Нейротерапия дегеніміз не? Нейротерапия қалай жасалады?
Нейротерапия (НТ), басқаша айтқанда терапиялық нейральді блокада – жергілікті анестезиялық қасиеті бар заттардың көмегімен вегетативті жүйке жүйесін ынталандыру арқылы созылмалы ауырсыну, созылмалы қабыну сияқты денсаулық мәселелерін жеңілдетуге бағытталған қосымша емдеу процедурасы. НТ бүгінгі таңда баламалы ем ретінде, яғни регуляциялық, яғни реттеуші процедура ретінде көбірек назар аударып келе жатқанымен, оның тарихы 50 жыл бұрынғы кезеңге барып тіреледі. Жедел немесе созылмалы ауырсыну бастапқы орында болатын әртүрлі денсаулық проблемалары бар науқастарда жергілікті анестетиктерді бұзушы аймақтарға инъекция жасау принципіне негізделген бұл әдіс диагностикалық (анықтаушы) және терапиялық (емдік) медициналық процедура болып табылады.
Нейротерапия дегеніміз не?
Нейротерапия – бел омыртқа жарығы, мойын омыртқа жарығы, мигрень, дүрбелең (паник-атак), созылмалы ауырсынулар сияқты денсаулық мәселелерін емдеуде жергілікті анестезиялық заттар қолданылатын қосымша емдеу процедурасы. НТ адам ағзасындағы барлық мүшелердің қызметінің үздіксіздігін қамтамасыз ететін вегетативті жүйке жүйесінің жұмысын реттеуді, яғни қалыпқа келтіруді мақсат етеді. Созылмалы ауырсынулардың астында көбінесе вегетативті жүйке жүйесінде орын алатын бұзушы аймақтар деп те аталатын биоэлектрлік зақымданулар жатады. НТ кезінде қолданылатын жергілікті анестезиялық заттар бұл аймақтардың қайтадан реттелуіне көмектесе алады.
ғасырдың басында неміс химигі Альфред Эйнхорн 1904 жылы жергілікті анестезиялық заттың бір түрі болып табылатын прокаинні алғаш рет синтездегеннен бері көптеген ғалымдар жергілікті анестетиктердің ауруларды емдеуде қалай қолданыла алатынын зерттеп келеді. Фердинанд және Вальтер Хунеке атты дәрігер ағайындылар 1925 жылы жергілікті анестетиктердің емдік әсерін дәлелдеген және бұл әдіске нейротерапия атауын берген. Фердинанд пен Вальтер Хунекенің 1940 жылдары вегетативті жүйке жүйесіндегі биоэлектрлік зақымданулардың, яғни бұзушы аймақтардың әртүрлі денсаулық мәселелерін тудыруы мүмкін екенін және жүйке жүйесіндегі зақымдалған аймаққа тікелей егілген сумен сұйылтылған жергілікті анестетиктердің ауырсыну сияқты симптомдарды жоя алатынын ашқаннан бері терапиялық нейральді блокада көптеген денсаулық мәселелерін емдеуде қосымша ретінде қолданылып келеді.
Жүйке жүйесі бас миы мен жұлыннан тұратын орталық жүйке жүйесі және орталық жүйке жүйесінен шығатын жүйкелердің ағзаға таралуын қамтамасыз етуге қатысатын перифериялық жүйке жүйесі болып екіге бөлінеді. Басты міндеті орталық жүйке жүйесінің мүшелермен және ағзалармен байланысуын қамтамасыз ету болып табылатын перифериялық жүйке жүйесі де өз ішінде соматикалық және вегетативті жүйке жүйесі болып екіге бөлінеді. Вегетативті жүйке жүйесі бас миы автоматты түрде басқаратын тыныс алу, жүрек соғуы, ас қорыту сияқты процестерге қатысады. Басқаша айтқанда, адамның өз еркімен бақылай алмайтын және өмірдің жалғасуы үшін қажетті метаболизмдік қызметтерге вегетативті жүйке жүйесі жауапты. Олардан басқа, соңғы жылдары жүргізілген ғылыми зерттеулерге сәйкес вегетативті жүйке жүйесі сезімдер мен ойлардың физиологиялық реакцияларға айналуында да рөл атқара алады. Жүйке жүйесін жақсырақ түсінуге мүмкіндік беретін осы зерттеулердің арқасында бүгінгі таңда вегетативті жүйке жүйесінің жұмысын реттеуге бағытталған терапиялық нейральді блокада сияқты емдеу әдістері алдыңғы қатарға шығуда.
Нейротерапия Қалай Жасалады?
Нейротерапия нейротерапия инесінің көмегімен вегетативті жүйке жүйесінде бұзылған аймақ ретінде аталатын жергілікті анестезиялық заттарды егу арқылы жүзеге асырылады. Функционалдық бұзылулар, қабыну аурулары, жедел және созылмалы ауырсыну сияқты денсаулық мәселелерін анықтауда және емдеуде қолданылатын терапия әдісі болып табылатын терапиялық нейральді блокаданың басты мақсаты – жергілікті анестезиялық заттарды қолдана отырып, вегетативті жүйке жүйесін ынталандыру және ағзаның өздігінен қалпына келтіру механизмін іске қосу.
Емдеу кезінде нейротерапия мамандары алдымен науқастың бар шағымдарын жан-жақты бағалайды, ауырсынудың қанша уақыттан бері жалғасып жатқаны, ауырсынуды басатын дәрілерді қолдану сияқты тақырыптарда науқастың толық медициналық тарихын алады. НТ үшін қолайлы науқастарда науқастың шағымдарына байланысты алдымен инъекция нүктелері анықталады. Терапия кезінде қолданылатын инелер мәселенің көзіне қарай триггерлік нүктелерге, перифериялық жүйкелерге, ганглийлерге (вегетативті жүйке жасушаларының топтары), эпидуральді кеңістікке (жұлын қабығы мен жұлын арасындағы кеңістік) және тіндерге жасалуы мүмкін. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда тек мәселе бар аймаққа ғана емес, сонымен қатар алысырақ аймақтарға да инъекция жасалуы мүмкін.
Инъекция нүктелерін анықтағаннан кейін прокаин немесе лидокаин бастапқы орында болатын әртүрлі жергілікті анестезиялық заттар физиологиялық ерітіндімен сұйылтылып, жүйке өткізгіштігі жоқ немесе жоқ деуге болатындай аз бұзылған аймақтарға егіледі. Жергілікті анестезиялық заттардың инъекциясы арқылы бұзылған жүйке жасушасының қызметі қалпына келуі мүмкін, вегетативті жүйке жүйесінің электрлік белсенділігі реттелуі мүмкін. Емдеу барысында мамандар науқастарды жүйелі түрде бақылап отырады және қажетті жағдайларда емді қайта жоспарлайды.
Нейротерапияның Қандай Пайдалары Бар?
Нейротерапияның пайдалары туралы айтылғанда, еске бірінші болып созылмалы ауырсыну және қабынуды емдеуде қолдаушы ретінде қолданылатыны түседі. НТ-ның негізгі пайдалары төмендегідей:
Ауырсынуды басқару: НТ бұлшықет пен буын ауырсынулары, жүйке қысылуына байланысты ауырсыну, мойын омыртқа жарығы, бел омыртқа жарығы, мигрень сияқты созылмалы ауырсыну мәселелері бар адамдарда ауырсынуды жеңілдетуге көмектесе алады.
Қабынуға қарсы әсер көрсете алады: Жүргізілген кейбір зерттеулер жергілікті анестетиктердің қабынуға қарсы (антиинфламаторлық) әсерлер көрсету арқылы ағзадағы қабынуды азайтуға көмектесетінін көрсетеді.
Организмнің қайтадан реттелуін қамтамасыз ете алады: НТ кезінде қайталанатын инъекциялар әр сеанста симпатикалық жүйке жасушаларынан шығатын жүйке талшықтарына жетіп, организмнің регуляциясын, яғни қайтадан реттелуін қамтамасыз ете алады.
Жоғарыда аталғандармен қатар, бұзушы аймақтардың жойылуы арқылы тіндік зақымданудың жазылуы қамтамасыз етілуі мүмкін.
Нейротерапия Қандай Ауруларда Қолданылады?
Нейротерапия – бел омыртқа жарығы, мойын омыртқа жарығы, мигрень сияқты әртүрлі денсаулық мәселелерін емдеуде қолданыла алатын қосымша медициналық процедура. Терапиялық нейральді блокададан пайда көруге болатын негізгі денсаулық мәселелері төмендегідей:
Бел және мойын омыртқа жарығын емдеу: Мойын және бел омыртқа жарығы нейротерапия қолданылуы аймағында маңызды орын алады. Жүргізілген кейбір зерттеулер орта есеппен 8 сеанс терапиялық нейральді блокада қолданылған науқастардың жарыққа байланысты бастан кешкен созылмалы ауырсынуларында айтарлықтай дәрежеде шегіну бар екенін көрсетеді.
Мигреньді емдеу: Бас ауруы және мигреньді емдеуде бастың артындағы затыпиальді жүйкеге жасалған инъекциялар ауырсынуды жеңілдетуге көмектесе алады. Сонымен қатар мұрын ішілік (интраназальді) және тамыр ішілік (интравенозды) түрде берілетін лидокаин де бас ауруы мен мигреньді емдеуде қолданылуы мүмкін. Бетте қатыгез ауырсынулар тудыратын тройничный невралгия ауруында да терапиялық нейральді блокададан пайдалануға болады.
Мазасыздық (тревожность) және депрессия сияқты психологиялық денсаулық мәселелері: Ағзаның стресске реакциясын азайтуға және қайтадан реттеуге көмектесетін нейротерапия мазасыздық, депрессия, паник-атак сияқты психологиялық денсаулық мәселелерін емдеуде қолдаушы ретінде қолданылуы мүмкін.
Альцгеймер ауруы: Кейбір зерттеулер НТ кезінде қолданылатын жергілікті анестезиялық заттардың ерте сатыдағы Альцгеймер науқастарында қорғаныш әсерінің болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Фибромиалгия: Зерттеулерге сәйкес фибромиалгия нейрондар, яғни жүйке жасушалары сияқты электрлік сигналдар жібере алатын және сонымен бірге эндокриндік бездер сияқты гормондар бөле алатын, нейроэндокриндік жасуша деп аталатын жасушаларда орын алатын нейроэндокриндік бұзылудан туындайтын ревматикалық ауру болып табылады. Жүргізілген әртүрлі ғылыми зерттеулер терапиялық нейральді блокаданың фибромиалгия науқастарында да тиімді екенін көрсетеді.
Спорттық жарақаттар: НТ спорттық жарақаттарда жазылуды кешеуілдететін қабынуды азайту мақсатында да қолданылуы мүмкін.
Жоғарыда аталғандармен қатар, метаболизмді реттеу ісіне қатысатын нейротерапия салмақ тастау процесіне де көмектесе алады.
Нейротерапиядан Кейін Неге Назар Аудару Керек?
Терапиялық нейральді блокададан кейін қалыпты жағдайда науқастар күнделікті өмірін жалғастыра алады. Дегенмен, кейбір зерттеулерде науқастардың терапиядан кейін өзін шаршаңқы сезінуі сияқты жеңіл жанама әсерлердің хабарлануы НТ-дан кейін біршама демалудың пайдалы болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Жиі Қойылатын Сұрақтар
НТ биоэлектрлік қателіктер бар бұзушы аймақтарды ынталандыру арқылы вегетативті жүйке жүйесінің регуляциясында, яғни қайтадан реттелуінде рөл атқарады. Осының арқасында нейротерапия бас ауруы, мигрень, бел және мойын омыртқа жарығының ауырсынуы сияқты созылмалы ауырсынуларды азайтуға көмектесе алады. Сонымен қатар, қабынуға қарсы әсерлері бар деп есептелетін жергілікті анестезиялық заттар ағзаның өздігінен жаңару қасиетін ынталандыру арқылы ағзадағы қабынуды бақылауда ұстауды қолдайды. Терапиялық нейральді блокада кезінде әр сеанста вегетативті жүйке талшықтарына қол жеткізіліп, инъекция жасалады. Сондықтан терапияның әсері әдетте алғашқы бірнеше сеанстан кейін сезіле бастауы мүмкін. Бұл тұста мамандар науқастың симптомдарының ауырлығына қарай емдеу процесін анықтайды. НТ әдетте қауіпсіз әдіс ретінде қабылданады, бірақ кейбір жағдайларда әртүрлі жанама әсерлер де пайда болуы мүмкін. НТ жанама әсерлерінің қатарына инъекция жасалған аймақтағы ауырсыну, жеңіл бас айналу, уақытша ұю, шаршау сезімі және сирек жағдайларда жергілікті анестезиялық заттарға қарсы дамитын аллергиялық реакциялар кіреді. НТ сеанс саны науқастың шағымдарына және емге берген жауабына байланысты өзгереді. Мысалы, бел омыртқа жарығын емдеуде мамандар науқастарға орта есеппен 8 сеанс терапия ұсынады. Дегенмен, науқастарға әдетте 5-10 сеанс аралығында өзгеретін емдеу процесі ұсынылады. НТ әдетте қауіпсіз деп қабылданады. Дегенмен, терапия кезінде қолданылатын анестезиялық заттарға аллергиясы бар адамдарға терапиялық нейральді блокада қолданылмауы мүмкін. Жүкті әйелдердің немесе созылмалы денсаулық мәселесі бар адамдардың НТ-ға сәйкес келетін-келмейтіні туралы шешімді олардың дәрігерлері қабылдайды.
3 аптадан ұзаққа созылған ауырсыну шағымдарыңыз болса, еміңізді кейінге қалдырмаңыз. Нейротерапия саласында тәжірибелі маман дәрігерлерімізбен денсаулығыңызды қайтадан қалпына келтіріңіз. Бірден жазылу арқылы егжей-тегжейлі тексеру және жеке емдеу опциялары туралы ақпарат ала аласыз.
