Тепе-теңдік ағзаңыздың көптеген бөліктерінің үйлесімді бірге жұмыс істеуі арқылы қамтамасыз етіледі. Осы бөліктердің кез келгеніндегі мәселе бас айналу мен тепе-теңдікті жоғалту сезімдеріне, яғни вертигоға себеп болуы мүмкін. Вертигода науқастарда барлық нәрсе айналып тұрғандай, жер аяғыңыздың астынан сырғып бара жатқандай шағымдар пайда болуы мүмкін. Тепе-теңдіктің бұзылуы мен бас айналуын туғызатын мәселенің ішкі құлақтан туындағанын анықтайтын видеонистагмография (ВНГ) тесті арқылы вертиго ауруын емдеу әдісі оңай анықталады. Hisar Hospital Intercontinental Құлақ, мұрын, тамақ аурулары маманы профессор Тайфун Апухан вертиго ауруын диагностикалауда қолданылатын ВНГ тесті туралы мәлімет берді.
Бас айналуын ішкі құлақтағы кристалдар туғызуы мүмкін
Бас айналу сезімі ми, жұлын, көз, буын және бұлшықет сияқты көптеген ағза мен жүйе аурулары кезінде пайда болуы мүмкін. Бірақ нақты бас айналу ішкі құлақ ауруларында байқалады. Ағзаның тепе-теңдігін қамтамасыз ететін вестибулярлық жүйе ішкі құлақта орналасқан. Мұнда үш түрлі жазықтықта орналасқан 3 жарты шеңбер тәрізді арна бар. Бұл арналардың ішінде сұйықтық бар. Бас қозғалған сайын бұл сұйықтық та қозғалады. Қабылдағыш жасушалар мен кристалдар осы қозғалысты қабылдап, оны электр энергиясына айналдырып миға жібереді. Бұл жүйедегі ақау тепе-теңдіктің бұзылуына және бас айналуға себеп болады.
ВНГ тесті вертигоны емдеудің ең сенімді әдісі
Арналардағы сұйықтық қозғалысына қатысты бар мәселелер қалыпты рентгенмен, томографиямен немесе МРТ арқылы көрсетілмейді. Дұрыс диагноз үшін мұқият анамнез, Құлақ, мұрын, тамақ дәрігері жүргізген толық құлақ, мұрын және тамақ тексерісінен кейін, ішкі құлақ тепе-теңдік жүйесінен туындаған бас айналудың және тепе-теңдіктің бұзылуының себебін анықтау үшін есту және тепе-теңдік функцияларына қатысты толық тесттер жүргізілуі мүмкін. Видеонистагмография (ВНГ) тесті ең сенімді тест ретінде вертиго ауруында дұрыс емдеуді таңдауға көмектесу үшін қолданылады.
Есту және тепе-теңдік функцияларына қатысты толық тесттер
Одиометрия (есту тесті)
Тимпанометрия (құлақ қысымы тесті)
OAE ( Отоакустикалық эмиссия )
BERA ( Ішкі құлақ – Бевин сабағын өлшеу )
Hallpike тесті (позициялық бас айналу тесті)
VNG (Видео Нистагмография ) - ENG (Электро Нистагмография )
Калориялық тесттер
vHIT (Видео Бас Импульс Тесті)
Постурография
Тест шамамен бір сағатқа созылады
Бас айналу, сергектіктің жоғалуы және тепе-теңдіктің бұзылуы нистагмус деп аталатын еріксіз көз қозғалыстарын туғызады. Негізінен ВНГ белгілі бір қоздырғыштар нәтижесінде пайда болатын көз қозғалыстарын бағалауға және тіркеуге негізделген тесттер тобы болып табылады. ВНГ тестінде науқасқа үстінде инфрақызыл камера бар көзілдірік кигізіледі. Осы көзілдірік арқасында науқастың тыныштық күйінде және әртүрлі көрнекі және вестибулярлық қоздырғыштар кезіндегі көз қозғалыстары бақыланып, компьютерде тіркеледі. Содан кейін алынған мәліметтер компьютерде талданып, бас айналу туралы маңызды ақпарат алынады. Тест шамамен бір сағатқа созылады және ауырсынусыз өтеді. Электрод қажет етпейді. Травматикалық емес.
ВНГ тесті міндетті түрде маман дәрігердің бақылауымен жүргізілуі тиіс
ВНГ қатысуымен жасалатын калориялық тест ішкі құлақтың қызметі туралы маңызды ақпарат береді. Тест барысында құлақ жолына арнайы құрылғымен жасалған суық және ыстық калориялық қоздырғыш (ауа немесе су) беріліп, уақытша және қысқа мерзімді бас айналу туғызылады. Туындаған биоэлектрлік белсенділік пен көздегі нистагмус деп аталатын еріксіз көз қозғалыстары арнайы бейне немесе бет аймағына, көз айналасына орналастырылған электродтар арқылы тіркеліп, компьютерге беріледі. Бұл деректерді тиісті маман бағалайды.
Науқастар бір сеанста вертигодан арыла алады
Вертиго тек белгі болғандықтан, алдымен астарлы ауруды емдеу қажет. ВНГ тесті арқылы ішкі құлақтағы кристалдарға қатысты мәселе анықталса (BPPV), арналардағы кристалдардың тұрақтануын қамтамасыз ету үшін арнайы манёврлер (Epley, Semont, Barbeque, Gufoni) немесе арнайы жаттығулар (Brandt-Daroff) жасалады. Тәжірибелі мамандардың қолымен жасалған тесттер мен манёврлер арқылы науқастар бір сеанста-ақ жылдар бойы тартып келген вертиго шағымынан арыла алады.
ВНГ тесті арқылы вертиго ауруын диагностикалауда;
Бас айналу ішкі құлақтан туындады ма, әлде орталық жүйке жүйесінен (миға қатысты) туындады ма деген сұраққа жауап береді
Бас айналудың позициялық екенін анықтайды.
Тексеру барысында көз қозғалыстары толық бағаланбаған науқастарда дұрыс диагноз үшін көмекші болады.
Бұл әдіспен окуломоторлық тесттер, динамикалық, статикалық позициялық тесттер және калориялық тесттер жүргізілуі мүмкін. Ішкі құлақтың тепе-теңдік жүйелері бір-бірімен салыстырылып, екі жақ арасында айырмашылық бар-жоғы есептеледі.
