлі емдеу әдістерін қолданады.

Ішек бітелуі: ішек саңылауы ішінара немесе толық бітелгенде пайда болады. Оның себептері тоқ ішек обыры, ішек ісіктері немесе ішектегі жабысқақтар болуы мүмкін. Бұл жағдайда интервенциялық онкологтар әртүрлі ем нұсқаларын ұсынады. Тері арқылы гастростомия (PEG) және тері арқылы энтеростомия сияқты әдістермен бітелу жойылып, ішек қызметі қалпына келтіріледі.

Өңеш бітелуі: өңеш немесе жұтқыншақ обыры, жұтынудың қиындауы немесе басқа себептерден пайда болуы мүмкін. Бұл жағдайда интервенциялық онкологтар бітелуді жою үшін рентгеноскопиялық әдістерді қолданады. Баллондық дилатация немесе стент орнату сияқты әдістер жұтынудың қиындауын жеңілдетіп, науқастардың тамақтануы мен жұтыну қызметін жақсартады.

Ішек пен өңеш бітелуін емдеу симптомдарды жеңілдетеді, тамақтану мәселелерін шешеді және өмір сапасын арттырады. Бұл процедуралар әдетте аз инвазивті әдістермен жүргізіледі және науқасты ауруханаға жатқызбай, сол күні шығаруға мүмкіндік береді. Қолайлы ем нұсқасы науқастың жағдайына, бітелудің орны мен дәрежесіне қарай анықталады.

Интервенциялық онкология науқасқа қандай пайда береді?

Интервенциялық онкология онкологиялық науқастарға көптеген маңызды артықшылықтар бере алады. Олардың кейбірі:

• Аз инвазивті ем: интервенциялық онкология әдістері хирургиялық операциясыз қатерлі ісікті емдеуге арналған аз инвазивті процедураларды ұсынады. Бұл науқастар үшін ауырсынудың аз болуын, асқыну қаупінің төмендеуін және қалпына келудің қысқаруын білдіреді.

• Мақсатты ем: интервенциялық онкология ісік тініне тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етіп, мақсатты ем нұсқаларын ұсынады. Биопсия, абляция, эмболизация сияқты процедуралар қатерлі жасушаларға бағытталып, емнің тиімділігін арттырады.

• Емдеу үдерісін жеделдету: интервенциялық онкология әдістері диагностика мен емді жеделдете алады. Биопсия жылдам әрі дәл диагноз қоюға мүмкіндік берсе, абляция немесе эмболизация сияқты ем түрлері науқастардың сауығуын тездетеді.

• Жанама әсерлердің аз болуы: интервенциялық онкология химиотерапия немесе сәулелік терапияның жанама әсерлерін азайта алады. Мысалы, радиоэмболизация немесе химиоэмболизация кезінде препараттар немесе радиоактивті заттар тікелей ісік тініне жеткізіліп, сау тіндердің зақымдануы азаяды.

• Өмір сапасының жақсаруы: интервенциялық онкология әдістері қатерлі ісік симптомдарын бақылауға көмектесіп, науқастардың өмір сапасын арттырады. Сондай-ақ ауырсынуды басу, қан кетуді тоқтату және бітелуді жою сияқты процедуралар науқастарға жеңілдік әкеледі.

• Қалпына келудің жеңілдеуі: интервенциялық онкология ауруханаға жатқызусыз жүргізілетін бір күндік процедураларды қамтиды. Осының арқасында науқастар процедурадан кейін тез шығарылып, емдеуді үйде жалғастыра алады.

Технологиялық жетістіктердің арқасында интервенциялық онкологияның қатерлі ісікті емдеудегі маңызы артып келеді. Бұл әдістер науқастарға тиімдірек, аз инвазивті және жылдамырақ ем ұсына отырып, олардың өмір сапасын да арттырады.

Мамандарымызға сұрақ қойыңыз