Эндоскопиялық субмукозалық диссекция (ESD) — асқазан-ішек жүйесінде қатерлі ісікке айналу қаупі бар немесе қатерлі аймақтарды алып тастау үшін қолданылатын әдіс. Минималды инвазивті процедуралар аясында жүзеге асырылатын бұл әдісте эндоскоп деп аталатын икемді, түтікке ұқсас құрал пайдаланылады. Әдіс атауында аталатын «субмукозалық» сөзі бұл процедураның асқазан-ішек жолындағы шырышты қабық астында орналасқан ісіктерге бағытталатынын білдіреді. ESD неғұрлым минималды және дәл операциялар жүргізуге мүмкіндік береді. Дамып келе жатқан ісіктер бұлшықет тініне жақын орналасуы мүмкін болғандықтан, басқа әдістермен алып тастау қиын болуы ықтимал, сондықтан әдетте эндоскопиялық субмукозалық диссекция әдісі таңдалады.
ESD (Эндоскопиялық субмукозалық диссекция) әдісінің артықшылықтары қандай?
ESD әдісі мамандық пен дәлдікті талап ететін әдіс болып табылады. Осы саланың маманданған гастроэнтеролог дәрігерлері жүргізетін бұл әдістің бірқатар артықшылықтары бар. ESD әдісінің артықшылықтарын төмендегідей санамалауға болады.
ESD — амбулаторлық емдеу процедурасы бар әдіс. Процедурадан кейін пациенттер әдетте сол күні ауруханадан шығарылады.
Дәстүрлі әдістерге қарағанда азырақ инвазивті қолданыстар қамтиды. Осылайша сауығу мерзімі қысқа болады.
Іш кесуді талап етпейді. Ісік жоғарғы асқазан-ішек жүйесінде орналасқан жағдайда эндоскоп аузы арқылы, ал төменгі асқазан-ішек жүйесінде орналасқан болса, эндоскоп анус арқылы енгізіледі.
Процедура кезінде зақымның басым бөлігі толығымен алынуы мүмкін.
Процедура кезінде гистопатологиялық зерттеулер үшін қолайлы үлгілер алынуы мүмкін.
Процедура кезінде хирург ісіктің барлығын бір бөлік етіп алып тастай алады.
Зақым немесе ісік дамыған мүше операция салдарынан өзгеріске ұшырамайтындықтан, пациенттің өмір сапасы сақталады.
Ісіктің лимфа түйіндеріне немесе басқа аймақтарға таралмаған жағдайда ESD әдісі өңеш пен асқазан қатерлі ісігі үшін ерте емдеу әдісі ретінде қабылданады.
ESD дәстүрлі әдістермен салыстырғанда көптеген артықшылығы бар ерте емдеу әдісі ретінде қабылданады. Егжей-тегжейлі патологиялық тексеру үшін тін үлгісін алуға мүмкіндік беруі және үлгі алу кезінде қатерлі ісік қаупі бар аймақтың барлығын алып тастауы ESD-ны жыл сайын көбірек қолданылатын процедураға айналдырады.
ESD (Эндоскопиялық субмукозалық диссекция)-ның қолдану әдістері қандай?
Эндоскопиялық субмукозалық диссекцияны гастроэнтеролог жүзеге асырады және бірнеше кезеңнен тұрады. Процедура алдында пациенттің қорқып кетпеуі немесе ауырсынуды сезбеуі үшін пациентке тамыр арқылы тыныштандыратын әсері бар дәрі беріледі. Пациент тыныштанғаннан кейін операция залында ESD процедуралары басталады. Ісіктің орналасқан жеріне байланысты эндоскопия құралы аузынан немесе анусынан мақсатты аймаққа қарай жылжытылады. Эндоскоп ұшындағы жоғары ажыратымдылықты камера арқылы айналадағы тіндердің зақымдану қаупі минималды деңгейге дейін азайтылады. Ісіктің орны анықталғаннан кейін эндоскоп түтігі арқылы өткізілген арнайы құралмен зақымның шекаралары белгіленеді. Зақымды немесе ісікті бұлшықет қабырғасынан бөлу үшін мақсатты аймақтың астыңғы қабатына ерітінді енгізіледі. Осылайша айналадағы тіндердің минималды деңгейде зақымдануы қамтамасыз етіледі. Процедура кезінде қолданылатын жоғары жиілікті электр тогы бар электрохирургиялық пышақпен зақым субмукозалық қабаттан дәл түрде алынады. Кесілген тін эндоскоп арқылы ағзадан шығарылып, қатерлі ісікке скрининг жүргізу үшін тиісті зертхана бөлімдеріне жіберіледі.
Эндоскопиялық субмукозалық диссекция маманды білуді талап ететін процедура. Операция салдарынан туындауы мүмкін тін зақымын болдырмау және бір процедурамен табысқа жету үшін осы салада маман дәрігерлермен жұмыс істеу қажет.
ESD (Эндоскопиялық субмукозалық диссекция)-ның көрсеткіштері қандай?
Дәрігер жүргізетін алдын ала зерттеулерде зақымның өлшемі, орналасуы және гистопатологиялық ерекшеліктері анықталады. Осы ерекшеліктер аясында пациенттің ESD әдісіне жарамды-жарамсыздығы анықталады. ESD процедурасы асқазан-ішек жүйесіндегі мүшелердің қабығы мен бұлшықет қабырғасы арасында орналасқан субмукозада дамыған ісіктер мен зақымдарды емдеу үшін қолданылуы мүмкін. Асқазанда, ішекте және өңеште орналасқан қатерсіз және ерте сатыдағы, қатерлі ісікке айналу қаупі бар зақымдар үшін де қолданылуы мүмкін әдіс болып табылады. Мамандардың ESD әдісіне арнайы бет бұруына себеп болатын денсаулық проблемалары төмендегідей санамалануы мүмкін.
Гастроэзофагеалды рефлюкс ауруының (GERD) асқынуы болып табылатын Баррет өңеші
Колоректалды қатерлі ісік, асқазан қатерлі ісігі және өңеш қатерлі ісігі қоса алғанда, ерте сатыдағы қатерлі ісіктер
Тоқ ішек полиптері
Әлі асқазан-ішек қабырғасының тереңірек қабатына енбеген өңеш немесе тоқ ішек ісіктері
ESD (Эндоскопиялық субмукозалық диссекция)-дан кейінгі сауығу процесі қалай өтеді?
Қатерлі ісікке айналған тіндерге ерте араласу мүмкіндігін беретін ESD әдісі төмен асқыну қаупі бар процедура болып табылады. Бір процедурамен қатерлі ісікке айналған барлық тінді бір рет алып тастауды қамтамасыз ететін бұл әдіс арқылы қатерлі ісіктің дамуына тиімді ерте араласу жүзеге асырылуы мүмкін. Жүргізілген бір зерттеуде ESD-дан кейін 5 жылдық өмір сүру деңгейі %95 екендігі анықталған.
ESD процедурасынан кейінгі сауығу кезеңінде бірнеше күн ішінде болатын кейбір шағымдар кездесуі мүмкін. Процедура кезінде қолданылған эндоскоптан адамдарда жұтқыншақ ауруы пайда болуы мүмкін. Бұл ауру бірнеше күн ішінде өздігінен өтеді. ESD әдісімен алынған зақымдардың сауығу процесі әдетте жылдам жүреді. Қолдану кезінде мақсатқа алынған мүшеге кез келген физиологиялық зақым келтірілмегендіктен, пациенттерде әдетте физиологиялық тұрғыдан ешқандай шағым немесе бөтен сезім байқалмайды.
Ісікке еркінірек араласу мүмкін болуы және айналадағы тіндерде туындауы мүмкін зақымды минималды деңгейге дейін азайту үшін сол аймаққа арнайы ерітінділер енгізілуі мүмкін. Бұл жағдай қысқа мерзімге пациенттерде газ немесе іш кебу сияқты симптомдар туғызуы мүмкін. Алайда операциядан кейінгі бірнеше күн ішінде бұл шағымдар азайып, жоғалады. Бұл тәрізді шағымдардың ауыр болмауы және неғұрлым қысқа мерзімде сауығуы үшін пациенттерге жеңіл және жұмсақ тағамдармен тамақтану ұсынылады.
ESD процедурасынан кейін пациенттер әдетте сол күні ауруханадан шығарылады. Алайда кейбір жағдайларда дәрігер пациентті бақылау астында ұстауды жön көруі мүмкін, мұндай жағдайда ауруханада бір түнге жатқызу жүзеге асырылуы мүмкін.
ESD әдісінің арқасында зақымдарға немесе қатерлі ісікке айналған тіндерге егжей-тегжейлі араласу мүмкін болады. Сондықтан қатерлі ісіктің қайталану деңгейі төмен. Алайда операциядан кейінгі бақылау мен тексерулер міндетті түрде бұзылмауы керек. Қайталану жағдайы туындаған жағдайда тағы бір рет ерте араласу мүмкіндігі болады.
ESD — Түркияда белгілі бір ауруханаларда қолданылатын арнайы әдіс. Hisar Hospital Intercontinental осы ауруханалардың бірі ретінде қатерлі ісікті ерте анықтау және араласу бойынша үздік жұмыстар жүргізетін мекеме болып табылады. Hisar Hospital Intercontinental құрамында саласындағы маман дәрігерлер қолданатын эндоскопиялық субмукозалық диссекция арқылы асқазан-ішек жүйесінде дамыған қатерлі ісікке ерте араласу жүзеге асырылуы мүмкін.
Жиі қойылатын сұрақтар:
ESD процедурасының ұзақтығы қолданылатын аймақтағы полиптердің саны немесе өлшеміне, зақымның немесе ерте сатыдағы ісіктің орналасқан жеріне және өлшеміне байланысты өзгеріп отырады. Қолдану кезінде алынған эндоскопиялық суреттерге байланысты ұзақтық та өзгеруі мүмкін, ал процедура уақыты әдетте жарты сағаттан бірнеше сағатқа дейінгі аралықта болады. Эндоскопиялық субмукозалық диссекция әдісі өңеште, асқазанда немесе тоқ ішегінде ерте кезеңдегі қатерлі ісік дамуы мүмкін адамдарда қолданылуы мүмкін. Тұрақты колоноскопия кезінде емделмейтін белгілі бір түрдегі қатерлі емес полиптерді ағзадан алып тастау үшін де қолданылуы мүмкін әдіс болып табылады. Процедурадан кейін уақытша болып табылатын жұтқыншақ ауруы, газ, іш кебу, асқазан бұзылысы немесе құсу сияқты шағымдар пациенттерде болуы мүмкін. Ауырсыну қатты болған жағдайда дәрігердің ұсыныстары аясында қолданылатын кейбір ауырсынуды басатын дәрілермен ауырсыну бақылауға алынуы мүмкін. Асқазан бұзылыстарын қоздырмау үшін жеңіл және жұмсақ тағамдар таңдалуы мүмкін. Операциядан кейін бірнеше күн демалуға көңіл бөлінуі мүмкін және дәрігермен кеңескеннен кейін күнделікті жаттығуларға қайта оралуға болады. Эндоскопиялық субмукозалық диссекцияның арқасында ерте кезеңде анықталған ісік, зақым немесе полиптерді операцияға мұқтаж болмай ағзадан алып тастау қамтамасыз етіледі. Асқазан-ішек қатерлі ісігінің түрлерінде ерте араласу мүмкіндігін ұсынатын бұл әдіс арқылы қатерлі ісіктің дамуының немесе ағзаның басқа бөліктеріне таралуының (метастаз беруінің) алдын алуға болады. ESD — ісік анықталған мүшеге зиян келтірмей, минималды деңгейдегі инвазивті процедуралар қолдану арқылы жүзеге асырылатын процедура. Эндоскопиялық субмукозалық диссекция асқынулары қатерлі ісіктің ас қорыту жүйесінің қай жерінде дамығанына және қатерлі тіннің өлшеміне байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Процедура жүргізілген аймақта қан кету, ауырсыну, ас қорыту арнасының тесілуі немесе өңешті тарылтатын тыртықтар ESD асқынуларына жатады. Алайда процедураны осы саланың маман хирургы орындаған жағдайда туындауы мүмкін асқыну қаупі минималды деңгейге дейін азайтылуы мүмкін. Операциядан кейін пациенттер әдетте сол күні үйлеріне ауруханадан шығарылады. Кейбір сирек жағдайларда дәрігер пациентті бір түн ауруханада бақылауда ұстағысы келуі мүмкін. Өңеш және асқазан қатерлі ісігіне байланысты ESD процедурасына жүгінген адамдарда зақымдардың қайталануы сирек кездесетін жағдай. Мұндай қатерлі ісіктердің қайталану деңгейі өте төмен. Алайда сақтық мақсатында дәрігер ұсынған мерзімдерде жүзеге асырылған бақылау қабылдауларын бұзбау, қажетті тексерулерді тапсыру керек. Күдікті жағдай кездескен жағдайда бұл жағдайды елемеу керек емес, қажетті зерттеулер жүргізілуі керек.
