Тұрақты Және Қозғалмалы Протездер

Тұрақты протез дегеніміз не?

Тұрақты протез — жетіспейтін немесе заты тым көп жоғалған тістердің түсі мен құрылымына ұқсас материалдарды пайдалана отырып, оларды орнына қою процедурасы.

Бірнеше тіс жетіспегенде емдеу нұсқасы қандай?

Бір немесе бірнеше тіс жетіспегенде имплант және көпір емдеу баламалары бар.

• Көпір: Бір немесе бірнеше тіс жетіспегенде эстетика, айту (дыбыстау) және қызмет атқару қабілетінің жоғалуын өтеу мақсатында көрші тірек тістердің көмегімен жетіспейтін тістерді жабу үшін қолданылады. Жағдайға қарай материалдар мен көпір түрлері таңдалады.
• Имплант үстіндегі коронкалар және көпірлер: Бір, бірнеше немесе барлық тістер жетіспегенде, хирургтар жақ сүйегіне тамыр түріндегі титан бұрандаларды енгізгеннен кейін, олар сүйекпен бірігіп болғаннан соң (шамамен 2–6 ай), орнатылатын тұрақты (бекітілетін) протездер.

Тұрақты протездерді жасау кезеңдері қандай?

Тұрақты протездің соңғы түрге ие болуы кемінде 4 сеанстық емдеуді қамтиды.

1. Препарация және өлшем алу: Қалпына келтіру жасалатын тіс немесе тістер, қолданылатын қалпына келтіру көлемінше кішірейтіліп, зертхана моделі мен жұмыстары үшін бүкіл ауыздың дәл өлшемі алынады. Түсті анықтау науқас пен дәрігердің ортақ шешімімен белгіленеді.
2. Негізгі құрылым (каркас) сынамасы: Модель бойынша дайындалған цирконий немесе металл негіздің ауыз ортасында сынамасы жасалады.
3. Порцеляндық сынама: Қалпына келтірудің аяқталуына дейінгі кезең. Зертханада дайындалған порцеляннның көрші, қарама-қарсы тістермен және айналадағы тіндермен байланысы тексеріледі. Эстетикалық және түс бойынша үйлесімі тексеріледі. Науқастың соңғы келісімі алынады. Цилалау (жылтырату) үшін зертханаға жіберіледі.
4. Цилалау және цементтеу: Зертханада цилаланған қалпына келтіру соңғы рет ауызда байқалып көріледі; ешқандай мәселе болмаса, науқастың келісімі алынғаннан кейін қалпына келтіру тіске бекітіледі, бекіткіш заттар қатайғаннан кейін қалдықтар тазаланады.
5. Науқасты хабардар ету: Ауыз қуысының барлық гигиенасы мен күтімі қалпына келтірудің қызмет ету мерзіміне тікелей әсер етеді. Арнайы көпірлер үшін қажетті әдістер болса, науқас хабардар етіледі. Тұрақты тексерулерге жазылу алынады.

Қозғалмалы протез дегеніміз не?

Қозғалмалы протез — науқас киіп-шеше алатын және жетіспейтін тістердің орнын басатын аппараттар. Толық протез, жартылай (парциалды) протез, иммедиат (дереу) протез және тіс үстіндегі протездер сияқты түрлері бар.

1. Толық протездер: Аузыңызда табиғи тіс қалмаған жағдайда, жоғарғы және төменгі жақта қалған сүйек тінінің үстінде тіреу алатын, акрилден жасалатын, халық арасында ‘жасанды тіс’ деп те аталатын протездер. Имплант салу мүмкін болмаған ерекше жағдайларда қолдану орны бар. Толық протездерде порцеляндық тістерді пайдалану әдетте дұрыс тәсіл емес. Сондықтан бұл протездерде пластмасса тістер қолданылады; алайда бұл тістерде уақыт өте келе түстің өзгеруі байқалуы мүмкін.
2. Жартылай протездер: Табиғи тістердің бір бөлігі бар, ал бір бөлігі алынған жағдайда жасалатын, киіп-шешілетін протездер ‘жартылай протез’ деп аталады. Жартылай протездер акриладан немесе бір бөлік құймадан жасалады. Мұндай протездер негізгі тістерге бекітілген ілмекті сымдар арқылы ұстағыштықты қамтамасыз етеді. Сымның көрінісі эстетикалық емес деп ойлайтын науқастарға дәл бекітілген эстетикалық протездер де жасалуы мүмкін.
3. Иммедиат протездер: Барлық негізгі тістерді алу қажет болған жағдайда, науқас тіссіз қалғысы келмесе, ‘иммедиат протез’ деп аталатын, табиғи тістер алынысымен бірден салынатын протездер жасалуы мүмкін. Емделу аяқталып, тіндер осы протездермен үйлеспей қалғанда, науқастың тұрақты протездерін жасау басталады.
4. Тіс үстіндегі протездер: Аузында бар бірнеше табиғи тіске немесе тамырға, тіс дәрігерінің кейбір арнайы дайындықтарынан кейін жасайтын протездер ‘тіс үстіндегі протездер’ деп аталады. Протез отыратын табиғи тістер немесе тамырлар протезге ұстағыштық пен тұрақтылық береді.

Протездерге үйреніп кете аламын ба?

Протездерге үйренуге біраз уақыт қажет, және өте жақсы жасалған протездерде де бұл жағдай адамнан адамға қарай өзгереді. Жаңа протез аузыңызда бөтен және үлкен болады. Ерін мен ернеуде толу сезімі байқалады. Төменгі протез көбірек қозғалып, өз орнынан шығуы мүмкін болғандықтан, төменгі протезге үйрену жоғарғы протезге үйренуге қарағанда қиынырақ. Алғашқы күндері сілекей бездерінің тітіркенуі салдарынан сілекей мөлшері артады. Бұл жағдай уақыт өте келе өтеді.

Протездер неліктен қысады?

Протездердің жұмсақ тіндердің үстінде отыруы және қозғалуы нәтижесінде, оны жасау кезінде қаншалықты мұқият болса да, кейбір жерлерінде қысымдар (ұлтабарлар) пайда болуы мүмкін. Науқас бақылауларын бөгетпеуі және протез түзетілуі тиіс. Ұлтабарларды науқастың өзі жоюы өте дұрыс емес. Ұлтабар түсетін жерлерді дәрігер түзетуі үшін, дәрігерге келместен бұрын науқас протезін кемінде 9 сағат пайдаланған болуы тиіс. Бірақ бұл мерзім мәселелі жерлердің көрінуіне мүмкіндік береді.

Протездеріммен қалыпты тамақ жей аламын ба?

Бұл кезеңде науқастарға ыңғайлы болатын жағына, оң немесе сол жағына қарай, ерінін ашпай және кішкене үзім алып, баяу шайнау ұсынылады. Протездер салынған алғашқы күндері жұмсақ тағамдар жеу керек және алдыңғы тістермен мүлде тістемеу керек. Бұл протездердің артқы бөліктерінің тіндерден ауытқуына әкеледі. Тіл, ерін және ернеулердің протезді басқаруға әсері зор. Бұрын протез пайдаланған науқастың жаңа науқасқа қарағанда үйренуі оңайырақ. Науқас тым ұзақ уақыт тіссіз қалған болса, протезсіз тіссіз күйінде протезі барға қарағанда жайлырақ тамақтана алуы мүмкін. Бірақ бұл дұрыс емес. Протезге үйренгеннен кейін, протезбен отырғанда әлдеқайда жайлырақ тамақтана алады. Толық протездермен қалыпты тамақ жеу кем дегенде 4–6 апта алады. Науқастардың бұл мерзімді дәрігерлерінің ұсыныстарын ескере отырып өткізуі, ең бастысы протезді пайдалануға ‘берік’ болуы керек. Бірден бас тартып протезді шешпеуі тиіс. Бұл әсіресе ескі протезі бар науқастарға қатысты. Себебі кез келген кішкене қысымда бірден жаңасын шешіп, ескісін киген жағдайда, жаңа протезіне үйренуі өте ұзаққа созылуы мүмкін.

Протездеріммен қалыпты сөйлей аламын ба?

Протездер ауыз ортасында кейбір дыбыстарды айтуда қиындықтар сияқты өзгерістерге себеп болуы мүмкін. Бұл жағдайда қатты дауыспен және айна алдында оқу жаттығуын жасау керек, дұрыс айтылмайтын сөздерді қайталау арқылы қалыпты күйге келтіруге тырысу керек.

Протездерімді 24 сағат үздіксіз пайдаланамын ба?

Науқастардың протезге мүмкіндігінше тезірек үйренуі үшін алғашқы күндері үздіксіз пайдаланылуы қажет. Бірақ үйренгеннен кейін протездер түнде киілмеуі керек, тіндер демалуы керек; олардың кебуін және мүмкін болатын өлшемдік өзгерістерді болдырмау үшін шешілгенде суда сақталуы тиіс. Бұл тіндердің денсаулығы үшін өте маңызды. Жастыққа тіреліп жатқан жанақ және түнде нейроұлпалық бақылау механизмінің әлсіреуі салдарынан протездердің ауыздан шығып кетуіне әкелуі мүмкін.

Протез бекіткіштерін қолдануым керек пе?

Протез бекіткіштерін үнемі қолдану қалаулы нәрсе емес. Бірақ қажет болғанда, қысқа мерзімге қолдануда ешқандай кедергі жоқ. Қажет болған кезде бұл бекіткіштерді қалай қолдану керектігін дәрігеріңіз сізге түсіндіреді.

Протездерімді өмір бойы пайдалана аламын ба?

Протездерді өмір бойы пайдалану мүмкін емес. Қалыпты жағдайда бес жылда бір рет кейбір жұмыстар жасалуы қажет деп айтылғанымен; әрине, бұл мерзім науқасқа байланысты өзгеріп отырады. Протездердің өмір бойы пайдаланылмауының себебі — тірі тіндердегі өзгерістер. Жылдар бойы протездердің тіндермен үйлесімі бұзылады. Протездер босап, түсе бастайды, тамақ жеу қиындайды. Бұның протездермен байланысы жоқ, толығымен тірі тіндердегі өзгерістердің салдары. Бұл жағдайда протездің ішін толтыру, үйлесімі бұзылған негіз материалын толық ауыстыру немесе жаңа протез жасау қажет. Бұл жөніндегі шешімді тіс дәрігері қабылдайды.

Протездерімді жасау қанша уақыт алады?

Қозғалмалы протездерді жасау өлшем алынғаннан бастап әдетте бес сеанс алады. Бірақ қажет жағдайда сеанс саны артуы мүмкін. Протез салынғаннан кейін де ауызға бейімделу үшін науқастар бірнеше сеанс келуі қажет болуы мүмкін. Бұл жағдайда қозғалмалы протездің толық аяқталуы және науқастың протезін пайдалана алатын күйге келуі жалпы алғанда 1–1,5 ай алуы мүмкін. Бұл туралы біздің науқастарымыз жасау және үйренуі үшін белгілі бір уақыт қажет екенін білуі тиіс.

Протездерге үйренгеннен кейін тіс дәрігеріне баруым керек пе?

Толық протез пайдаланатын науқастар табиғи тістері бар адамдар сияқты ?алты айда бір? тексерілуі тиіс. Әртүрлі факторларға байланысты протез астындағы тіндер өзгеруі мүмкін. Уақыт өте келе протез тіндерге үйлесімділігін жоғалтады және науқас бұл жағдайды байқағанға дейін тіндерде зиян келтіруі мүмкін. Протезге қатысты немесе қатыссыз, ауызда әртүрлі лезиялар (зақымдар) пайда болуы мүмкін. Сондықтан толық протез пайдаланатын науқастар жылына кем дегенде екі рет дәрігер тарапынан мұқият тексерілуі тиіс.

Классикалық қозғалмалы протездердің баламасы бар ма?

Классикалық қозғалмалы протездердің ең заманауи балама түрі — имплант-тіреулі протездер. Бұл әсіресе төменгі толық протездер үшін қатысты. Имплант процедурасы арқылы протездердің ұстағыштығы да, тұрақтылығы да артады. Құны жағынан жоғарырақ болатын бұл протездерді қолдану үшін жергілікті және жүйелі барлық жағдайлардың қолайлы болуы қажет. Протездік тіс емдеу дәрігері сізді тексергеннен кейін қажетті ақпаратты береді.