JTNDaWZyYW1lJTIwd2lkdGglM0QlMjI1NjAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjIzMTUlMjIlMjBzcmMlM0QlMjJodHRwcyUzQSUyRiUyRnd3dy55b3V0dWJlLmNvbSUyRmVtYmVkJTJGYVN5dDB1dFZ3LUElMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMllvdVR1YmUlMjB2aWRlbyUyMHBsYXllciUyMiUyMGZyYW1lYm9yZGVyJTNEJTIyMCUyMiUyMGFsbG93JTNEJTIyYWNjZWxlcm9tZXRlciUzQiUyMGF1dG9wbGF5JTNCJTIwY2xpcGJvYXJkLXdyaXRlJTNCJTIwZW5jcnlwdGVkLW1lZGlhJTNCJTIwZ3lyb3Njb3BlJTNCJTIwcGljdHVyZS1pbi1waWN0dXJlJTNCJTIwd2ViLXNoYXJlJTIyJTIwYWxsb3dmdWxsc2NyZWVuJTNFJTNDJTJGaWZyYW1lJTNF
ARMA дегеніміз не?
ARMA-ның толық атауы «Anti reflü mukozal ablasyon» дегенді білдіреді. Бұл асқазан-өңештік рефлюкс ауруын (АӨРА) емдеуге арналған эндоскопиялық емдеу әдісі. Асқазан-өңештік рефлюкс — асқазан қышқылының ауыз бен асқазанды жалғайтын өңешке қайта-қайта ағып кетуі. Тамақты жұтқаннан кейін өңештің төменгі бөлігінде орналасқан бір бұлшықет тобы босаңсиды. Осы босаңсу арқасында тамақ пен сұйықтық асқазанға өтеді. Бірақ бұл бұлшықет жеткілікті босаңспаса немесе әлсіреса, асқазан мазмұны өңешке қайта оралып, оны тітіркендіруі мүмкін. Рефлюкс барлық адамда кейде байқалуы мүмкін, бірақ адамда үнемі байқалса, АӨРА-ға әкеледі.
АӨРА емінде алдымен өмір салтын өзгерту және дәрі-дәрмекпен емдеу ұсынылуы мүмкін. Тар киім кимеу, ұйықтамас бұрын тамақтанбау, ауыр заттарды көтеруден аулақ болу, аз-аздан тамақтану, түнде жастықты биіктетіп ұйықтау және өңеш қысымын арттыратын кофе, шай сияқты сусындардан бас тарту — АӨРА-ны жақсартатын кейбір өмір салты өзгерістері. Көбіне дәрі-дәрмекпен емдеу және осы ережелерді сақтау АӨРА емі үшін жеткілікті болуы мүмкін. Бірақ ауыр жағдайларда немесе ұзақ уақыт дәрі қабылдауға кедергі болған жағдайда хирургиялық нұсқалар қолданылуы мүмкін.
ARMA мен ARMS — асқазан-өңештік рефлюкс емінде ең көп қолданылатын екі әдіс. Төзімді АӨРА емінде көбіне лапароскопиялық антирефлюкстік хирургия алтын стандарт саналғанымен, аз инвазивті емдеу нұсқаларына да сұраныс бар. ARMA емі хирургиялық нұсқалар қатарына жатқызылса да, бұл операция емес, эндоскопиялық процедура. Дәстүрлі емдеу нұсқаларымен салыстырғанда ол жаңа дамып келе жатқан әдіс.
ARMA әдісі кімдерге қолданылады?
Асқазан-өңештік рефлюкс емінің алғашқы сатысын протон помпа ингибиторлары құрайды. Бірақ науқастардың тек %10-40-ы ғана қанағаттанарлық нәтиже алады. Бұл науқастардың да жақсы күйін сақтау үшін күн сайын дәрісін қабылдауы қажет. Протон помпа ингибиторын ұзақ уақыт қолдану кейінгі кезеңде пневмония мен деменция пайда болу қаупін арттыруы мүмкін. Сонымен қатар үнемі дәрі қабылдау идеясы кейбір науқастарға ұнамауы мүмкін, сондықтан олар тұрақты емдеу нұсқаларына бет бұрады. Осы нұсқалардың ішінде алдыңғы орында тұрған лапароскопиялық антирефлюкстік хирургия (LARS) операциядан қорқатын адамдар үшін жақсы нұсқа болмауы мүмкін. Осының бәрін ескергенде, қарапайым эндоскопиялық араласуды қамтитын ARMA, әсіресе жас және орта жастағы, АӨРА-дан түбегейлі құтылғысы келетін барлық адамға қолдануға болады. ARMA үшін ideal кандидаттар мыналар:
Протон помпа ингибиторіне төзімді АӨРА
Жеңіл және орташа дәрежедегі бұзылған асқазан-өңеш қосылысының бұзылысы бар адамдар
ARMA емінің басқа әдістерге қарағанда артықшылықтары қандай?
АӨРА емінде қолданылатын әдістер жалпы түрде мыналар:
Дәрі-дәрмекпен емдеу
Лапароскопиялық антирефлюкстік хирургия (LARS)
LİNX құрылғысы
Антирефлюкстік мукозэктомия (ARMS)
Антирефлюкстік шырышты абляция (ARMA)
Дәрі-дәрмекпен емдеу — таңдалатын бірінші емдеу нұсқасы. Олардың ішінде ең оңайы осы. Бірақ дәрі-дәрмекпен емдеу — ömir бойы созылатын ем. Науқас дәрісін қабылдап тұрған кезде жақсы сезінуі мүмкін. Дәріге тәуелді болу белгілі бір уақыттан кейін науқастың осы жағдайдан жалығуына себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар дәрі-дәрмекпен емдеу әрбір науқаста тиімді бола бермейді. Ал ұзақ уақыт қолдану дәрілердің жанама әсерлеріне ұшыраруға себеп болуы мүмкін.
ARMA емі белгілі бір қымбат құрылғыларды немесе процедураны қажет етпейтін, процедурадан кейін ұзақ емделу кезеңі немесе үлкен асқынулары жоқ нұсқа. Оның перфорация (органның қалыптан тыс ашылуы) қаупі төмен. АӨРА емі туралы шешім қабылдамас бұрын барлық емдеу нұсқалары туралы толық ақпарат алу пайдалы. Емдеу нұсқалары сіздің жалпы денсаулық жағдайыңызға, күткеніңізге немесе ауруыңыздың деңгейіне байланысты өзгеруі мүмкін. Дәрігеріңіз барлық артықшылықтар мен кемшіліктерді ескеріп, сіз үшін қолайлы емдеу нұсқасын табады.
ARMA емі қалай жүргізіледі?
ARMA емі операцияның бір түрі емес. Сондықтан алдын ала үлкен дайындық кезеңі қажет емес. Бірақ процедура анестезия астында жүргізіледі. Сондықтан адамнан операцияға дейін кемінде 6 сағат аш жүру сұралады. Жалпы анестезия немесе пропофолға негізделген седация астында қолданылатын ARMA ұзақ уақыт алатын немесе кейін ауруханада жатуды талап ететін әдіс емес. Бір күндік ем болғандықтан, процедура аяқталғаннан кейін күнделікті өміріңізді жалғастыра аласыз.
ARMA емі кезінде науқас төсекке арқасымен жатқызылып, анестезия жасалады. Бұл әдістің мақсаты — асқазан-өңеш жолының ашылуын азайту немесе алдын алу. Ол үшін асқазан қақпақшасы эндоскопиялық жолдар арқылы қайтадан пішінделеді. ARMA әдісінде асқазан қақпақшасы аргон газды коагулятор арқылы коагуляцияланады. Жазылу басталған сайын асқазанның қақпақша бөлігі тарылады, бұл да АӨРА-дағы жақсаруға мүмкіндік береді. Әсердің толық көрінуі үшін жара мен жасанды ойықтың жазылуы қажет. Бұл үдеріс 1-2 айға созылуы мүмкін.
ARMA емі өзінің кемшіліктеріне қарамастан көптеген науқастың назарын аударады. Эндоскопиялық әдістермен жүргізілетін бұл әдіс қиын ем емес, бірақ маманданған білікті маманды қажет етеді. ARMA емі туралы ақпарат алу үшін денсаулық сақтау мекемесіне жүгініп, жауап ала алмаған болуыңыз мүмкін немесе сіздің денсаулық сақтау мекемеңіз бұл емдеу әдісін қолданбайтын шығар. Себебі бұл емді әрбір дәрігер жүргізе алмайды. ARMA емінде қолданылатын құрылғыдан гөрі, оны пайдаланатын дәрігер маңызды. Hisar Hospital ARMA емі бойынша маман әрі жабдықталған, тіпті Стамбул бойынша бұл процедураны жасай алатын аз санды дәрігерлерге ие. ARMA емінің үдерісі туралы толығырақ ақпарат алу үшін ауруханамен байланысуыңызға болады.
Операциядан кейін рефлюкс қайта қайталана ма?
ARMA емі — жасанды ойықтың шырышты қабықты мукозэктомия арқылы емес, абляция арқылы пайда болатын процедура. ARMS емінен кейін толық жазылмаған науқастарда қолданылып, оң нәтижелер алынған. Операциядан кейінгі рефлюкс қайталануы әзірге байқалған жоқ.
Ауруханада жату қажет пе?
ARMA әдісі операция емес, эндоскопиялық процедура. Эндоскопиялық процедурада ұшына камера орнатылған түтік көмегімен ас қорыту жүйесі органдарына жетуге болады. Кесу жасалмайтындықтан, ұзақ жазылу кезеңі немесе процедурадан кейінгі асқынулар әдетте пайда болмайды. Процедура шамамен 30 минутқа созылуы мүмкін. Сондықтан процедурадан кейін ауруханада қалудың қажеті жоқ, күнделікті өміріңізді жалғастыра аласыз. Дегенмен процедура жалпы анестезия және седация (тыныштандырғыш дәрі) арқылы жүргізілуі мүмкін. Сондықтан процедурадан кейін бірнеше сағат ауруханада болуыңызға тура келуі мүмкін. Сонымен қатар анестезиядан кейін көлік жүргізе алмайтындықтан, үйге шығарып салатын серіктесіңіздің болуы пайдалы.
Қоғамдық өмірге оралу мерзімі қандай?
ARMA процедурасы орта есеппен 30 минутқа созылады. Одан кейін анестезия әсерінің бірнеше сағат ішінде басылуы күтіледі. Анестезия әсері басылғаннан кейін күнделікті өміріңізге оралуыңызға ешқандай кедергі қалмайды.
Рефлюкс емделмесе, не болады?
Рефлюкс — асқазан қышқылының үзбей өңешке өтуі. Асқазан қышқылының pH-ы келген тағамды ыдыратуы үшін төмен болады. Сол сияқты асқазанның құрылымы осы қышқылдан зақым көрмейтін қасиетке ие. Ал өңешті қышқылдан қорғайтын құрылымдар жоқ. Сондықтан рефлюкс емделмеген жағдайда бір қатар салдарлар туындауы мүмкін. Олардың кейбіреулері мыналар:
Асқазан қышқылы біраз уақыттан кейін өңеш шырышын тітіркендіруі мүмкін. Бұл тітіркенуден кейін ісіну және жұтынған кезде ауырсыну сезілуі мүмкін. Эзофагит деп аталады.
Өңешке ұзақ уақыт асқазан қышқылы ағып түсуі өңештің тітіркенуіне немесе жара пайда болуына себеп болуы мүмкін. Нәтижесінде көкірек ауруы, ауырып жұтыну және жүрек айнуы пайда болуы мүмкін. Өңеш жарасы деп аталады.
Асқазан қышқылынан туындаған зақым біраз уақыттан кейін жиналып, өңешті тарылтады. Бұл тамақ пен сұйықтықтың жұтылуын қиындатып, салмақтың төмендеуіне және дегидратацияға әкелуі мүмкін. Өңеш тарылуы деп аталады.
АӨРА-сы бар науқастардың бір бөлігінде асқазан қышқылы қатерлі ісікке дейінгі өзгерістерге себеп болуы байқалуы мүмкін. Бұл жағдай Barrett өңеші деп аталуы мүмкін. Ерте анықтау арқылы алдын алуға болады. Сондықтан рефлюкс бар болса, дәрігерлік тексерулерді өткізіп алмау керек.
Өңеш қатерлі ісігінің даму қаупі артуы мүмкін.
Асқазан қышқылы тістердің қатты қабатын тотықтырып, қуыстың пайда болуына себеп болуы мүмкін.
Рефлюкс үшін дәріні үнемі қабылдаудың жанама әсерлері бар ма?
Көптеген рецептілі және рецептісіз дәрі АӨРА-ны жеңілдете алады. Ең көп қолданылатын рефлюкс дәрілері мыналар:
Антацидтер
H-2 рецепторының блокаторлары
Протон помпа ингибиторы
Баклофен
Бірақ дәрі-дәрмекпен емдеу тұрақты ем емес. Дәрі қабылдап жүрген кезде өзіңізді жақсы сезінесіз. Ұзақ уақыт дәрі қолдану әдетте қалаусыз жағдай болып саналады. Дегенмен дәрінің пайдасы қажет болса, дәрігер оны ұсынуы мүмкін. Әрбір дәрінің бірнеше қаупі немесе жанама әсері болуы мүмкін. Олар бас ауыруы, іш ауыруы, ұйқы/ұйқысыздық, диарея немесе витамин жетіспеушілігі сияқты жанама әсерлер болуы мүмкін. Сонымен қатар аса ауыр жанама әсерлер — бас айналу, асқазан ашуы, мойын/қол ауыруы және түсініксіз салмақ жоғалту байқалса, мүмкіндігінше тез дәрігерге қаралу пайдалы.
Бұл процедура жалпы анестезия астында ма, әлде жергілікті анестезиямен ме жүргізіледі?
ARMA емі жалпы анестезия астында немесе седация арқылы жүргізілуі мүмкін.
