Халық арасында «Биондық құлақ» деп те аталатын кохлеарлық имплантқа байланысты туындаған сұрақтардың жауаптарын Hisar Hospital Intercontinental ҚМК аурулары мамандарынан білдік.
Кохлеарлық имплант (Биондық құлақ) дегеніміз не?
Халық арасында «Биондық құлақ» деп те аталатын кохлеарлық имплант — есту аппараттарынан жеткілікті пайда көрмейтін немесе есту аппараттары жеткіліксіз болатын ауыр/өте ауыр есту кемістігі бар адамдарға көмектесу мақсатында хирургиялық араласу арқылы орнатылатын ішкі құлақ протезі. Биондық құлақ жүйесі екі бөлімнен тұрады. Біріншісі 2-4 сағаттық операция арқылы ішкі құлаққа орнатылатын импланттың ішкі бөлігі; екіншісі — қабылдаған сөйлеуді өңдейтін микрофон, дыбыс сезімталдық бloki, дыбыс реттеу басқару орналасқан құлақ артына тағылатын сыртқы бөлік. Дыбыстар сыртқы бөліктегі микрофон арқылы қабылданып, электрлік сигналдарға түрлендіріледі, сигналдар сөйлеу процессорына жетеді. Мұнда олар кодталып, радиотолқындар арқылы теріден өтіп, импланттың жетеді. Импланттың кокледағы (ұлу) электродтарына электрлік қоздырулардың тізбегі жіберіледі. Осылайша есту жүйкесі бұл қоздыруларды қабылдап, миға жеткізеді. Ми бұл сигналдарды дыбыс ретінде қабылдайды.
Кімдер бұл емдеу әдісінен пайда көре алады?
Туа біткен немесе кейін есту кемістігіне ұшыраған 0-5 жас аралығындағы балалар мен ересектер,
Есту кемістігі тек ішкі құлақтағы мәселеден туындаған және есту аппараттарымен жеткілікті сөйлеу ақпаратын ала алмайтындар,
Есту қабілеті бар кезде өткізген аурулар, операция және жарақат салдарынан есту қабілетінен айырылған ересектер,
95 dBHL және одан жоғары кемістігі бар адамдар,
Ауыр, өте ауыр және толық есту кемістігі бар адамдар бұл әдістен пайда көре алады.
Кімдер үшін бұл емдеу әдісі қолайлы емес?
Жақсы реттелген аппарат адамға жеткілікті сөйлеу және түсіну мүмкіндігін берсе,
Ауыр есту кемістігі өте ұзақ уақыт бойы болса,
Есту кемістігінің негізгі себебі коклея емес болса,
Коклея электродтарды қабылдауға тым нашар жағдайда, есту жүйкесі зақымдалған немесе жоқ болса,
Адам анестезия мен операцияға төтеп беруге жеткілікті сау болмаса, кохлеарлық имплант жасау қолайлы емес.
Кохлеарлық импланттың артықшылықтары қандай?
Күнделікті дыбыстарды есту: Кохлеарлық имплант пайдаланушылары қоршаған ортадағы дыбыстарды естуге көбірек мүмкіндік ала алады. Осылайша адамның айналасымен жақынырақ қарым-қатынас орнатуға мүмкіндігі туады.
Сөйлеуді түсіну: Балаларда бұл белгілі бір уақытты алса да, сөйлеу дыбыстары түсінікті бола бастайды. Айтылғандарды есту қабілеті, әсіресе ерін оқуын пайдаланатындарға көп көмектеседі және көпшілік пайдаланушылар үшін күнделікті өмірдегі қарым-қатынасты едәуір жеңілдетеді.
Сөйлеуді дамыту, түзету: Имплант пайдаланушылары өз сөздерін және басқалардың сөздерін есту арқылы уақыт өте келе өз сөйлеуін түзете алады.
Шулы ортада тыңдау: Шулы ортада жылдам ескерту мүмкіндігі және жетілдірілген сөйлеу процессоры сөйлеулерді түсінуге мүмкіндік береді.
Биондық құлақ (кохлеарлық имплант) операциясы қалай жасалады?
Барлық жағынан операцияға дайын кандидат үшін кохлеарлық имплант операциясы жалпы анестезия аясында шамамен 2-4 сағатқа созылады. Операцияның қаупі басқа құлақ операцияларымен бірдей. Құлақ артындағы сүйекте имплант үшін орын ашылады. Ішкі құлаққа кішкене саңылау ашылады. Электрод тасымалдағышы кохлеяға (ішкі құлаққа) енгізіледі. Электрод тасымалдағышы мен имплант пакеті бекітіледі. Жара жабылмас бұрын электрод функциясы тексеріледі. Әдетте науқастар ояна бастағанда ешқандай ауытқуды сезінбейді. Операциядан кейін қажеттілік туындаса ауырсынуды басатын дәрі беріледі; инфекция қаупі тұрғысынан қорғаныш антибиотик емі беріледі. Операциядан кейін сол күні аяққа тұрған науқастар әдетте 3-5 күннен кейін ауруханадан шығарылады.
Кохлеарлық имплантпен есту қалай жүзеге асады?
Аудиолог дайындаған, адамға арнайы әзірленген сөйлеу процессоры операциядан 3-6 аптадан кейін орнатылады. Компьютерге қосылған сөйлеу процессорының бағдарламасы дыбыстың тембрін, қаттылығын және уақыт реттеу параметрлерін қамтиды. Компьютер бақыланатын деңгейлерде өндірген сигналдарды сөйлеу процессоры арқылы пайдаланушыға жеткізеді. Пайдаланушы үшін естуге болатын ең аз дыбыс деңгейі (шек деңгейі) және ең жоғары, бірақ мазаламайтын дыбыс деңгейі (ең ыңғайлы деңгей) анықталады. Кохлеядағы барлық электродтар үшін бұл екі деңгей жеке-жеке анықталады. Осылайша дыбыстар естіледі, бірақ науқасты мазаламайды. Келесі сеанстарда бұл бағдарлама қайтадан реттеледі. Бақылау барысында пайдаланушы және оның отбасы ең үлкен пайданы қамтамасыз ету үшін кохлеарлық имплант тобы ұйымдастырған бақылау бағдарламасын міндетті түрде сақтауы керек.
